Zamek Świętego Piotra

Zamek Świętego Piotra

Bodrum Kalesi

Państwo	Turcja
Miejscowość	Bodrum
Typ budynku	zamek
Rozpoczęcie budowy	1402
Ukończenie budowy	1522
Położenie na mapie Turcji Zamek Świętego Piotra
37°01′54″N 27°25′46″E/37,031667 27,429444
Strona internetowa

Zamek Świętego Piotra^[1] (tur. Sen Piyer Kalesi), Zamek Bodrum (tur. Bodrum Kalesi) – średniowieczny zamek krzyżowców w Bodrum, położony na cyplu nad brzegiem Morza Egejskiego, pomiędzy dzisiejszymi zatokami Salmakis i Kumbahçe.

Twierdza zbudowana została w latach 1402–1522 na przylądku w portowej zatoce przez joannitów (rycerzy Zakonu Szpitalników Świętego Jana z Jerozolimy) z materiałów pozyskanych ze znajdującego się w pobliżu starożytnego mauzoleum. Przewidziana była jako lądowy komponent ich niedalekiej twierdzy na wyspie Kos. Zdobycie i opanowanie głównej siedziby joannitów na Rodos przez sułtana Sulejmana (grudzień 1522) wymusiło na joannitach opuszczenie i tej warowni, będące jednym z warunków kapitulacji zakonu^[2]. Kompleks zamkowy przetrwał późniejsze lata zaniedbania i od 1895 służył władzom osmańskim jako więzienie. Podczas I wojny światowej doznał uszkodzeń wskutek ostrzału z francuskiego okrętu^[3].

Twierdzę wzniesiono na planie kwadratu o wymiarach 180 m x 185 metrów^[4]. Prowadzi do niej 7 bram dekorowanych herbami i inskrypcjami, a wyposażone w blanki mury umacniają w narożnikach 4 główne wieże noszące nazwy od statutowych języków (lingua) zakonu: Angielska (Lwia), Francuska, Niemiecka i Hiszpańska (Węży)^[2]. Narożną jest też Wieża Komendanta i niewielka Wieża Gatineau, a w zabudowaniach wewnętrznych wzniesiona jest Wieża Włoska^[3].

Obecnie wykorzystywane są one na pomieszczenia muzealne. W Wieży Komendanta, gdzie znajduje się wejście do zamkowego kompleksu, pomieszczono wystawę poświęconą pierwszej wojnie światowej^[3]. Trójkondygnacyjna Wieża Angielska mieści zbiory militariów, w Wieży Niemieckiej umieszczono znaleziska z przypadkowo odkrytego w 1989 r., bogato wyposażonego grobowca ze szczątkami „księżniczki karyjskiej” z połowy IV w. p.n.e.^[2] Atrakcją Wieży Gatineau są lochy więzienne wykorzystywane przez joannitów, z ekspozycją narzędzi tortur. Z kolei w Wieży Węży umieszczono wystawę handlowych amfor wydobytych w pobliskich wodach egejskich (inna ich ekspozycja znajduje się na głównym dziedzińcu zamkowym)^[5].

Od 1962 r. część zabudowań twierdzy wykorzystywanych jest też jako siedziba Muzeum Archeologii Podwodnej (tur. Sualtı Arkeoloji Müzesi), corocznie odwiedzanego przez ponad 300 tysięcy gości, a w 1995 wyróżnionego tytułem Europejskiego Muzeum Roku^[4]. Do unikalnych i najcenniejszych eksponatów „muzeum wraków” należą:

• części fenickiego wraku z epoki mykeńskiej, z okolic przylądka Gelidonya, wraz z ładunkiem pochodzące z pierwszych wykopalisk podwodnych prowadzonych w Turcji w końcu lat 50. XX wieku;
• szczątki wraku statku handlowego z XIV w. p.n.e. z jego ładunkiem, odnalezione w 1982 koło przylądka Uluburun;
• wrak bizantyjskiego statku handlowego z ładunkiem amfor (VII wiek), odkrytego przy pobliskiej wysepce Yassi Ada w latach 1961-1964, rekonstruowany w naturalnej wielkości;
• odrestaurowany wrak arabsko-bizantyjskiego „szklanego statku” z początków XI wieku, odkrytego (1973) w porcie Serçe koło Marmaris, a wydobytego w latach 1977-1979^[5][2].

Ponadto część ogrodowo-parkowa w obrębie murów prezentuje w postaci wybranych roślin i drzew liczne przykłady flory śródziemnomorskiej^[4].

• Halikarnas

• Turcja. Przewodnik ilustrowany (Berlitz) (opr. zbiorowe). Londyn: Apa Publications, 2014, s. 207-209, ISBN 978-178-005-750-7
• Pat Yale, Verity Campbell, Richard Plunkett: Turcja. Przewodnik Pascala. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2004, s. 210-211, ISBN 83-7304-143-5
• Turcja (pod red. Suzanne Swan). Warszawa: Hachette Livre Polska/Wiedza i Życie, 2006, s. 196-197, ISBN 978-83-7184-085-2