Zasłonak bagienny
 | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
zasłonak bagienny |
| Nazwa systematyczna | |
| Cortinarius uliginosus Berk. Epicr. syst. mycol. (Upsaliae): 288 (1838) [1836–1838] | |
Zasłonak bagienny (Cortinarius uliginosus Berk.) – gatunek grzybów należący do rodziny zasłonakowatych (Cortinariaceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cortinarius, Cortinariaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy opisał go Miles Joseph Berkeley w 1838 r. na ziemi, wśród mchów w Anglii. Podał holotyp[2]. Niektóre synonimy[2]:
- Cortinarius concinnus P. Karst. 1878
- Cortinarius queletii Bataille
- Cortinarius uliginosus f. luteus (Gabriel & Lamoure) Høil. 1984
- Cortinarius uliginosus f. obtusus (J.E. Lange) Nespiak 1975
- Cortinarius uliginosus var. luteus Gabriel & Lamoure 1965
- Cortinarius uliginosus var. obtusus J.E. Lange 1940
- Dermocybe concinna (P. Karst.) M.M. Moser, in Gams 1953
- Dermocybe uliginosa (Berk.) M.M. Moser 1974
Nazwę polską podał Andrzej Nespiak w 1975 r.[3]
Morfologia
Średnica 4–12 cm, za młodu półkulisty, potem wypukły, z czasem staje się rozpostarty. Na środku tępy garb. Kolor żywo miedzianoczerwony, przy brzegu nieco złoty. Powierzchnia matowa, jedwabista, pilśniowa, pokryta przylegającymi włókienkami. Brzeg tępy i gładki[4].
Szerokie i wybrzuszone na środku, do trzonu przyrośnięte szeroko. U młodych okazów mają kolor od ochrowego do żółtopomarańczowego, u starszych są rdzawobrązowe[4].
Wysokość 4–7 cm, grubość 3–5 mm. Jest walcowaty, u młodych okazów pełny, potem pusty. W górnej części jest jasnożółty, w środkowej żółtopomarańczowy, w dolnej pomarańczowobrązowy. Na jego powierzchni występują czerwonawe włókienka zasnówki[4].
Zasłonak bagienny należy do sekcji Dermocybe, która charakteryzuje się występowaniem w miąższu specyficznych barwników[5]. Miąższ jest mięsisty, jasny, brudnożółty, o słabym zapachu rzodkwi i nieokreślonym smaku[6].
Rdzawy[5].
- Gatunki podobne
Jest wiele podobnych gatunków zasłonaków. Najważniejszym kryterium przy ich rozróżnianiu jest kolor blaszek młodych okazów (u zasłonaka bagiennego są żółte). Starszych okazów różnych gatunków na ogół nie da się morfologicznie rozróżnić[6]. Pomocne przy odróżnieniu tego gatunku jest również miejsce występowania i żywomiedzianoczerwony kolor kapelusza[4].
Występowanie i siedlisko
W Europie Środkowej jest rzadki[5]. W Polsce podano wiele stanowisk[3][7]. Najbardziej aktualne stanowiska podaje internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną[7].
Naziemny grzyb mykoryzowy[3]. Występuje w lasach i zaroślach, zarówno na nizinach, jak i w górach. Rośnie głównie w miejscach wilgotnych; wśród kęp mchu torfowca, pod olchami i wierzbami[6].
Znaczenie
Grzyb trujący. Wywołuje zaburzenia żołądkowo-jelitowe[6]. W Skandynawii jego owocniki wykorzystywano dawniej do farbowania wełny[5].
Przypisy
- 1 2 Index Fungorum [online] [dostęp 2013-10-20] (ang.).
- 1 2 Species Fungorum [online] [dostęp 2025-04-19] (ang.).
- 1 2 3 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 193, ISBN 83-89648-09-1.
- 1 2 3 4 Pavol Škubla, Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, s. 415, ISBN 978-83-245-9550-1.
- 1 2 3 4 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele, Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie, Warszawa 2006, s. 132, ISBN 83-85444-65-3.
- 1 2 3 4 Andreas Gminder, Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej, 2008, s. 241, ISBN 978-83-258-0588-3.
- 1 2 Cortinarius malachius (zasłonak bagienny) [online] [dostęp 2025-04-19].