Zasłonak ołowiowy

Zasłonak ołowiowy

Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	podstawczaki
Klasa	pieczarniaki
Rząd	pieczarkowce
Rodzina	zasłonakowate
Rodzaj	zasłonak
Gatunek	zasłonak ołowiowy
Nazwa systematyczna
Cortinarius tortuosus (Fr.) Fr. Epicr. syst. mycol. (Upsaliae): 305 (1838) [1836-1838]

Zasłonak ołowiowy (Cortinarius tortuosus (Fr.) Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny zasłonakowatych (Cortinariaceae)^[1].

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cortinarius, Cortinariaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi^[1].

Po raz pierwszy opisał go Elias Fries w 1821 r. nadając mu nazwę Agaricus tortuosus. Ten sam autor w 1838 r. przeniósł go do rodzaju Cortinarius''^[1]. Synonimy^[2]:

• Agaricus tortuosus Fr. 1821
• Cortinarius tortuosus var. insignis Soop 1994
• Gomphos tortuosus (Fr.) Kuntze 1891
• Hydrocybe tortuosa (Fr.) Wünsche 1877

Andrzej Nespiak w 1981 i 1984 r. podał dla tego gatunku polską nazwę zasłonak ołowiowy lub zasłonak śrubowaty^[3].

Kapelusz

Średnica 2,5–17 cm, początkowo półkulisty, potem lekko wypukły. Brzeg podwinięty. Powierzchnia naga z białawymi resztkami osłony, błyszcząca. Jest bardzo higrofaniczny; w stanie wilgotnym jest promieniście prążkowany od prześwitujących blaszek i ma barwę od czekoladowobrązowej do ciemno fioletowobrązowej, w stanie suchym ciemnobrązową^[4].

Blaszki

Początkowo intensywnie czerwono-brązowe, z wiekiem ciemnieją i stają się ciemnobrązowe^[4].

Trzon

Wysokość 7–12 cm, grubość 0,5–1 cm, cylindryczny z maczugowatą podstawą, często skręcony. Powierzchnia w młodych owocnikach purpurowa, w starszych purpurowa tylko na wierzchołku. Podstawa z białą grzybnią. Zasnówka biaława, pozostają po niej białe lub szarobiałe strzępki^[4].

Miąższ

W kapeluszu białawy, na wierzchołku trzonu fioletowawy. Zapach nieokreślony lub ziemisty^[4].

Cechy mikroskopowe

Zarodniki o kształcie od elipsoidalnego do migdałkowatego, dosyć słabo lub umiarkowanie brodawkowate, nieznacznie lub umiarkowanie dekstrynoidalne, 9–10,5 × 5–6 µm^[4].

Gatunki podobne

Istnieje wiele podobnych zasłonaków i ich odróżnienie możliwe jest tylko dla doświadczonego mykologa. Zasłonak ołowiowy charakteryzuje się charakteryzuje się czekoladowym do fioletowo-brązowego kapeluszem, z zakrzywionym, często skręconym i fioletowym na wierzchołku trzonem, który może być długi, gdy znajduje się w mchach. Zasłonak brązowordzawy Cortinarius evernius różni się purpurowym zabarwieniem, które z wiekiem przeważnie zachowuje się u podstawy stopy^[4].

Znane jest występowanie Cortinatius valgus w Ameryce Północnej, Europie i Azji^[5]. W Polsce do 2003 r. znane było tylko jedno jego stanowisko podane przez A. Nespiaka w 1981 r. na Kotlinie Nowotarskiej. Według W. Wojewody rozprzestrzenienie tego gatunku i stopień jego zagrożenia nie są znane^[3].

Naziemny grzyb mykoryzowy. Występuje w lasach iglastych wśród mchów, borówek i wrzosów. Owocniki od lata do jesieni^[3].