Zasłonak osłonięty
_Fr_56586.jpg) | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
zasłonak osłonięty |
| Nazwa systematyczna | |
| Cortinarius armillatus (Fr.) Fr. Epicr. syst. mycol. (Upsaliae): 295 (1838) | |
.JPG)
.JPG)
Zasłonak osłonięty (Cortinarius armillatus (Fr.) Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny zasłonakowatych (Cortinariaceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cortinarius, Cortinariaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy opisał go w 1818 r. Elias Fries, który nadał mu nazwę Agaricus armillatus. W 1838 r. ten sam autor przeniósł go do rodzaju Cortinarius jako C. armillatus i jest to nazwa uznana przez Index Fungorum[1].
Niektóre synonimy naukowe[2]:
- Agaricus armillatus Fr. 1818
- Hydrocybe armillata (Fr.) M.M. Moser 1953
- Telamonia armillata (Fr.) Wünsche 1877
Nazwę polską nadał Andrzej Nespiak w 1981 r., wcześniej (w 1955 r.) gatunek ten opisywany był przez Stanisława Domańskiego jako zasłonak ozdobny[3].
Morfologia
Średnica kapelusza 5–15 cm. Jest niehigrofaniczny. Kształt u młodych owocników półkulisty, później łukowaty, w końcu rozpostarty z tępym i szerokim garbem. Brzeg długo pozostaje podwinięty. Powierzchnia młodych owocników promieniście włókienkowata, starszych łuseczkowato-włóknista. Na brzegach resztki czerwonej zasnówki. Barwa rdzawobrązowa, cynamonowoczerwonawa lub rudawa[4][5]. Charakterystyczną cechą tego gatunku jest często spotykany dzwonkowaty kształt kapelusza[6].
Szerokie, nieco wycięte ząbkiem, o ostrzach białawych i nieco karbowanych. U młodych okazów mają barwę jasnoochrową, u starszych czerwonobrązową[4][5].
Wysokość 7–16 cm, grubość 1–4 cm, kształt walcowaty, podstawa bulwiasto zgrubiała. Jest pełny. Powierzchnia jasnofioletowo-brązowa, pokryta ceglastej barwy, włóknistymi resztkami osłony, które w miarę wzrostu trzonu tworzą liczne zazwyczaj opaski[4]. Podstawa biała i filcowata.
O barwie od białawożółtoczerwonawej do bladobrązowej. Smak łagodny, zapach niewyraźny[4].
- Cechy mikroskopowe
Wysyp zarodników rdzawobrązowy. Zarodniki o rozmiarach 9–12 × 5–7 μm, elipsoidalne, drobno brodawkowane, umiarkowanie amyloidalne. Grubość ich ścian wynosi około 0,75 μm. Cheilocystyd i pleurocystyd brak[6].
- Gatunki podobne
Zasłonak osłonięty posiada kilka charakterystycznych cech: czerwone opaski na trzonie, często dzwonkowaty kapelusz, zwisające czerwone resztki zasnówki na brzegach. Umożliwiają one dość łatwe odróżnienie go od innych gatunków zasłonaków[6]. Nieco podobny jest zasłonak krwawy (Cortinarius buillardii)[7].
Występowanie i siedlisko
Opisano jego występowanie w Ameryce Północnej, Europie, Korei, Japonii i w środkowej Afryce[8]. W regionach, gdzie znajduje sprzyjające warunki, np. w lasach Skandynawii czy Bawarii, często występuje bardzo licznie[9]. W Polsce jest gatunkiem dość pospolitym[7].
Rośnie na ziemi, w lasach liściastych i mieszanych, zaroślach, przy drogach[6]. Owocniki tworzy od lipca do października[4].
Znaczenie
Naziemny grzyb mikoryzowy[3]. Żyje w symbiozie z brzozą. Niektóre atlasy grzybów podają, że jest jednym z niewielu zasłonaków, które są jadalne[9], w innych atlasach jednak opisany jest jako grzyb niejadalny. Biorąc pod uwagę, że większość zasłonaków jest trująca, lepiej nie zbierać żadnego zasłonaka w celach spożywczych[4].
Przypisy
- 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2015-01-26] (ang.).
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2014-02-20] (ang.).
- 1 2 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 160, ISBN 83-89648-09-1.
- 1 2 3 4 5 6 Pavol Škubla, Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, s. 113, ISBN 978-83-245-9550-1.
- 1 2 J. Breitenbach, Kraenzlin F., Fungi of Switzerland 5 – Cortinariaceae, 2000.
- 1 2 3 4 Michael Kuo, Cortinarius armillatus [online], MushroomExpert [dostęp 2015-01-26] (ang.).
- 1 2 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda, Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 399, ISBN 83-09-00714-0.
- ↑ Discover Life Maps [online] [dostęp 2015-01-10].
- 1 2 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele, Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie, Warszawa 2006, s. 128, ISBN 83-85444-65-3.