Zdzisław Rudzki

Zdzisław Rudzki
Ilustracja
Pełne imię i nazwisko

Zdzisław Bohdan Rudzki

Data i miejsce urodzenia

19 marca 1879
Miechów

Data i miejsce śmierci

3 marca 1952
Cieszyn

Zawód, zajęcie

nauczyciel, przyrodnik

Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski

Zdzisław Bohdan Rudzki (ur. 19 marca 1879 w Miechowie, zm. 3 marca 1952 w Cieszynie) – polski przyrodnik i nauczyciel[1]. Pierwszy dyrektor Królewsko-Polskiego Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie (1918−1929)[2].

Życiorys

Był synem Aleksandra (prawdopodobnie nauczyciela) oraz Anieli z Frankowskich[3]. W 1880 roku rodzina przeniosła się do Kielc, gdzie w 1898 roku ukończył gimnazjum[3]. Studiował na Wydziale Fizyczno-Matematycznym Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego, studia ukończył w 1904 roku[3]. Od 1906 roku pracował jako nauczyciel przyrody w warszawskich prywatnych gimnazjach[3]. W roku szkolnym 1914/ 1915 miał zostać dyrektorem Gimnazjum im. Stanisława Staszica, jednak po wybuchu pierwszej wojny światowej został zmobilizowany do służb kwatermistrzowskich armii rosyjskiej[4]. Wiosną 1918 roku wrócił do Warszawy i zajął stanowisko starszego referenta szkolnictwa średniego w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego[5].

W pierwszych dniach sierpnia 1918 roku minister Antoni Ponikowski powierzył mu zadanie zorganizowania w Warszawie nowej państwowej szkoły średniej[6]. 1 września 1918 roku w „Dzienniku Urzędowym Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego” opublikowano akt organizacyjny szkoły, powołujący Królewsko-Polskie Gimnazjum imienia Stefana Batorego, podpisany przez Antoniego Ponikowskiego oraz Tadeusza Łopuszańskiego, szefa sekcji szkolnictwa średniego[7]. 28 września 1918 roku szkoła została otwarta w gmachu dawnego IV Gimnazjum Żeńskiego przy ul. Kapucyńskiej; 11 listopada 1918 roku otrzymała nazwę Państwowe Gimnazjum im. Stefana Batorego[5].

Dążył do utworzenia szkoły wzorcowej, dobierając zespół nauczycieli na możliwie najwyższym poziomie. Zabiegał o budowę nowoczesnego gmachu, który wzniesiono w latach 1922−1924 z funduszy publicznych, według projektu Tadeusza Tołwińskiego. Nowy budynek przy ul. Myśliwieckiej 6 wyposażono w liczne pracownie i basen pływacki, powstał także szkolny ogród botaniczny. 15 września 1924 roku nastąpiło otwarcie nowego gmachu, co było największym osiągnięciem Rudzkiego[5]. Utworzenie w krótkim czasie nowoczesnej szkoły było możliwe dzięki jego dużej energii i ambicji, pozycji w środowisku nauczycielskim oraz powiązaniu z ówczesną elitą władzy[8].

Niekorzystne dla niego zmiany polityczne[9], spowodowały, iż rok po uroczystych obchodach dziesięciolecia szkoły, jako zwolennik Narodowej Demokracji, został przeniesiony w stan nieczynny przez Sławomira Czerwińskiego, Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, z dniem 1 września 1929 roku[5]. 29 września 1929 roku w sali Naczelnej Organizacji Technicznej odbyło się uroczyste pożegnanie dyrektora Rudzkiego, na którym wręczono mu podpisany przez zebranych adres[4]. Pomimo apeli, memoriału podpisanego przez 175 osób, bezpośrednich rozmów Koła Matek z ministrem, postanowieniem z 8 grudnia 1929 roku został przeniesiony z dniem 28 lutego 1930 w stan spoczynku wraz z siedmioma dyrektorami szkół średnich z innych miast[4].

W latach 1930−1939 pracował jako dyrektor Instytutu Przemysłowo-Rzemieślniczego w Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie[4]. Wojnę przeżył w Warszawie, po upadku powstania warszawskiego dotarł przez obóz w Pruszkowie do Kielc, następnie do Prokocimia[4]. W latach 1946−1949 pracował jako dyrektor administracyjny w Wyższe Szkoła Gospodarstwa Wiejskiego w Cieszyne[5]. W 1949 roku zwolniony z powodu przewlekłej choroby, był wspierany zapomogą finansową przez wychowanków Gimnazjum im. Stefana Batorego[5].

Zmarł 3 marca 1952 roku. Został pochowany na cmentarzu Komunalnym w Cieszynie (sektor VIII-3-4)[10].

7 października 1995 roku odsłonięto grobowiec dyrektora Rudzkiego, zaprojektowany przez Zbigniewa Wilmę. Jest to obiekt z granitu strzegomskiego, przedstawiający otwartą księgę, u góry której umieszczono fragment krzyża z czarnego szwedzkiego granitu. Na krzyżu herb królewski Stefana Batorego oraz napis: „ŚP Zdzisław Rudzki 19 III 1879 - 3 III 1952”. A na granitowej księdze: „Pedagog, 1918 rok organizator i pierwszy dyrektor Państwowego Gimnazjum im. króla Stefana Batorego w Warszawie. Komandor Orderu Polonia Restituta w 1925 roku. Batoracy 1995”[11][12].

Ordery i odznaczenia

Przypisy

  1. ↑ Informacje biograficzne na stronie sejm-wielki.pl. [dostęp 2017-11-12].
  2. ↑ Historia/dyrektorzy – Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego [online], batory.edu.pl [dostęp 2017-11-12] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-13] (pol.).
  3. 1 2 3 4 Polski Słownik Biograficzny. T. XXXIII/I z. 136. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1991, s. 57. ISBN 83-04-03925-7.
  4. 1 2 3 4 5 Polski Słownik Biograficzny. T. XXXIII/I z. 136. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1991, s. 58. ISBN 83-04-03925-7.
  5. 1 2 3 4 5 6 Czesław P. Uhma (red.): „Pochodem idziemy...”. Dzieje i legenda Szkoły im. Stefana Batorego w Warszawie. Suplement na osiemdziesięciolecie Szkoły. Warszawa: Stowarzyszenie Wychowanków Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie, 1998, s. 8. ISBN 83-909257-0-2.
  6. ↑ Edmund Kujawski (red.), Witold Grabski (red.): „Pochodem idziemy...” Dzieje i legenda Szkoły im. Stefana Batorego w Warszawie. Warszawa: Stowarzyszenie Wychowanków Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie, 2003, s. 17. ISBN 83-06-02325-0.
  7. ↑ Edmund Kujawski (red.), Witold Grabski (red.): „Pochodem idziemy...” Dzieje i legenda Szkoły im. Stefana Batorego w Warszawie. Warszawa: Stowarzyszenie Wychowanków Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie, 2003, s. 18. ISBN 83-06-02325-0.
  8. ↑ Edmund Kujawski (red.), Witold Grabski (red.): „Pochodem idziemy...” Dzieje i legenda Szkoły im. Stefana Batorego w Warszawie. Warszawa: Stowarzyszenie Wychowanków Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie, 2003, s. 53. ISBN 83-06-02325-0.
  9. ↑ Edmund Kujawski (red.), Witold Grabski (red.): „Pochodem idziemy...” Dzieje i legenda Szkoły im. Stefana Batorego w Warszawie. Warszawa: Stowarzyszenie Wychowanków Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie, 2003, s. 53-54. ISBN 83-06-02325-0.
  10. ↑ Cmentarze Komunalne w Cieszynie [online], cieszynkomunalny36.artlookgallery.com [dostęp 2023-03-07].
  11. ↑ Pamięci Zdzisława Rudzkiego. stowarzyszenie.liceumbatorego.pl, 1996. s. 24. [dostęp 2025-03-11].
  12. ↑ Czesław P. Uhma (red.): „Pochodem idziemy...”. Dzieje i legenda Szkoły im. Stefana Batorego w Warszawie. Suplement na osiemdziesięciolecie Szkoły. Warszawa: Stowarzyszenie Wychowanków Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie, 1998, s. 130. ISBN 83-909257-0-2.
  13. ↑ M.P. z 1925 r. nr 102, poz. 434 „za zasługi na polu działalności pedagogicznej i organizacyjnej”.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.