Zofia Grażyna Jarząb
| Data i miejsce urodzenia |
30 marca 1926 |
|---|---|
| Data śmierci |
24 lipca 2024 |
| profesor | |
| Specjalność: stomatologia | |
| Alma Mater | |
| Doktorat | |
| Habilitacja | |
| Profesura |
1978 |
| Odznaczenia | |
   .svg.png){kind=small} | |
Zofia Grażyna Jarząb[1] (ur. 30 marca 1926 we Lwowie[1], zm. 24 lipca 2024[2]) – polska stomatolożka, wykładowczyni akademicka, działaczka społeczna w Lublinie[1].
Życiorys
W czasie II wojny światowej wysiedlenona ze Lwowa rodzina Jarząbów zamieszkała w Krakowie[3]. Zofia Grażyna Jarząb studiowała tajnie medycynę, po wojnie kontynuowała studia na Uniwersytecie Jagiellońskim i Katolickim Uniwersytecie Lubelskim[2]. Skończyła medycynę i ze względu na ostatni rok studiów w Lublinie uzyskała dyplom Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego[4] (1949). Rok później na Akademii Medycznej w Lublinie obroniła doktorat, w 1961 habilitowała się[1], w 1970 uzyskała tytuł profesorki uczelni, zaś w 1978 profesurę zwykłą[1][2].
Pracowała na Akademii Medycznej w Lublinie jako asystentka, w latach 1948–1963 adiunktka w Klinice Stomatologicznej, następnie (1963–1992) kierowniczka Kliniki Stomatologicznej i Szczękowo-Twarzowej[1], co stanowiło kontynuację pracy jej ojca Józefa Jarząba[2]. Dzięki jej staraniom w 1973 na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Lublinie powstał Oddział Stomatologii oraz Instytut Stomatologii, którego była dyrektorką[2] w latach 1973–1989. Pełniła też funkcję (jako pierwsza w historii uczelni[5]) prodziekana Wydziału Lekarskiego ds. stomatologii (1974–1975). W latach 1969–1985 przewodniczyła Zespołowi Specjalistów Krajowych ds. chirurgii stomatologicznej i szczękowej[1].
Była honorową członkinią Polskiego Towarzystwa Lekarskiego i Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego[5] (dodatkowo przewodnicząca oddziału lubelskiego) oraz członkinią Lubelskiego Towarzystwa Naukowego[1]. W 1965 została członkinią honorową Accademia degli Abruzzi per le Scienze e le Arti[1].
W latach 1983–1998 prezesowała Towarzystwu Muzycznemu im. Henryka Wieniawskiego w Lublinie[1]. Współorganizowała Międzynarodowe Konkursy Skrzypcowe im. Henryka Wieniawskiego. Należała do Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie[3] (1984–1988)[1].
Była pionierką kriogenicznego leczenia naczyniaków jamy ustnej i twarzy (zwłaszcza u małych dzieci) w Polsce. Jako pierwsza prowadziła w kraju leczenie stomatologiczne ze znieczuleniem ogólnym u dzieci z niepełnosprawnościami[3].
Została odznaczona Odznaką honorową „Za wzorową pracę w służbie zdrowia” (1953), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1973), Odznaką „Zasłużony Nauczyciel PRL” (1982), Medalem „Za zasługi dla Lubelszczyzny” (1986)[1], Medalem „Za zasługi dla Lublina”[2], Odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” (1993), Odznaką „Zasłużony dla Akademii Medycznej w Lublinie” (1994)[1] oraz Medalem Uniwersytetu Medycznego w Lublinie (2023)[2][6].
Mieszkała w Poznaniu i Tarnowie[4], w 1947 na stałe zamieszkała w Lublinie[4][6].
Ostatnie lata życia spędziła w Centrum Opieki i Rehabilitacji w Nałęczowie[7]. Została pochowana na cmentarzu przy ulicy Lipowej w Lublinie[2].
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Janusz Kapuścik, Marek Halawa, Współcześni uczeni polscy. Słownik biograficzny, Warszawa 1999, s. 163, ISBN 978-83-905295-6-1 [dostęp 2025-03-20].
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Uniwersytet Medyczny w Lublinie / Uczelnia / Informacje / Aktualności / Odeszła prof. dr hab. n. med. Zofia Grażyna Jarząb [online], umlub.pl [dostęp 2025-03-29].
- 1 2 3 Hanna Kołodziejczyk, Zofia Grażyna Jarząb (1926–2024) [online], Czytnik MEDICUS [dostęp 2025-03-29].
- 1 2 3 Grażyna Jarząb – biogram świadka historii, „Archiwum Programu Historia Mówiona Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN””, 2013 [dostęp 2025-03-29].
- 1 2 Nie żyje prof. Grażyna Zofia Jarząb. „Wybitna postać lubelskiej stomatologii” [online], Medonet, 26 lipca 2024 [dostęp 2025-03-29].
- 1 2 Medal Uniwersytetu Medycznego w Lublinie dla prof. Grażyny Jarząb [online], Dentonet [dostęp 2025-03-29].
- ↑ Telewizja Polska S.A, Podziękowali założycielce stomatologii [online], lublin.tvp.pl [dostęp 2025-03-29].