Łodzianka
| Autor | |
|---|---|
| Typ utworu | |
| Data powstania |
1909 |
| Wydanie oryginalne | |
| Miejsce wydania |
Toruń |
| Język |
polski |
| Data wydania |
1920 |
| Wydawca |
Wydawnictwo P. P. S. |
Łodzianka – polska, socjalistyczna pieśń hymniczna, autorstwa Bolesława Lubicza-Zahorskiego[1], powstała w Łodzi, w 1909[2], na bazie tekstu Warszawianki 1905 Wacława Święcickiego i wykorzystująca jej melodię.
Historia
Wydana w Śpiewniku robotniczym PPS w 1920 roku pod pseudonimem „Zygmunt Ból”[1]. Pieśń składa się z trzech zwrotek i trzech, odmiennej treści, refrenów. W jej tekście utrwalone zostały wydarzenia ze stycznia 1905, gdy po strajkach, zapoczątkowanych w fabrykach Scheiblera, Geyera i Poznańskiego, z pracy odeszło około dziesięciu tysięcy robotników. Kolejne strajki łódzkich włókniarzy miały miejsce w dniach 22-24 czerwca 1905 – te jednak przerodziły się w zamieszki, podczas których zginęło lub rannych zostało około dwóch tysięcy manifestantów[3].
W 1949, pod dyrekcją Tadeusza Paciorkiewicza, powstały trzy interpretacje Łodzianki. W kompozycjach a cappella wykonały ją wówczas chóry mieszane: dwugłosowy[4], trzygłosowy[5] i czterogłosowy[6].
Tekst
Na podstawie informacji z bazy danych Ośrodka Kultury „Biblioteka Polskiej Piosenki”[7]
Śmiało podnieśmy krwawe sztandary,
Jasną zielenią opaszmy skroń.
Otośmy pełni siły i wiary
Na bój śmiertelny chwycili broń.
O, bo to walka o wolność ludu,
Sztandar nasz krwawy – braci krew,
Droga przed nami z cierni i trudu.
Uczucia w piersi – zemsta i gniew.
Naprzód, o Łodzi, w krwawej powodzi
Poległych braci pomścić już czas,
Czas, by stanęli starzy i młodzi,
Walczyć za wolność czas, wielki czas!
Dziś, gdy nas gnębią różne Szajbiery,
Gdy majster każdy – szpicel i cham,
Gdy ufni w pomoc rządu Gajery
Pędzą łaknących pracy od bram,
Gdy z Kaznakowem Poznański w zgodzie,
Gdy razem chłoszczą: nędza i bat,
Gdy za idee w głodzie i chłodzie
Umiera ojciec, siostra i brat. –
Naprzód, o Łodzi, w krwawej powodzi
Zerwijmy pęta z gnębionych mas.
Stańmy do walki, starzy i młodzi:
Czas pomścić braci poległych, czas!
Gdy setki naszych mężnych szermierzy
Poszło na Sybir do carskich turm,
Niech wstaną nowi dziś bohaterzy,
Rozdzwonią ciszę odgłosem surm.
Za szereg braci poległych w borze,
Za groby, które zbezcześcił wróg,
Zemstę przysiężmy – stańmy jak morze
I zmiećmy przemoc z dziejowych dróg!
Naprzód, o Łodzi, w krwawej powodzi
Poległych braci pomścijmy wraz,
Stańmy do walki, starzy i młodzi:
Bo przyszła chwila. Już nastał czas!
Przypisy
- 1 2 Śpiewnik Robotniczy PPS, Wydawnictwo P. P. S. Toruń 1920
- ↑ Łodzianka, [w:] Cyfrowa Biblioteka Polskiej Piosenki [online], Ośrodek Kultury „Biblioteka Polskiej Piosenki” [dostęp 2025-02-13] (pol.), na podstawie zbioru Polskie pieśni rewolucyjne z lat 1918–1939 Felicji Kalickiej i Edwarda Olearczyka (Warszawa, czerwiec 1950).
- ↑ Pieśń Łodzianka – Historie Łódzkie – historia Łodzi [online], 23 lipca 2012 [dostęp 2024-04-05] (pol.).
- ↑ Łodzianka – na 2-głosy chór mieszany [online], paciorkiewicz.pl, 10 lutego 2012 [dostęp 2024-04-05] (pol.).
- ↑ Łodzianka – na 3-głosy chór mieszany [online], paciorkiewicz.pl, 10 lutego 2012 [dostęp 2024-04-05] (pol.).
- ↑ Łodzianka – na 4-głosy chór mieszany [online], paciorkiewicz.pl, 10 lutego 2012 [dostęp 2024-04-05] (pol.).
- ↑ Łodzianka, [w:] Cyfrowa Biblioteka Polskiej Piosenki [online], Ośrodek Kultury „Biblioteka Polskiej Piosenki” [dostęp 2025-02-13] (pol.), na podstawie zbioru Polskie pieśni rewolucyjne z lat 1918–1939 Felicji Kalickiej i Edwarda Olearczyka (Warszawa, czerwiec 1950).