Żandary – tradycyjny obyczaj wielkanocny związany z poznańską Ławicą.
Żandary to tradycyjny korowód przebierańców wyruszających w obchód dzielnicy (dawniej wsi) w lany poniedziałek po porannej mszy w ławickim kościele. Główne postacie korowodu to dziad, baba, niedźwiedź z przywiązanymi do nóg słomianymi kulami, ksiądz z wiaderkiem i kropidłem, grajek, kominiarz i żandarm na drewnianym koniu[1]. Przebierańcy smarują dzieci sadzą, polewają młode dziewczyny wodą oraz składają życzenia gospodarzom, w zamian za co otrzymują drobne kwoty pieniężne lub słodycze. Punkt kulminacyjny żandarów to wspinaczka na komin lokalnej piekarni uskuteczniana przez babę i kominiarza. Baba podczas wspinaczki ukazuje majtki z wizerunkiem diabła. Tradycja ma swoje początki w końcowych latach I wojny światowej. Jest jednym z nielicznych zwyczajów wielkanocnych o korzeniach wiejskich, który przetrwał w dużych miastach w Polsce. Strojami żandarów zainteresowane jest Muzeum Etnograficzne w Poznaniu[2].
Linki zewnętrzne
Polskie obrzędy i zwyczaje ludowe
| Wiosna |
|
|---|
| Lato |
|
|---|
| Jesień |
|
|---|
| Zima |
|
|---|
| Okolicznościowe |
|
|---|
Chrześcijaństwo
zachodnie | |
|---|
Chrześcijaństwo
wschodnie
| | przedpoście |
- Niedziela Pragnienia (o Zacheuszu) (-77)
- Niedziela Pokory (o Celniku i Faryzeuszu) (-70)
- Niedziela Miłosierdzia (o Synu Marnotrawnym) (-63)
- Niedziela mięsopustna (o Sądzie Ostatecznym) (-56)
- Mięsopustna Powszechna Sobota Dusz (-50)
- Niedziela seropustna (Przebaczenia Win) (-49)
|
|---|
| wielki post |
- Czysty (Zielony, Postny) Poniedziałek (-48)
- Sobota Teodora (-43)
- Niedziela Tryumfu Ortodoksji (-42)
- Sobota Upamiętnienia (-36, -29, -22)
- Niedziela Krestopokłonna (-28)
- Niedziela św. Jana Klimaka (-21)
- Sobota Akatystu (-15)
- Niedziela Marii Egipcjanki (-14)
|
|---|
| Wielki Tydzień |
|
|---|
| Wielka Noc |
- rezurekcja
- Liturgia św. Bazylego Wielkiego
- Agape Vespers
- Khristós Anésti! Alithós Anésti!
- trikirion paschalny
- troparion paschalny
- Pentecostarion
- Posiadacze mirry
|
|---|
| Biały Tydzień |
|
|---|
| okres wielkanocny |
- Radonica, Zaduszki, Prowody (+10)
- Świętych Niewiast Mirro (+14)
- Niedziela o Paralityku (+21)
- Meso-Pentecost (+24)
- Niedziela o Samarytance (Photini) (+28)
- Niedziela o Ślepcu (+35)
- Apodosis (+38)
- Wniebowstąpienie Pańskie (+39)
- Świętych Ojców I soboru powszechnego (+42)
- Powszechna Sobota Dusz przed świętem Pięćdziesiątnicy (+48)
- Pentecost - Święto Trójcy Świętej (+49)
- II Dzień Świąt Trójcy Świętej (+50)
- III Dzień Świąt Trójcy Świętej (+51)
- Wszystkich Świętych (+56)
|
|---|
|
|---|
Postacie
folklorystyczne |
|
|---|
Zwyczaje
polskie | karnawał
(zapusty, mięsopust) |
|
|---|
| post |
|
|---|
| wielkanoc |
|
|---|
| zielone święta |
|
|---|
|
|---|
Zwyczaje
międzynarodowe |
- osterbrunnen
- palenie Judasza
|
|---|
| Atrybuty |
|
|---|