Aman (wywiad)

Aman (hebr. אמ"ן; skrót od אגף המודיעין, Agaf ha-Modi’in, Skrzydło Wywiadowcze, dział wywiadowczy) – wywiad wojskowy Izraela utworzony w maju 1948 r. jako Departament Wydziału Operacyjnego Sztabu Generalnego Armii Obrony Izraela, podlegający Szefowi Sztabu Generalnego Armii Obrony Izraela, kontrolowany przez ministra obrony.

Utworzenie wywiadu wojskowego w Izraelu

W 1953 r. podniesiony do rangi wydziału otrzymał nazwę Agaf ha-Modi’in. Zatrudnia około 7 tys. pracowników wojskowych i cywilnych. Jego wkład w sukcesy wywiadowcze państwa żydowskiego jest bardzo ważny i znaczny.

Wywiadowcza organizacja sił zbrojnych dysponuje nowoczesnym wyposażeniem, np. skomplikowanymi urządzeniami podsłuchowymi, satelitami rozpoznawczymi i rozmaitą techniką wywiadowczą, w tym maskowaną. Dwóch znanych wywiadowców Izraela, Eli Cohen i Wolfgang Lotz, choć swoje sukcesy odnieśli pracując dla Mosadu, zostali pozyskani i wyszkoleni przez Aman (inne źródła podają, że Eli Cohen został pozyskany przez Mosad).

Aman zajmuje się zdobywaniem, przetwarzaniem informacji wojskowych, geograficznych, elektronicznych, o technice wojskowej, o strategii i innych dotyczących państw, organizacji, w tym z naciskiem na arabskie. Zwalcza zagrożenia również niekonwencjonalnie, np. działając jako Mista’arawim[1]. Aman prowadzi rozpoznanie polowe, wywiad pod przykryciem dyplomacji w ataszatach obrony, wywiad z pozycji nielegalnej (rozpoznanie osobowe) oraz używając metod technicznych (np. rozpoznanie elektroniczne, rozpoznanie obrazowe).

Schemat organizacyjny Amanu

Początkowo w strukturze organizacyjnej występowały m.in. następujące piony:

  • Departament Zbierania Danych – zdobywanie informacji wywiadowczych
  • Wydział Polityczny – organizowanie wywiadu agenturalnego, podlegała mu także tzw. Jednostka 131 zajmująca się prowadzeniem tzw. tajnych, długofalowych operacji w państwach arabskich, przygotowywanie żołnierzy wywiadu nielegalnego.
  • Departament ds. Wrogiej Działalności Terrorystycznej (Mador Faha) – infiltracja środowisk palestyńskich
  • Wydział Libański
  • Departament Bezpieczeństwa Polowego – kontrwywiadowcze zabezpieczenie Armii Obrony Izraela, osób i obiektów wojskowych, oraz ochrona informacji niejawnych związanych z obroną państwa
  • Wydział Cenzury Wojskowej – kontrola informacji w środkach masowego przekazu
  • Departament Informacyjno-Analityczny – gromadzenie danych wywiadowczych i opracowywanie informacji zbiorczych
  • Jednostka Bezpieczeństwa Łączności Polowej – nasłuch radiowy, dekryptaż
  • Departament Badań i Rozwoju (Machleket Meszar)
  • Wydział Kontaktów Międzynarodowych utw. 1955 (Hamadar Habeinleumi) – m.in. koordynacja działań attachés wojskowych
  • Departament Naukowo-Techniczny – produkcja środków techniki operacyjnej, oraz szyfry własne
  • Sekcja Techniczna utw. 1955 (Hamadar Hatemi) – badania nad bronią radziecką
  • Jednostka Rozpoznawcza Sztabu Generalnego utw. 1957 (Sajjeret Matkal) – siły specjalne Sztabu Generalnego Armii Obrony Izraela, podporządkowana Aman.

W późniejszych latach organizacja przedstawiała się następująco:

  • Departament I (Machlekat Hahaka) – produkcja
  • Departament II (Haman) – korpus wywiadowczy
  • Departament III – stosunki zagraniczne, bezpieczeństwo polowe
  • Departament IV – cenzura wojskowa
  • Oddział Regionalny
  • Oddział Funkcjonalny – sprawy ekonomiczne na Bliskim Wschodzie
  • Oddział Akt

Doświadczona kadra

Wielu oficerów Amanu wywodziło się z OSS i SIS oraz służyło w SOE, operując na tyłach wroga w Afryce Północnej i innych rejonach objętych okupacją państw Osi.

Niepomyślne początki (skandale i afery)

Początki Amanu nie były zbyt pomyślne. Trzech z czterech pierwszych szefów zostało zdymisjonowanych za skandale:

  • Pierwszy szef Amanu, Isser Be’eri, zdymisjonowany został w 1949 r. po tym, jak doprowadził do skazania na śmierć Meira Toubianskiego, oficera oskarżonego o szpiegostwo na rzecz Wielkiej Brytanii.
  • W 1955 r. ze stanowiska szefa Amanu musiał zrezygnować płk Binjamin Gibli – powodem jego dymisji była nieudana akcja sabotażowa w Egipcie.
  • Jego następca, generał Jehoszafat Harkabi, został zdymisjonowany w 1959 r. za złą mobilizację rezerwy, co rzutowało na bezpieczeństwo państwa.

Dyrektorzy Amanu

Generał Szlomi Binder, dyrektor Amanu od 2024 r.
  • Isser Be’eri (1948–1949)
  • płk Chaim Herzog (1949–1950)
  • płk Binjamin Gibli (1950–1955)
  • gen. mjr Jehoszafat Harkabi (1955–1959)
  • gen. mjr Chaim Herzog (1959–1962)
  • gen. mjr Me’ir Amit (1962–1963)
  • gen. mjr Aharon Jariw (1964–1972)
  • gen. mjr Eli Zeira (1972–1974)
  • gen. mjr Szelomo Gazit (1974–1978)
  • gen. mjr Jehoszua Sagi (1979–1983)
  • gen. mjr Ehud Barak (1983–1985)
  • gen. mjr Amnon Lipkin-Szachak (1986–1991)
  • gen. mjr Uri Sagi (1991–1995)
  • gen. mjr Mosze Ja’alon (1995–1998)
  • gen. mjr Amos Malka (1998–2002)
  • gen. mjr Aharon Ze’ewi-Farkasz (2002–2005)
  • gen. mjr Amos Jadlin (2005–2010)
  • gen. mjr Awiw Kochawi (2010–2014)
  • gen. mjr Herci Halewi (2014–2018)
  • gen. mjr Tamir Haiman (2018–2021)
  • gen. mjr Aharon Haliwa (2021–2024)[2]
  • gen. mjr Aharon Haliwa (2021–2024)
  • gen. mjr Szlomi Binder (od 2024)[3]

Przypisy

  1. ↑ Israeli special forces dressed as Palestinian medics kill militants in hospital - YouTube [online], youtube.com [dostęp 2024-04-22].
  2. ↑ In possible signal to Iran, Haliva appointed head of IDF intelligence [online], The Jerusalem Post | JPost.com [dostęp 2023-02-01] (ang.).
  3. ↑ Emanuel Fabian, Shlomi Binder to replace Military Intelligence Directorate chief who resigned over Oct. 7 failures [online], The Times of Israel [dostęp 2024-12-27] (ang.).

Bibliografia

  • Normam Polmar, Thomas B. Allen, Księga szpiegów. Encyklopedia, Wyd. Magnum, Warszawa 2000, s. 702. ISBN 83-85852-27-1 (hasło „Aman” na s. 18–19)
  • Samuel M. Katz, Aman. Wywiad wojskowy Izraela, Wyd. Bellona, Oficyna Wydawnicza „Rytm”, Warszawa 1999, s. 391. Seria: Kulisy Wywiadu i Kontrwywiadu, ISBN 83-87893-30-7, ISBN 83-11-09013-0.
  • Gordon Thomas, Szpiedzy Gideona. Tajna historia Mossadu, Zofia Kunert (tłum.), Warszawa: Wyd. Magnum, 2000, s. 364, ISBN 83-85852-51-4, OCLC 177322412.
  • Guido Knopp, Elita szpiegów, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2004, s. 216. Seria: Kulisy Wywiadu i Kontrwywiadu, ISBN 83-11-09826-3.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.