Andrzej Garbuliński

Andrzej Garbuliński

Data i miejsce urodzenia	ok. 1884 Czermna (wieś)
Data i miejsce śmierci	1943 Jasło
Narodowość	polska
Dzieci	Władysław, Marian, Eleonora, Helena, Kunegunda, Stanisław, Kazimierz, Jan
Odznaczenia

Andrzej Garbuliński (ur. ok. 1884, zm. 1943) – polski rolnik, zamordowany z synem Władysławem i sąsiadem Stanisławem Owcą za pomoc okazaną Żydom podczas podczas II wojny światowej i okupacji niemieckiej w Polsce. Sprawiedliwy wśród Narodów Świata^[1][2][3][4].

Andrzej Garbuliński urodził się ok. 1884 roku^[5]. Jego pierwszą żoną była Zofia z domu Machowska, która zmarła przed II wojną światową^[6]. W 1938 r. Andrzej Garbuliński ożenił się ponownie, z Kazimierą z domu Malinowską^[7][8][9].

Miał ośmioro dzieci. Najstarszy syn, Władysław urodził się w 1922 r. W 1926 r. urodziła się Eleonora, Marian w 1927 roku, Helena w 1931 roku, Kunegunda w 1934 roku, Stanisław w 1936 roku. Natomiast z Kazimierą miał dwóch synów: Kazimierza, który urodził się w 1940 roku, i Jana urodzonego w 1942 roku^[10].

W czasie II wojny światowej i okupacji niemieckiej Andrzej Garbuliński z żoną Kazimierą i rodziną mieszkał w Czermnej, w powiecie jasielskim, gdzie prowadził gospodarstwo rolne^[11][12].

Rodzina Garbulińskich od końca 1940 roku ukrywała w swoim gospodarstwie trzy osoby narodowości żydowskiej z Czermnej, znane jej z okresu przedwojennego: Sarę Elfenbein z córką Heneli i synem Majorem^[13][14][15]. Przynoszono Żydom żywność a syn Marian dostarczał im ponadto książki i gazety^[16][17][18]. Żydowska rodzina często opuszczała kryjówkę, udając się do okolicznych miejscowości, a także przebywała czasowo na terenie sąsiedniego gospodarstwa należącego do Stanisława Owcy^[19][20][21]. Żydzi ukrywali się u Garbulińskich około 3 lat^[22][23][24].

4 kwietnia 1944 roku do gospodarstwa Garbulińskich przyjechało Gestapo stacjonujące w Jaśle i policja^[25][26]. Z oświadczeń mieszkańców wsi Szerzyny wynika, że u rolnika Feliksa Filusa w pobliskich Święcanach ukrywał się dwunastoletni żydowski chłopiec, który został aresztowany przez Niemców^[27]. Młody Żyd podczas przesłuchania miał wydać Niemcom, że Garbulińscy i Owca ukrywają u siebie Żydów, stąd w niedługim czasie w Czermnej zjawili się żołnierze^[28].

Niemcy zastrzelili ukrywających się Żydów na miejscu^[29][30][31]. Andrzej i Władysław Garbulińscy oraz Stanisław Owca zostali zabrani do aresztu w Jaśle^[32][33][34]. Władysław Garbuliński został przewieziony do niemieckiego więzienia na Montelupich w Krakowie, gdzie zaginęły o nim wieści^[35][36][37].

Andrzeja Garbulińskiego i Stanisława Owcę Niemcy rozstrzelali na cmentarzu w Warzycach^[38][39][40].

Syn Andrzeja, Marian Garbuliński, po śmierci ojca i brata Władysława, zajmował się gospodarstwem i opieką nad rodzeństwem^[41].

W 1997 r. Andrzej Garbuliński i jego synowie Władysław i Marian oraz Stanisław Owca zostali uhonorowani tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata^[42][43][44].

• Polscy Sprawiedliwi wśród Narodów Świata
• Polska pomoc Żydom w czasie II wojny światowej
• Irena Sendlerowa
• niemieckie represje wobec Polaków pomagających Żydom
• Anna Bogdanowicz

• A. Namysło, Grzegorz Berendt (red.), Rejestr faktów represji na obywatelach polskich za pomoc ludności żydowskiej w okresie II wojny światowej, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2014 s. 306-307.
• I. Gutman i in. (red.), Księga Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Polska, cz. 1, Kraków 2009, s. 176.