Autobusy miejskie w Toruniu

Pierwsze autobusy (Ford) pojawiły się w Toruniu 16 listopada 1924 roku i jeździły ze Starówki na dworzec PKP Toruń Główny. Rok później autobusy dojeżdżały do Podgórza i Jakubskiego Przedmieścia^[2], jednak w 1925 roku zlikwidowano komunikację autobusową, gdyż była deficytowa. Reaktywowano ją podczas okupacji niemieckiej w 1940 roku, obsługując połączenie dworca głównego z centrum miasta siłami 20 autobusów Graf Stift (pod koniec wojny przerobiono je na korzystanie z gazu drzewnego i świetlnego)^[3].

Po zakończeniu działań wojennych w Toruniu, komunikacja autobusowa nie działała wskutek zniszczeń lub ewakuacji taboru i reaktywowano ją w lutym 1946 roku, na tej samej trasie co za okupacji i niemieckimi maszynami. Pierwszy nowy autobus sprowadzono w 1952 roku, a na szerszą skalę zaczęto wymieniać tabor od 1955 roku na autobusy Star-52^[3]. Początkowo znaczenie autobusów w komunikacji miejskiej było znikome, ale pod koniec lat 60. XX w. rola rozbudowanych linii autobusowych zaczęła szybko rosnąc i od 1977 roku przewoziły więcej osób niż tramwaje, co utrzymywało się także w 1985 roku^[3]. W 1980 roku MPK posiadało głównie Berliety (32 szt.) i Autosany (38 szt.), podrzędnie także Jelcz R-50 (22 szt.), wszystkie starsze typy były już wycofane; zaś w 1985 roku pozostały wyłącznie Berliety^[3].

17 sierpnia 2005 roku nastąpiła realizacja zakupu autobusów niskopodłogowych (kupiono ich 10)^[4]. Do 31 stycznia 2009 roku autobusy MZK dojeżdżały do kilku miejscowości gminy Lubicz (linie 23, 24, 25, 35, 37). Od 1 lutego 2009 wygasła umowa między MZK a gminą Lubicz. Obsługę linii podmiejskich (101, 102, 103) przejął Mobilis Sp. z o.o. Oddział Bydgoszcz^[5]. Ostatni kremowo-czerwony Jelcz 120M numer taborowy #408 został wycofany z ruchu w marcu 2010 a sprzedany do Zęgwirtu na złomowisko w grudniu 2010 roku^[6].

Po roku 2010 nastąpił kolejny okres rozwoju komunikacji autobusowej w mieście. Powstały nowe linie, m.in. po otwarciu w 2013 roku mostu drogowego im. Elżbiety Zawackiej^[7], a także rozbudowano infrastrukturę – w 2014 roku powstał węzeł przesiadkowy w alei Solidarności, który integruje komunikację autobusową z tramwajową^[8]. Od 1 stycznia 2012 roku autobusy MZK rozpoczęły ponownie regularne kursy do gminy Lubicz^[9], a od 1 września 2016 roku także do gmin: Zławieś Wielka (Przysiek, Rozgarty) oraz Obrowo (Silno, Dzikowo)^[10]. W ramach inwestycji miejskich w tabor MZK, w latach 2010−2016 zakupiono ok. 50. pojazdów różnych marek. Do 2020 roku planuje się objęcie komunikacji autobusowej Systemem Informacji Pasażerskiej^[11][12]. W styczniu 2024 roku uruchomione zostały dwie nowe linie autobusowe łączące tereny gmin Obrowo i Lubicz z Toruniem^[13].