Białuń (powiat stargardzki)
| wieś | |
 Kościół p.w. św. Michała Archanioła w Białuniu | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Liczba ludności (2022) |
263[1] |
| Strefa numeracyjna |
91 |
| Kod pocztowy |
73-113[2] |
| Tablice rejestracyjne |
ZST |
| SIMC |
0782907 |
Położenie na mapie gminy Stara Dąbrowa _location_map.png) | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego  | |
Położenie na mapie powiatu stargardzkiego  | |
 53°27′16″N 15°08′54″E/53,454444 15,148333[3] | |
Białuń (niem. Müggenhall) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie stargardzkim, w gminie Stara Dąbrowa, położona 3,5 km na północ od Starej Dąbrowy (siedziby gminy) i 14 km na północny wschód od Stargardu (siedziby powiatu), przy drodze ze Starej Dąbrowy do Chlebówka, przy nieczynnej linii Stargardzkiej Kolei Wąskotorowej Przez Białuń przepływa niewielki ciek Sokola.
Nazwa
Nazwa miejscowości jest tzw. chrztem nazewniczym i ma charakter pseudotopograficzny. Jest przeniesiona z nazwy rośliny białuń (wł. bieluń)[4]. Pierwotna niemiecka nazwa Müggenhall, poświadczona po raz pierwszy w formie Muggenhale w 1539, ma charakter topograficzny i jest złożeniem dwóch członów-nazw pospolitych: dniem. Mügge „mucha, komar” i Hall „odgłos, echo”[4].
Historia
Wieś założona została w połowie XIII wieku, jako własność biskupów schwerińskich, którą odsprzedano klasztorowi Neuenkamp. Od średniowiecza do 1945 roku wieś zarządzana była przez 10 różnych właścicieli.
Po II wojnie światowej w zabudowaniach pofolwarcznych rozpoczął działalność PGR.
W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa szczecińskiego.
Zabytki
We wsi znajduje się zabytkowy kamienno-ceglany gotycki kościół z XV wieku pw. św. Michała Archanioła, zbudowany na planie prostokąta, z drewnianą wieżą dobudowaną na początku XX wieku. Wewnątrz znajduje się dziewiętnastowieczny ołtarz oraz witraże z 1909.
W pobliżu świątyni znajduje się cmentarz przykościelny (obecnie nieczynny), we wschodniej części wsi znajduje się cmentarz poewangelicki, obsadzony szpalerem lip, obecnie zdewastowany.
W miejscu dawnego dworu zbudowano parterowy budynek mieszkalny. W parku podworskim znajduje się granitowa mogiła dawnego właściciela Białunia.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-07].
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 27 [zarchiwizowane 2022-10-26].
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 4911
- 1 2 Bożena Stramek, Toponimia powiatu stargardzkiego, Pruszcz Gdański: Jasne, s. 34, ISBN 978-83-61508-30-4.
