Bisfenol S
| ||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||
| Ogólne informacje | ||||||||||||||||||||
| Wzór sumaryczny |
C12H10O4S | |||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Masa molowa |
250,27 g/mol | |||||||||||||||||||
| Wygląd |
biały, bezwodnny proszek[1] | |||||||||||||||||||
| Identyfikacja | ||||||||||||||||||||
| Numer CAS | ||||||||||||||||||||
| PubChem | ||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||
| Podobne związki | ||||||||||||||||||||
| Podobne związki | ||||||||||||||||||||
| Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) | ||||||||||||||||||||
Bisfenol S, BPS, (HOC
6H
4)
2SO
2 – organiczny związek chemiczny z grupy bisfenoli[2][3]. Jest stosowany jako mniej szkodliwy zamiennik bisfenolu A (BPA) w produkcji tworzyw sztucznych i żywic epoksydowych[4][5].
Historia
BPS został po raz pierwszy zsyntetyzowany w 1867 roku przez niemieckiego chemika Ludwiga Glutza poprzez reakcję fenolu z gorącym kwasem siarkowym (nazwny został Oxysulfobenzid)[6][7].
Właściwości chemiczne i fizyczne
BPS to biały, krystaliczny związek o temperaturze topnienia w zakresie 245–250 °C. Jest bardziej stabilny termicznie i odporny na światło niż BPA, co czyni go atrakcyjnym zamiennikiem w niektórych zastosowaniach[2][3].
Obawy zdrowotne
Badania sugerują, że BPS może działać jako związek endokrynnie czynny wpływając na układ hormonalny[5]. Może również oddziaływać na układ rozrodczy oraz rozwój płodu i niemowląt[8]. Ponadto, istnieją dowody na to, że BPS może zwiększać ryzyko chorób sercowo-naczyniowych[9]. Ze względu na te potencjalne zagrożenia, zaleca się ograniczenie ekspozycji na BPS poprzez unikanie kontaktu z produktami zawierającymi ten związek.
Regulacje prawne
W Unii Europejskiej stosowanie niektórych bisfenoli, w tym BPS, jest ograniczane ze względu na ich potencjalne szkodliwe działanie na zdrowie ludzkie i środowisko[10]. Wiele bisfenoli może uszkadzać płodność i zakłócać funkcjonowanie układu hormonalnego u ludzi i zwierząt[5]. Mogą również powodować alergie skórne[11]. W związku z tym wprowadzono ograniczenia w ich stosowaniu w produktach konsumenckich[4].
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 4,4′-Sulfonyldiphenol, [w:] GESTIS-Stoffdatenbank [online], Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung, ZVG: 16740 [dostęp 2025-03-04] (niem. • ang.).
- 1 2 Bisphenol S, [w:] PubChem [online], United States National Library of Medicine, CID: 6626 [dostęp 2025-02-27] (ang.).
- 1 2 Rafael Moreno-Gómez-Toledano, Exploring the Bisphenol A Paradigm: Historical Evolution, Environmental Presence, Pharmacokinetics, and Societal Impact, t. 8, IntechOpen, 24 stycznia 2025, DOI: 10.5772/intechopen.115563 (ang.).
- 1 2 Bisfenol A – zastosowania i zagrożenia [online], Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krakowie [dostęp 2025-02-17].
- 1 2 3 Jayanti Pant, Radhika Agarwal, Latika Mohan, Bisphenol S: A potential toxicant in daily use (Review), „World Academy of Sciences Journal”, 5 (3), 2023, DOI: 10.3892/wasj.2023.194 (ang.).
- ↑ oxysulphobenzide, [w:] Henry Watts, A Dictionary of Chemistry and the Allied Branches of Other Sciences. Second Supplement, London: Longmans, Green, and Company, 1875, s. 886 [dostęp 2025-02-27] (ang.).
- ↑ L. Glutz, Ueber Oxysulfobenzid und einige Derivate desselben, „Liebigs Annalen”, 147 (1), 1868, s. 52–66, DOI: 10.1002/jlac.18681470107 (niem.).
- ↑ Archana Molangiri i inni, Prenatal exposure to bisphenol S and bisphenol A differentially affects male reproductive system in the adult offspring, „Food and Chemical Toxicology”, 167, 2022, s. 113292, DOI: 10.1016/j.fct.2022.113292 (ang.).
- ↑ Ruihua Wang i inni, The bisphenol F and bisphenol S and cardiovascular disease: results from NHANES 2013–2016, „Environmental Sciences Europe”, 34 (1), 2022, DOI: 10.1186/s12302-021-00586-9 (ang.).
- ↑ Bisfenole [online], European Chemicals Agency [dostęp 2025-02-17].
- ↑ Lacey Robinson, Rachel Miller, The Impact of Bisphenol A and Phthalates on Allergy, Asthma, and Immune Function: a Review of Latest Findings, „Current Environmental Health Reports”, 2 (4), 2015, s. 379–387, DOI: 10.1007/s40572-015-0066-8, PMID: 26337065, PMCID: PMC4626318 (ang.).
