Buk (województwo podkarpackie)

Buk
wieś
Ilustracja
Rzeka Solinka koło Buku
Państwo

 Polska

Województwo

 podkarpackie

Powiat

leski

Gmina

Cisna

Liczba ludności (2011)

41[1][2]

Strefa numeracyjna

13

Kod pocztowy

38-607[3]

Tablice rejestracyjne

RLS

SIMC

0347784[4]

Położenie na mapie gminy Cisna
Mapa konturowa gminy Cisna, u góry znajduje się punkt z opisem „Buk”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko dolnej krawiędzi po prawej znajduje się punkt z opisem „Buk”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Buk”
Położenie na mapie powiatu leskiego
Mapa konturowa powiatu leskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Buk”
Ziemia49°14′37″N 22°23′25″E/49,243611 22,390278[5]

Buk – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie leskim, w gminie Cisna, nad rzeką Solinką[4][6].

Wieś prawa wołoskiego w latach 1551-1600, położona w ziemi sanockiej województwa ruskiego[7]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Historia

Pierwsza informacja o istnieniu wsi pochodzi z 1552 roku, była to wieś prywatna lokowana na prawie wołoskim[8]. Prawdopodobnie została założona po 1543 roku dzięki akcji osadniczej prowadzonej przez Matjasza III Bala[8]. Należała do klucza terczańskiego i pozostawała następnie w rodzie Balów do XVIII wieku[8]. W roku 1773 wieś była własnością Anny z Dunin Borkowskich Łosiowej, wdowy po podsądku ziemi lwowskiej[9]. Przed 1790 rokiem właścicielem wsi został Franciszek hr. Łoś[10].

W połowie XIX wieku właścicielem posiadłości tabularnej w Buku był Karol hr. Łoś[11]. Przed I wojną światową majątek ziemski w Buku był własnością rodziny Zatorskich, a w okresie międzywojennym Chwapiłów i Wóijtowiczów[10]. Powierzchnia wsi wynosiła wówczas ok. 1270 ha, znajdował się w niej młyn wodny i tartak parowy[12]. Podczas I wojny światowej i w 1939 roku wieś nie ucierpiała, w 1944 roku podczas przejścia frontu spalone zostały dwa domy[12].

Na początku 1945 roku doszło w Buku do potyczki patrolu Milicji Obywatelskiej z Cisnej z partyzantami UPA, a w nocy 21 kwietnia do dłuższej walki[13]. 30 kwietnia 1945 r. partyzanci UPA zastrzelili sołtysa Michała Duba za współpracę z milicją[13]. Podczas akcji wysiedleń, Wojsko Polskie przymusowo wysiedliło na Ukrainę 13 rodzin i spaliło część domów, a resztę – 45 rodzin wysiedlono na ziemie zachodnie podczas akcji Wisła w kwietniu-maju 1947 roku i spalono wówczas ostatnie budynki[13]. Ponownie kilka domów powstało w latach 60. XX wieku[14].

W 1785 roku wieś liczyła 155 mieszkańców, w 1918 – 356, w 1938 – 412 (wszyscy wyznania greckokatolickiego)[15]. W 1938 roku we wsi było 59 domów[15]. W 1995 roku we wsi było 12 domów, w większości wzniesionych przez nadleśnictwo, i 52 mieszkańców[16].

W czasach I Rzeczypospolitej istniała we wsi cerkiew parafialna drewniana. Parafię zlikwidowano w 1819 roku[17]. Następnie we wsi istniała drewniania cerkiew filialna pw. św.św. Piotra i Pawła zbudowana w 1870 lub 1880 roku, zniszczona po 1947 roku[17]. Zachowały się fragmenty podmurówki cerkwi i dzwonnicy[18]. W południowej części wsi był dwór drewniany z zabudowaniami dworskimi[19]. W połowie lat 30. XX wieku zbudowano we wsi szkołę czteroklasową[13].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Wieś Buk w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2018-03-18], liczba ludności na podstawie danych GUS.
  2. ↑ GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-03-18].
  3. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 105 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. 1 2 GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 13096
  6. ↑ Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  7. ↑ Tomasz Figlus, Villae iuris valachici. Z problematyki rozwoju osadnictwa wołoskiego w Polsce na przykładzie ziemi sanockiej, w: Studia z Geografii Politycznej i Historycznej tom 5 (2016), s. 31.
  8. 1 2 3 Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 51.
  9. ↑ Spisy mieszkańców oraz poddanych, XVIII wiek i wcześniej: Spis poddanych wsi Kalnica, Strzebowisko, Buk, 1773 [online], Spisy mieszkańców oraz poddanych, XVIII wiek i wcześniej, 7 marca 2025 [dostęp 2025-03-07].
  10. 1 2 Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 52.
  11. ↑ Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: Karol Wild, 1855, s. 27.
  12. 1 2 Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 52-53.
  13. 1 2 3 4 Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 54.
  14. ↑ Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 55.
  15. 1 2 Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 56.
  16. ↑ Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 56, 64.
  17. 1 2 Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 59.
  18. ↑ Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 59-60.
  19. ↑ Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 62-63.

Bibliografia

  • Stanisław Kryciński (opr.): Bieszczady. Słownik historyczno-krajoznawczy. Część 2. Gmina Cisna. Warszawa: Wydawnictwo Stanisław Kryciński, 1996. ISBN 83-85531-07-6.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.