Cmentarz żydowski w Braniewie
![]() Fragment zachowanego ogrodzenia cmentarza z tablicą pamiątkową | |
| Państwo | |
|---|---|
| Miejscowość |
Braniewo |
| Adres | |
| Typ cmentarza |
kirkut |
| Wyznanie |
judaizm |
| Powierzchnia cmentarza |
0,2 ha |
| Data otwarcia |
1835 |
| Data likwidacji |
po 1948 |
Położenie na mapie Braniewa ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu braniewskiego ![]() | |
Cmentarz żydowski w Braniewie – kirkut w Braniewie założony przez społeczność żydowską ok. 1835 roku[1]. Położony był w pobliżu miejsca straceń auf dem kahlen Berg i dworca kolejowego przy Bahnhofstraße 50[2] (obecnie ul. Kościuszki, naprzeciw urzędu miasta). Cmentarz zajmował powierzchnię około 0,2 ha. Został on sprofanowany przez nazistów podczas nocy kryształowej (9/10 listopada 1938)[1]. Przez lata stopniowo popadał w ruinę. W 1948, na posiedzeniach Powiatowej Rady Natodowej w Braniewie trzykrotnie – 16 czerwca, 14 lipca i 2 sierpnia – zgłaszano wnioski w sprawie ochrony i uporządkowania tego cmentarza, a więc cmentarz wówczas jeszcze istniał, w późniejszym czasie został jednak zlikwidowany[3][4][5].
Obecnie na jego terenie mieszczą się garaże i podwórze. Ocalał jedynie się fragment ogrodzenia, na którym umieszczono w 2018 tablicę przypominającą o jego tu niegdyś istnieniu (tablica upamiętnia także Jacoba Jacobsona), a także nieliczne zachowane nagrobki z inskrypcjami w języku hebrajskim i niemieckim. Ocalały z cmentarza cały nagrobek oraz fragmenty dwóch innych zostały w 2021 roku umieszczone w lapidarium utworzonym na byłym cmentarzu św. Jana.
12 września 2017 cmentarz został wpisany do wojewódzkiej ewidencji zabytków pod numerem Z-65/2017[6].
Galeria zdjęć
Tablica odsłonięta 21 września 2018
Jedyny zachowany w całości nagrobek z inskrypcją w języku niemieckim i hebrajskim
Inskrypcja: hier ruhet meine unvergeßliche Tochter Natalie Hirschberg
Fragment innego nagrobka
Przeniesione nagrobki żydowskie do lapidarium na cmentarzu św. Jana (po lewej)
Zobacz też
- Cmentarz przy ul. Olsztyńskiej w Braniewie
- Cmentarz przy ul. Morskiej w Braniewie
- Cmentarz przy ul. Elbląskiej w Braniewie
- Cmentarz Żołnierzy Armii Radzieckiej w Braniewie
- Cmentarz ewangelicki w Braniewie
- Cmentarz św. Jana w Braniewie
- Cmentarz zgromadzenia zakonnego sióstr św. Katarzyny w Braniewie
- Cmentarz św. Katarzyny w Braniewie
Przypisy
- 1 2 Administrator, Braunsberg (Ostpreußen) [online], www.xn--jdische-gemeinden-22b.de [dostęp 2018-09-30] (niem.).
- ↑ Adreßbuch des Kreises Braunsberg, Ausgabe (wydanie) 1930, s. 83
- ↑ Heimatbrief für den Kreis Braunsberg 2010 Nr. 24, s. 164
- ↑ Protokoły z posiedzenia PRN w Braniewie nr XVI z dnia 16 czerwca 1948, nr XIX z 14 lipca, nr XXII z 2 sierpnia, Protokoły posiedzeń PRN Braniewo, Szukaj w archiwach skan nr 177, skan 197, skan nr 213
- ↑ Seweryn Szczepański, Żydowskie domy modlitwy oraz cmentarze na Warmii i Mazurach – stan obecny (na tle dziejów Żydów w Prusach Wschodnich i Zachodnich) w Roczniku Ziem Zachodnich, Wrocław 2017
- ↑ WUOZ Olsztyn – Wojewódzka ewidencja zabytków [online], www.bip.wuoz.olsztyn.pl [dostęp 2024-10-23].
Bibliografia
- Przemysław Burchard: Pamiątki i zabytki kultury żydowskiej w Polsce. Warszawa: 1990, s. 39.






