Cryphaeus cornutus

Cryphaeus cornutus – gatunek chrząszcza z rodziny czarnuchowatych i podrodziny Tenebrioninae.

Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1823 roku przez Johanna Gotthelfa Fischera von Waldheima pod nazwą Uloma cornuta^[1][2].

Chrząszcz o ciele podługowato-owalnym w zarysie, matowym, z wierzchu nagim, punktowanym i drobno mikroziarenkowanym^[3], długości od 10 do 12 mm^[4][3]. Ubarwienie ma czekoladowe do kawowoczarnego^[4] ze złocistymi szczecinkami na spodzie stóp^[3].

Głowa jest szersza niż dłuższa, tak szeroka jak przedplecze mierzone w przednich kątach, zaopatrzona w duże, poprzeczne, całkowicie podzielone występami policzków^[3], zbudowane z grubych omatidiów oczy. Czułki są maczugowate^[4], krótko i skąpo porośnięte szczecinkami, opatrzone ziarenkowatą mikrorzeźbą, o członach od ósmego do ostatniego szerszych i tworzących buławkę^[3]. U samca głowa ma falistą przednią krawędź, wklęsły środek i dwa długie, wąskie bocznie spłaszczone, tępo zakończone rogi wyrastające u wewnętrznych krawędzi oczu. U samicy przednia krawędź głowy jest zaokrąglona, środek sklepiony, a rogów brak^[4][3].

Przedplecze jest trochę szersze niż dłuższe, o lekko wykrojonej krawędzi przedniej, wyraźnych kątach przednich, prostych brzegach bocznych, ostrych i nieco wystających kątach tylnych oraz dwufalistej i nieobrzeżonej listewką krawędzi tylnej. Powierzchnię ma skąpiej niż głowa pokrytą niezbyt mocnymi punktami oraz zaopatrzoną w dwa wciski boczne przy tylnym brzegu. U samca boczne brzegi przedplecza są równoległe, a punktowanie słabiej widoczne, u samicy zaś boczne brzegi są zbieżne ku przodowi, a punktowanie wyraźniejsze^[4][3]. Stosunkowo duża tarczka ma zaokrąglony kształt^[4]. Pokrywy są wydłużone, lekko w tyle rozszerzone^[3]. W rzędach bliższych szwowi punkty rozmieszczone są stosunkowo regularnie, w rzędach bocznych zaś nieregularnie^[4]. Międzyrzędy są płaskie, z bardzo delikatnym, tylko w tyle pokryw lepiej widocznym punktowaniem^[4][3]. Skrzydła tylnej pary są dobrze rozwinięte^[4].

Owad ciepłolubny^[5], saproksyliczny^[4] i mykofagiczny^[5], związany z obumarłymi drzewami liściastymi, w tym dębami^[4], topolami i wiśniami^[5]. Bytuje pod przegrzybiałą korą i w zawierającym grzybnie murszejącym drewnie^[4][3].

Gatunek palearktyczny^[2][3]. W Europie znany jest z Francji^[2][3], Słowacji^[5], Węgier, Ukrainy, Rumunii, Bułgarii, Słowenii, Bośni i Hercegowiny, Grecji oraz południa europejskiej części Rosji, w Azji z Gruzji, Azerbejdżanu, Cypru, anatolijskiej części Turcji i Syrii, a w Afryce z Wysp Kanaryjskich^[2][3]. Na starym kontynencie jest jedynym przedstawicielem rodzaju^[2][5]. W Polsce odnaleziony został jednokrotnie w 1937 roku na terenie krakowskiego ogrodu botanicznego i jako przypadkowo tam zawleczony, nie jest zaliczany do fauny tego kraju^[4][5]. Na Słowacji po raz pierwszy odnaleziony został w 2011 roku i łącznie znany jest z dwóch stanowisk. Możliwe, że znajduje się w ekspansji na północ^[5].