Dzwonkówka błyszcząca

Dzwonkówka błyszcząca
ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

podstawczaki

Klasa

pieczarniaki

Rząd

pieczarkowce

Rodzina

dzwonkówkowate

Rodzaj

dzwonkówka

Gatunek

dzwonkówka błyszcząca

Nazwa systematyczna
Entoloma lividocyanulum (Fr.) Noordel.
Persoonia 12(3): 214 (1984)

Dzwonkówka błyszcząca (Entoloma lividocyanulum (Kühner) Noordel.) – gatunek grzybów z rodziny dzwonkówkowatych (Entolomataceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Entoloma, Entolomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy opisał go w 1954 r. Robert Kühner, nadając mu nazwę Rhodophyllus lividocyanulus. W 1984 r. Machiel Evert Noordeloos przeniósł go do rodzaju Entoloma[1]. Pozostałe synonimy[2]:

  • Eccilia lividocyanula (Kühner) S. Lundell, in Lundell & Nannfeldt 1960
  • Entoloma lividocyanulum var. lilacinum E. Ludw. 2007
  • Leptonia lividocyanula (Kühner) P.D. Orton 1960

Polską nazwę zarekomendował w 2003 r. Władysław Wojewoda[3].

Morfologia

Kapelusz

Średnica 13–21, rzadko do 30 mm, początkowo półkulisty, potem kolejno wypukły, spłaszczony, zagłębiony w środku, z ostrym brzegiem i przejrzyście prążkowany, higrofaniczny, szarobrązowy do żółtobrązowego, na środku niebieski do ciemnoczarnego. Powierzchnia gładka, na środku łuskowata[4].

Blaszki

Przyrośnięte do lekko zbiegających, początkowo białawe do szarobiałych, z wiekiem różowieją, całe pokryte grudkami[4].

Trzon

Wysokość 41–50 mm, grubość 1–2 mm, walcowaty do nitkowatego, gładki, niebieskoszary, u nasady rozszerzony i białawo-filcowaty[4].

Miąższ

O nieprzyjemnym zapachu[4].

Cechy mikroskopowe

Zarodniki 5–7 kanciaste, gładkie, bezbarwne, z centralną porą rostkową, 8,2–11,3 × 5,3–7,2 μm, Qe = 1,6. Podstawki cylindryczne, maczugowate do wybrzuszonych, czterozarodnikowe, bez sprzążek u nasady, 20,7–34,5 × 7,7–11,9 μm. Cystyd brak. Skórka kapelusza zbudowana z mniej więcej równoległych strzępek, stosunkowo krótkich, z maczugowatymi zakończeniami. Na strzępkach wszystkich części grzyba brak sprzążek[4].

Gatunki podobne

Dzwonkówka szaroniebieskawa (Entoloma griseocyaneum) ma nieprążkowany kapelusz i podłużnie prążkowany trzon. Entoloma huijsmanii ma prążkowany kapelusz (do środka) podstawki dwu lub czterozarodnikowe i dłuższe zarodniki o długości 8,5–13,9 μm. Inne podobne gatunki mikroskopowo odróżniają się obecnością cheilocystyd[4].

Występowanie i siedlisko

W Polsce W. Wojewoda w 2003 r. przytoczył 3 stanowiska[3], w późniejszych latach podano następne. Aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną[5].

Grzyb naziemny, prawdopodobnie mykoryzowy. Występuje wśród traw, na leśnych polanach[3], na nieużytkach rolnych i w lasach[5].

Przypisy

  1. 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2025-05-25] (ang.).
  2. Species Fungorum [online] [dostęp 2025-05-25] (ang.).
  3. 1 2 3 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 230, ISBN 83-89648-09-1.
  4. 1 2 3 4 5 6 Demetrio Merino Alcántara, Entoloma lividocyanulum [online] [dostęp 2025-05-21] (hiszp.).
  5. 1 2 Entoloma lividocyanulum (dzwonkówka błyszcząca) [online], grzyby.pl [dostęp 2025-05-25] (pol.).