Dzwonkówka ciemnoniebieska
_Noordel._4401645612.jpg) | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
dzwonkówka ciemnoniebieska |
| Nazwa systematyczna | |
| Entoloma cyanulum (Lasch) Noordel. Persoonia 12(3): 203 (1984) | |
Dzwonkówka ciemnoniebieska (Entoloma cyanulum (Lasch) Noordel.) – gatunek grzybów z rodziny dzwonkówkowatych (Entolomataceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Entoloma, Entolomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy opisał go w 1829 r. Wilhelm Gottlob Lasch, nadając mu nazwę Agaricus cyanulus. W 1984 r. Machiel Evert Noordeloos przeniósł go do rodzaju Entoloma[1]. Niektóre inne synonimy[2]:
- Leptonia lampropus var. cyanulus (Lasch) Rea 1922
- Rhodophyllus cyanulus (Lasch) J.E. Lange 1936
Polską nazwę zarekomendował Władysław Wojewoda w 2003 r.[3]
Morfologia
Średnica 4–10 mm, początkowo stożkowaty lub półkulisty z podgiętym brzegiem, następnie wypukły, z tępym środkiem lub z małym garbkiem, rzadko lekko zagłębiony, nigdy pępówkowaty. Jest słabo higrofaniczny; w stanie wilgotnym głęboko prześwitujący i prążkowany do środka, szaroniebieski, fioletowoniebieski lub fioletowobrązowy, jaśniejszy między prążkami i na brzegu, w stanie suchym blady i nieprzezroczysty, promieniście włókienkowaty, prawie nagi, drobnoziarnisty do drobnego łuskowatego tylko w środku[4].
L = 15–20, l= 1–3, dość rzadkie, wąsko przyrośnięte do prawie wolnych, brzuchate, początkowo białe, następnie różowe. Ostrza tej samej barwy, równe[4].
Wysokość 15–65 mm, grubość 0,5–21 mm, cylindryczny, czasami z lekko poszerzoną lub bulwiastą podstawą. Powierzchnia gładka, błyszcząca, ciemnoniebieska lub szaroniebieska, gładki, u podstawy białawo owłosiona[4].
Niebieski, bez wyraźnego zapachu i smaku[4].
- Cechy mikroskopowe
Zarodniki 10–15,5(–16,0) × 6,5–11 µm, Q = 1,2–2, 6-9 kątne w widoku z boku. Podstawki 4-zarodnikowe, bez sprzążek. Brzeg blaszki jałowy. Cheilocystydy 20–70 × 5–20 µm, cylindryczne do maczugowatych, czasami z brązowym, wewnątrzkomórkowym pigmentem. Skórka kapelusza zbudowana z napęczniałych strzępek o szerokości 5–15 µm, ku środkowi przejście między typem cutis a trichoderma, złożone z napęczniałych elementów końcowych o szerokości do 35 µm. Strzępki skórki kapelusza zawierają wewnątrzkomórkowy, niebieski pigment. Brak sprzążek[4].
Występowanie i siedlisko
Podano stanowiska głównie w Europie, poza nią pojedyncze w Chile w Ameryce Południowej[5]. W Europie jest szeroko rozprzestrzeniony, ale rzadki, a często nie dostrzegany ze względu na niewielkie rozmiary[4]. W Polsce W. Wojewoda w 2003 r. przytoczył trzy stanowiska[3], w późniejszych latach podano wiele następnych[6].
Grzyb naziemny, prawdopodobnie mykoryzowy[3]. Występuje na mszystych łąkach i wśród torfowców na torfowiskach i bagiennych miejscach w otwartych, liściastych lasach. Owocniki od lata do jesieni[4].
Przypisy
- 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2025-05-18] (ang.).
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2025-05-21] (ang.).
- 1 2 3 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 225, ISBN 83-89648-09-1.
- 1 2 3 4 5 6 7 M.E. Noordeloos, Entoloma s.l., Fungi Europaei [online], Mycobank, 1992, s. 491 [dostęp 2025-05-21].
- ↑ Występowanie Entoloma cyanulum na świecie (mapa) [online], gbif.org [dostęp 2025-05-21] (ang.).
- ↑ Entoloma cyanulum (dzwonkówka ciemnoniebieska) [online], grzyby.pl [dostęp 2025-05-21] (pol.).