Dzwonkówka infułowata
![]() | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
dzwonkówka infułowata |
| Nazwa systematyczna | |
| Entoloma infula (Fr.) Noordel. Persoonia 10(4): 503 (1980) | |

Dzwonkówka infułowata (Entoloma infula (P.D. Orton) Noordel.) – gatunek grzybów z rodziny dzwonkówkowatych (Entolomataceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Entoloma, Entolomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy opisał go w 1836 r. Elias Fries, nadając mu nazwę Agaricus infula. W 1980 r. Machiel Evert Noordeloos przeniósł go do rodzaju Entoloma[1]. Niektóre inne synonimy[2]:
- Entoloma chlorinosum Arnolds & Noordel. 1979
- Entoloma infula var. chlorinosum (Arnolds & Noordel.) Noordel. 1992
- Nolanea chlorinosa (Arnolds & Noordel.) P.D. Orton 1991
Polską nazwę zarekomendował w 2003 r. Władysław Wojewoda[3].
Morfologia
Średnica 10–45 mm, początkowo wypukły, potem stożkowato-dzwonkowaty, z wiekiem rozszerzający się do wypukłego, ostatecznie spłaszczony, z silnie falistym brzegiem, zwykle z wyraźnym garbkiem. Jest , higrofaniczny; w stanie wilgotnym ochrowy lub szarobrązowy do sepiowego i półprzezroczyście prążkowany do połowy promienia lub więcej, czasami strefowany; w stanie suchym ochrowoszary, nagi lub nieznacznie promieniście pomarszczony, błyszczący[4].
W liczbie 18–30, l = (1–) 3–7, gęste, wąsko przyrośnięte do prawie wolnych, brzuchate, początkowo białe, potem różowe bez śladu szarości lub brązu. Ostrza równe, tej samej barwy[4].
Wysokość 17–78 mm, grubość 1,5–53 mm, cylindryczny, czasami rozszerzający się ku podstawie, w kolorze kapelusza lub nieco jaśniejszy od niego. Na szczycie oprószony, niżej nagi i gładki lub pokryty przylegającymi wzdłużnie włókienkami, nieprążkowany, u podstawy biało kutnerowaty[4].
Błoniasty, zwykle dość twardy, w kolorze powierzchni, części wewnętrzne blade, bez zapachu i o niecharakterystycznym smaku[4].
- Cechy mikroskopowe
Zarodniki 7-10 × 6-7 µm, Q = 1,15-1,5, 1,3 (4-)5-7-kątne w widoku z boku. Podstawki 25-40 × 7,5-14 µm, 4-zarodnikowe, ze sprzążkami. Cystyd brak. Skórka kapelusza zbudowana z promieniście ułożonych, szerokich strzępek o średnicy (2,5-)4-11 µm. Warstwa podskórkowa zwykle dobrze zróżnicowana, zbudowana z nadpęczniałych elementów. Strzępki skórki drobno inkrustowane i dodatkowo z jasnobrązowym wewnątrzkomórkowym pogmentem. Na strzępkach w hymenium obecne sprzążki[4].
- Gatunki podobne
Dzwonkówka infułowata charakteryzuje się stożkowatym kapeluszem, nagim, chrzęstnym trzonem, dość małymi zarodnikami i lekko inkrustowanymi ściankami strzępek,. Dzwonkówka niewielka (Entoloma solstitiale) jest bardzo podobna, ale ma wyraźny pigment wewnątrzkomórkowy[4].
Występowanie i siedlisko
W Europie podano liczne stanowiska i jest tutaj szeroko rozprzestrzeniony. Poza Europą występuje w Ameryce Północnej i Południowej, Afryce i Azji[5]. Gatunek rzadki[4]. W Polsce W. Wojewoda w 2003 r. przytoczył 10 stanowisk[3], w późniejszych latach podano wiele następnych. Najbardziej aktualne stanowiska podaje internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną[6][6].
Grzyb naziemny, prawdopodobnie mykoryzowy. Występuje wśród traw w lasach pod drzewami iglastymi (świerk pospolity, sosna zwyczajna)[3]. Owocniki pojedynczo lub w małych grupach na słabo nawożonych trawiastych terenach, zwykle na słabo kwaśnej glebie ubogiej w próchnicę, ale występują również na zasadowej glebie na kserofitycznych terenach trawiastych[4].
Przypisy
- 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2025-05-18] (ang.).
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2025-05-21] (ang.).
- 1 2 3 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 229, ISBN 83-89648-09-1.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Flora Agaricina Neerlandica -- Critical monographs on the families of agarics and boleti occuring in the Netherlands. 1: Entolomataceae, t. 1, Mycobank, s. 137 [dostęp 2025-05-21].
- ↑ Występowanie Entoloma infula na świecie (mapa) [online], gbif.org [dostęp 2025-05-21] (ang.).
- 1 2 Entoloma infula (dzwonkówka infułowata) [online], grzyby.pl [dostęp 2025-05-21] (pol.).
