Dzwonkówka infułowata

Dzwonkówka infułowata
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

podstawczaki

Klasa

pieczarniaki

Rząd

pieczarkowce

Rodzina

dzwonkówkowate

Rodzaj

dzwonkówka

Gatunek

dzwonkówka infułowata

Nazwa systematyczna
Entoloma infula (Fr.) Noordel.
Persoonia 10(4): 503 (1980)

Dzwonkówka infułowata (Entoloma infula (P.D. Orton) Noordel.) – gatunek grzybów z rodziny dzwonkówkowatych (Entolomataceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Entoloma, Entolomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy opisał go w 1836 r. Elias Fries, nadając mu nazwę Agaricus infula. W 1980 r. Machiel Evert Noordeloos przeniósł go do rodzaju Entoloma[1]. Niektóre inne synonimy[2]:

  • Entoloma chlorinosum Arnolds & Noordel. 1979
  • Entoloma infula var. chlorinosum (Arnolds & Noordel.) Noordel. 1992
  • Nolanea chlorinosa (Arnolds & Noordel.) P.D. Orton 1991

Polską nazwę zarekomendował w 2003 r. Władysław Wojewoda[3].

Morfologia

Kapelusz

Średnica 10–45 mm, początkowo wypukły, potem stożkowato-dzwonkowaty, z wiekiem rozszerzający się do wypukłego, ostatecznie spłaszczony, z silnie falistym brzegiem, zwykle z wyraźnym garbkiem. Jest , higrofaniczny; w stanie wilgotnym ochrowy lub szarobrązowy do sepiowego i półprzezroczyście prążkowany do połowy promienia lub więcej, czasami strefowany; w stanie suchym ochrowoszary, nagi lub nieznacznie promieniście pomarszczony, błyszczący[4].

Blaszki

W liczbie 18–30, l = (1–) 3–7, gęste, wąsko przyrośnięte do prawie wolnych, brzuchate, początkowo białe, potem różowe bez śladu szarości lub brązu. Ostrza równe, tej samej barwy[4].

Trzon

Wysokość 17–78 mm, grubość 1,5–53 mm, cylindryczny, czasami rozszerzający się ku podstawie, w kolorze kapelusza lub nieco jaśniejszy od niego. Na szczycie oprószony, niżej nagi i gładki lub pokryty przylegającymi wzdłużnie włókienkami, nieprążkowany, u podstawy biało kutnerowaty[4].

Miąższ

Błoniasty, zwykle dość twardy, w kolorze powierzchni, części wewnętrzne blade, bez zapachu i o niecharakterystycznym smaku[4].

Cechy mikroskopowe

Zarodniki 7-10 × 6-7 µm, Q = 1,15-1,5, 1,3 (4-)5-7-kątne w widoku z boku. Podstawki 25-40 × 7,5-14 µm, 4-zarodnikowe, ze sprzążkami. Cystyd brak. Skórka kapelusza zbudowana z promieniście ułożonych, szerokich strzępek o średnicy (2,5-)4-11 µm. Warstwa podskórkowa zwykle dobrze zróżnicowana, zbudowana z nadpęczniałych elementów. Strzępki skórki drobno inkrustowane i dodatkowo z jasnobrązowym wewnątrzkomórkowym pogmentem. Na strzępkach w hymenium obecne sprzążki[4].

Gatunki podobne

Dzwonkówka infułowata charakteryzuje się stożkowatym kapeluszem, nagim, chrzęstnym trzonem, dość małymi zarodnikami i lekko inkrustowanymi ściankami strzępek,. Dzwonkówka niewielka (Entoloma solstitiale) jest bardzo podobna, ale ma wyraźny pigment wewnątrzkomórkowy[4].

Występowanie i siedlisko

W Europie podano liczne stanowiska i jest tutaj szeroko rozprzestrzeniony. Poza Europą występuje w Ameryce Północnej i Południowej, Afryce i Azji[5]. Gatunek rzadki[4]. W Polsce W. Wojewoda w 2003 r. przytoczył 10 stanowisk[3], w późniejszych latach podano wiele następnych. Najbardziej aktualne stanowiska podaje internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną[6][6].

Grzyb naziemny, prawdopodobnie mykoryzowy. Występuje wśród traw w lasach pod drzewami iglastymi (świerk pospolity, sosna zwyczajna)[3]. Owocniki pojedynczo lub w małych grupach na słabo nawożonych trawiastych terenach, zwykle na słabo kwaśnej glebie ubogiej w próchnicę, ale występują również na zasadowej glebie na kserofitycznych terenach trawiastych[4].

Przypisy

  1. 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2025-05-18] (ang.).
  2. Species Fungorum [online] [dostęp 2025-05-21] (ang.).
  3. 1 2 3 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 229, ISBN 83-89648-09-1.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 Flora Agaricina Neerlandica -- Critical monographs on the families of agarics and boleti occuring in the Netherlands. 1: Entolomataceae, t. 1, Mycobank, s. 137 [dostęp 2025-05-21].
  5. Występowanie Entoloma infula na świecie (mapa) [online], gbif.org [dostęp 2025-05-21] (ang.).
  6. 1 2 Entoloma infula (dzwonkówka infułowata) [online], grzyby.pl [dostęp 2025-05-21] (pol.).