Dzwonkówka jedwabista

Dzwonkówka jedwabista
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

podstawczaki

Klasa

pieczarniaki

Rząd

pieczarkowce

Rodzina

dzwonkówkowate

Rodzaj

dzwonkówka

Gatunek

dzwonkówka jedwabista

Nazwa systematyczna
Entoloma sericeum Quél.
Mém. Soc. Émul. Montbéliard, Sér. 2' 5: 119 (1872)

Dzwonkówka jedwabista (Entoloma sericeum Quél.) – gatunek grzybów z rodziny dzwonkówkowatych (Entolomataceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Entoloma, Entolomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy opisał go Lucien Quélet w 1872 r.[1] Synonimów ma około 30. Niektóre z nich[2]:

  • Acurtis sericeus (Quél.) Singer, 1960
  • Entoloma pascuum (Pers.) Donk 1949
  • Entoloma sericeum f. flexipes (J. Favre) E. Horak 1993
  • Entoloma sericeum f. luridofuscum (J. Favre) E. Horak 1993
  • Entoloma sericeum f. nolaniforme (Kühner & Romagn.) Noordel. 1980
  • Entoloma sericeum f. pallidum Battistin & Righetto 2010
  • Entoloma sericeum f. rubellotactum (J. Favre) E. Horak 1993
  • Entoloma sericeum subsp. antarcticum (Singer) E. Horak 1982
  • Entoloma sericeum Quél. 1872 subsp. sericeum
  • Entoloma sericeum var. antarcticum (Singer) T.W. May & A.E. Wood 1995
  • Entoloma sericeum Quél. 1872 var. sericeum
  • Rhodophyllus sericeus (Quél.) Quél. 1886
  • Nolanea sericea (Quél.) P.D. Orton 1960

Stanisław Chełchowski w 1898 r. podawał nazwę wieruszka jedwabista lub dzwonkówka jedwabista, a Franciszek Błoński w 1896 r. rumieniaczek jedwabisty. W 2003 r. Władysław Wojewoda zaakceptował nazwę dzwonkówka jedwabista. Gatunek ten ma jeszcze jedną nazwę polską – dzwonkówka pastwiskowa, nadaną w 1898 r. przez S. Chełchowskiego dla Entoloma pascuum (Pers.) Donk[3], który to gatunek jest synonimem Entoloma sericeum[1].

Morfologia

Kapelusz

Średnica 1,2–7,5 cm. Początkowo stożkowaty, potem kolejno stożkowatowypukły, płaskowypukły i rozpostarty, zazwyczaj z niewielkim zagłębieniem na środku. Brzeg początkowo podgięty, potem wyprostowany, ostry. Jest silnie higrofaniczny; w stanie wilgotnym w kolorze sepii, brązowym lub czerwonobrązowym, jaśniejszy przy brzegu, przeźroczysty i prążkowany do połowy, w stanie suchym płowiejący, jasnobrązowy, ochrowobrązowy lub szarobrązowy, błyszczący. Powierzchnia naga lub delikatnie promienisto włókienkowata, czasami pomarszczona[4].

Blaszki

W liczbie 22–50 z międzyblaszkami (l=3-7), gęste lub średniogęste, wykrojone lub prawie wolne, brzuchate, początkowo blado szarobrązowe, potem różowe, w końcu czerwonawo-brązowe. Ostrze nieregularne tej samej barwy[4].

Trzon

Wysokość 1,3–7,5 cm, grubość 2–6 mm, cylindryczny lub spłaszczony, zazwyczaj o długości równej średnicy kapelusza. Powierzchnia szarobrązowa lub żółtobrązowa, prawie tej samej barwy co kapelusz lub jaśniejsza, podłużnie silnie srebrzysto prążkowana z luźnymi włókienkami, rzadko błyszcząca lub naga z pojedynczymi włókienkami. W górnej części czasami oprószony, u podstawy biało filcowaty[4].

Miąższ

Tej samej barwy co powierzchnia, w kapeluszu raczej kruchy, w trzonie jędrny. Zapach i smak silnie zjełczały[4].

Cechy mikroskopijne

Zarodniki izodiametryczne, 7–10,5 × 6,5–9,5 μm, w widoku z boku 5-kątowe o wyraźnych kątach. Podstawki 24–45 × 10,5–12,5 (–17,5), 4-zarodnikowe, ze sprzążkami. cystyd brak. Strzępki skórki cylindryczne, o szerokości 2,5–12 μm. Wewnątrzkomórkowy, inkrustowany pigment występuje w komórkach skórki i tramie kapelusza. W strzępkach hymenium liczne sprzążki[5].

Gatunki podobne

Dzwonkówka jedwabista jest łatwo rozpoznawalnym gatunkiem o ciemnobrązowym kolorze, srebrzysto-prążkowanym trzonie i silnym mączystym zapachu i smaku. Mikroskopowo charakterystyczne są jej izodiametryczne zarodniki[5]. Podobny kolor kapelusza ma dzwonkówka szara (Entoloma rhodopolium), ale występuje w lasach, podczas gdy dzwonkówka jedwabista wyłącznie na terenach trawiastych[6]. Dzwonkówka żeberkowanoblaszkowa (Entoloma costatum) odróżnia się mikroskopowo brakiem sprzążek[7].

Występowanie i siedlisko

Dzwonkówka jedwabista w Europie jest szeroko rozprzestrzeniona, występuje na całym obszarze od Hiszpanii po północne krańce Półwyspu Skandynawskiego, jest także w Islandii. Występuje także w środkowej części Ameryki Północnej i na Alasce. Podano jej stanowiska również w Afryce Północnej (Maroko), na Nowej Zelandii i w dwóch miejscach Australii[8]. W literaturze naukowej na terenie Polski do 2003 r. podano liczne stanowiska. Jest pospolita[3].

Grzyb naziemny. Występuje na terenach trawiastych; na łąkach, pastwiskach, w parkach, na przydrożach, obrzeżach lasów, w ogrodach botanicznych. Owocniki wytwarza od maja do października[3].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Index Fungorum [online] [dostęp 2018-12-31] (ang.).
  2. ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2018-12-31] (ang.).
  3. 1 2 3 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 232, 237, ISBN 83-89648-09-1.
  4. 1 2 3 4 Flora Agaricina Neerlandica. Critical monographs on the families of agarics and boleti occuring in the Netherlands. 1: Entolomataceae, t. 1, 1988, s. 129.
  5. 1 2 M.E. Noordeloos, Entoloma s.l. Fungi Europaei, t. 5, 1992, s. 256.
  6. ↑ Entoloma sericeum (Bull.) Quél. – Silky Pinkgill [online] [dostęp 2018-12-31] (ang.).
  7. ↑ Entoloma costatum [online], Mycobank [dostęp 2018-12-09] (ang.).
  8. ↑ Discover Life Maps [online] [dostęp 2018-12-31].
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.