Dzwonkówka szaroczerwonawa
_Noordel._3927050380.jpg) | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
dzwonkówka szaroczerwonawa |
| Nazwa systematyczna | |
| Entoloma indutoides (P.D. Orton) Noordel. Persoonia 12(3): 198 (1984) | |
Dzwonkówka szaroczerwonawa (Entoloma indutoides (P.D. Orton) Noordel.) – gatunek grzybów z rodziny dzwonkówkowatych (Entolomataceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Entoloma, Entolomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy opisał go w 1829 r. Peter Darbishire Orton, nadając mu nazwę Leptonia indutoides. W 1984 r. Machiel Evert Noordeloos przeniósł go do rodzaju Entoloma[1]. Niektóre inne synonimy[2]:
- Entoloma griseorubidum Kühner ex Noordel. 1984
- Leptonia griseorubida (Kühner ex Noordel.) P.D. Orton 1991
Polską nazwę zarekomendował w 2003 r. Władysław Wojewoda dla synonimu Entoloma griseorubidum[3].
Morfologia
Średnica 20–32 mm, początkowo wypukły, potem z zagłębionym lub pępówkowatym środkiem, z podwiniętym brzegiem. Jest nie lub słabo higrofaniczny, nie lub tylko nieznacznie prześwitująco prążkowany na brzegu. Powierzchnia szarobrązowa, przylegająco promieniście włókienkowata, w środku kutnerowata lub pomarszczona[4].
W liczbie 18–36, z 1–3 blaszeczkami, średnio gęste, przyrośnięte do prawie zbiegających, początkowo białe, następnie różowe i brzuchate. Ostrza strzępiaste, tego samego koloru[4].
Wysokość 40–60 mm, grubość 2–5 mm, cylindryczny lub zwężony ku podstawie, pełny lub z cienkim otworem. Powierzchnia tego samego koloru co kapelusz lub nieco jaśniejsza, na szczycie kłaczkowata do włókienkowatej, ku dołowi włókienkowato-prążkowana, u podstawy biało kutnerowata[4].
Tego samego koloru co powierzchnia, jaśniejszy w częściach wewnętrznych, bez zapachu i o niecharakterystycznym smaku[4].
- Cechy mikroskopowe
Zarodniki 10–14 × 8–11,5 µm, Q = 1,1–1,5, nieregularnie prostokątne do szeroko elipsoidalnych, 5–9-kątne w widoku z boku. Podstawki 27–55 × 8,5–14 µm, 4-zarodnikowe, ze sprzążkami. Cheilocystydy 35–110 × 7,5–23 µm, butelkowate z długą, zwężającą się szyjką o szerokości 3,5–6 µm, czasami z ostrym wierzchołkiem, zawsze liczne, ale zmieszane z podstawkami. Skórka kapelusza typu cutis na brzegu, w środku kapelusza bardziej podobna do typu trichoderma, zbudowana z promieniście ułożonych, rozdętych strzępek o szerokości 10–25 µm z pigmentem wewnątrzkomórkowym. Na strzępkach w hymenium obecne sprzążki[4].
- Gatunki podobne
Dzwonkówka szaroczerwonawa od innych dzwonkówek odróżnia się charakterystycznymi cechami mikroskopowej budowy:ma podstawki ze sprzążkami, duże cheilocystydy i skórkę kapelusza z szerokimi strzępkami[4].
Występowanie i siedlisko
Podano stanowiska w Europie i w azjatyckich terenach Federacji Rosyjskiej[5]. Jest rzadki[4]. W Polsce W. Wojewoda w 2003 r. przytoczył pięć stanowisk[3], w późniejszych latach podano wiele następnych[6].
Grzyb naziemny, prawdopodobnie mykoryzowy. Występuje wśród traw w lasach pod drzewami liściastymi (grab, wierzba) i iglastymi (świerk pospolity)[3].
Przypisy
- 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2025-05-18] (ang.).
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2025-05-21] (ang.).
- 1 2 3 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 228, ISBN 83-89648-09-1.
- 1 2 3 4 5 6 7 Flora Agaricina Neerlandica -- Critical monographs on the families of agarics and boleti occuring in the Netherlands. 1: Entolomataceae, t. 1, Mycobank, s. 154 [dostęp 2025-05-21].
- ↑ Występowanie Entoloma indutoides na świecie (mapa) [online], gbif.org [dostęp 2025-05-21] (ang.).
- ↑ Entoloma indutoides (dzwonkówka szaroczerwonawa) [online], grzyby.pl [dostęp 2025-05-21] (pol.).