Edmund Saporski

Edmund Saporski
Sebastian Woś
Imię i nazwisko urodzenia

Sebastian Woś

Data i miejsce urodzenia

19 stycznia 1844
Stare Siołkowice, Królestwo Prus

Data i miejsce śmierci

6 grudnia 1933
Kurytyba, Brazylia

Miejsce spoczynku

Kurytyba

Zawód, zajęcie

geometra, inżynier, urzędnik, polityk

Miejsce zamieszkania

Kurytyba (od 1870)

Narodowość

polsko-brazylijska

Rodzice

Szymon Woś, Jadwiga z Kampów

Dzieci

4

Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Edmund Saporski (ur. 19 stycznia 1844 w Starych Siołkowicach jako Sebastian Woś, zm. 6 grudnia 1933[1] w Kurytybie[2]) – polski geometra, brazylijski polityk, pionier osadnictwa polskiego w Brazylii.

Życiorys

Młodość

Urodził się w 19 stycznia 1844 w Starych Siołkowicach koło Opola pod imieniem Sebastian Woś[3] w rodzinie chłopa Szymona Wosia i Jadwigi z Kampów. Uczęszczał do szkoły w Siołkowicach, a następnie do gimnazjum w Opolu. Porzucił naukę i objął stanowisko urzędnika pocztowego w Opolu[4].

Wyjazd do Brazylii

W latach 60. XIX wieku wyjechał do Ameryki Południowej, prawdopodobnie uciekając przed służbą w armii niemieckiej[1]. W 1867 próbował osiedlić się w Urugwaju[5], ale rok później osiadł w Brazylii, początkowo w Blumenau, a od 1870 w Kurytybie. Pracował jako nauczyciel. Następnie ukończył kurs mierniczy[4] i w 1874 uzyskał uprawnienia geometry[1][5]. Był członkiem zespołu projektującego linie kolejowe[1], prowadził pomiary ziemi pod osadnictwo na terenie stanu Parana, pomiary terenów spornych między stanami Parana i São Paulo oraz Parana i Santa Catarina. !887 został inżynierem prefektury kurytybskiej, w 1891 komisarzem rządowym dla municypiów Palmeira i São João do Triunfo, a w 1894 kierownikiem działu technicznego w Sekretariacie Robót Publicznych Stanu Parana[4]. Zajmował się także organizacją osadnictwa kolejnych grup polskich imigrantów w Paranie[1].

W 1885 otrzymał obywatelstwo brazylijskie[4].

Działalność polonijna

Uważany za „ojca” osadnictwa polskiego w Paranie. Swoją działalnością doprowadził do zwiększenia emigracji ze Śląska Opolskiego[4]. Razem z księdzem Antonim Zielińskim z Blumenau opracował plan przesiedlenia polskich imigrantów ze stanu Santa Catarina do bardziej przyjaznych terenów w stanie Parana. Dzięki zgodzie cesarza Brazylii Piotra II udało się rozpocząć przygotowania do przesiedlenia, które w 1871 zakończyło się przeprowadzką 16 polskich rodzin z Brusque w Santa Catarinie na wytyczone m.in. przez Saporskiego działki w Pilarzihno w okolicach Kurytyby.

Był aktywnym uczestnikiem życia kulturalnego polskiej diaspory, pełnił funkcję redaktora „Gazety Polskiej w Brazylii”, prezesa Towarzystwa Tadeusza Kościuszki[1]. Dwukrotnie bez powodzenia kandydował do władz stanowych. Po trzecich wyborach[4], od 1912 jako pierwszy Polak pełnił funkcję posła do parlamentu stanowego[1] (w kadencji 1912–1913), zasiadał w komisji robót publicznych, a następnie w komisji policji wojskowej[3]. W 1915 objął czasowo funkcję ministra rolnictwa (comisario de terras) przy rządzie parańskim. Był korespondentem wydawanego we Lwowie „Przeglądu Emigracyjnego”[4].

Jeszcze za życia został patronem dwóch organizacji: Towarzystwa Szkolnego im. E. Saporskiego w Cândido de Abreu oraz w Vera Guarany. W 1953 dzięki staraniom Polonii w Kurytybie odsłonięto pomnik Saporskiego[1].

Życie prywatne

W 1870 wziął ślub z Brazylijką. Ojciec czwórki dzieci: Piotra, Antoniego Edmunda oraz dwóch córek. Zmarł w Kurytybie i tam został pochowany[4].

Odznaczenia

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Edmund Woś-Saporski. [w:] Diaspora – almanach poświęcony Polonii na świecie [on-line]. Yourpoland. [dostęp 2012-04-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-24)]. (pol.).
  2. Sebastian Edmund Saporski (Woś-Saporski, pierwotnie Woś) [dostęp z dnia: 2016-03-03]
  3. 1 2 Jerzy Mazurek: Kraj a emigracja: ruch ludowy wobec wychodźstwa chłopskiego do krajów Ameryki Łacińskiej (do 1939 roku). Instytut Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich Uniwersytetu Warszawskiego, Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Warszawie, 2006, s. 55. ISBN 83-60093-20-2. [dostęp 2012-04-05].
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 Krzysztof Smolana, Dorota Barys, Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej w Kurytybie: 90 lat historii najstarszej polskiej placówki konsularnej w Ameryce Łacińskiej (Consulado Geral da República da Polônia em Curtiba: 90 anos de história do mais antigo consulado polonês na América Latina), Kurtyba: ATP Grafica e Editora, 2010, s. 7–8.
  5. 1 2 Walter Wiesław Gołębiewski. Polacy na emigracji w Ameryce Łacińskiej cz. 4. „Życie Kolorado”.

Bibliografia

  • Zdzisław Malczewski: Słownik biograficzny Polonii brazylijskiej. Warszawa: Centrum Studiów Latynoamerykańskych Uniwersytetu Warszawskiego, 2000.
  • Eugeniusz Ciuruś: Polacy w Brazylii. Lublin: Polonijne Centrum Kulturalno-Oświatowe Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 1977.