Franz Xaver von Schönaich

Franz Xaver von Schönaich

Feldzeugmeister
Data i miejsce urodzenia	27 lutego 1844 Wiedeń
Data i miejsce śmierci	26 stycznia 1916 Wiedeń
Przebieg służby
Lata służby	1862-1911
Siły zbrojne	Armia Austro-Węgier
Stanowiska	Minister wojny Austro-Węgier
Główne wojny i bitwy	Wojna duńska Wojna prusko-austriacka
Odznaczenia

Franz Xaver von Schönaich (ur. 27 lutego 1844 w Wiedniu, zm. 26 stycznia 1916 tamże)^[1] – oficer Armii Austro-Węgier w stopniu generała piechoty i generała artylerii, w latach 1906-1911 minister wojny Austro-Węgier.

W 1858 roku rozpoczął naukę w Terezjańskiej Akademii Wojskowej, którą ukończył w 1862 roku i został mianowany podporucznikiem (niem. Leutnant). Jego pierwszym przydziałem był Batalion Strzelców Polnych Nr 11 (niem. Feldjägerbataillon 11)^[2]. Uczestniczył w wojnie duńskiej 1864 roku, w tym w oblężeniu twierdzy Frederica. Po zakończeniu konfliktu odbywał szkolenie w Akademii Wojskowej w Wiedniu, a w 1866 roku trafił na front wojny prusko-austriackiej, gdzie walczył w bitwie pod Sadową. W 1868 roku został przydzielony do służby w Sztabie Generalnym. Po awansie na majora odpowiadał za przygotowanie planu mobilizacji w 1878 roku i aneksji Bośni i Hercegowiny. W latach 1887-1895 służył pod rozkazami arcyksięcia Albrechta Fryderyka, a dzięki jego protekcji cieszył się zaufaniem cesarza Franciszka Józefa^[1]. Od 1889 roku, po awansie na generała majora, pełnił funkcję asystenta Generalnego Inspektora Armii feldmarszałka arcyksięcia Albrechta^[3]. W 1899 roku awansowany do stopnia generała piechoty (niem. General der Infanterie)^[4], a w 1902 roku został mianowany dowódcą 9. Korpusu z siedzibą w Josephstadt. W 1905 roku, po otrzymaniu stopnia generała artylerii (niem. Feldzeugmeister), powierzono mu funkcję ministra wojny Przedlitawii (niem. Cisleithanien), a rok później został ministrem wojny dualistycznej monarchii^[1]. Podczas pełnienia przez von Schönaicha stanowiska szefa Kriegsministerium przeprowadzono reformy systemu żywienia w armii oraz rozpoczęto modernizację twierdz. Z jego inicjatywy wprowadzono system opieki dla wdów i sierot oraz rekompensaty dla rodzin rezerwistów. Przygotowano również nowy kodeks karny wojskowy, ale ostatecznie tylko jego fragment został zaimplementowany^[2]. W 1907 roku ugiął się pod żądaniami parlamentu węgierskiego i wydał zgodę na utworzenie Królewsko-węgierska Obrona Krajowa, czyli częściowo niezależnej armii węgierskiej. Tą decyzją naraził się następcy tronu, arcyksięciu Franciszkowi Ferdynandowi, któremu dopiero w 1911 roku udało się usunąć von Schönaicha ze stanowiska ministra wojny^[1]. Po wybuchu I wojny światowej utworzył Fundusz Wdów i Sierot Wojskowych (niem. Militär-Witwen- und Waisenfonds), który gromadził środki na rzecz rodzin ofiar Wielkiej Wojny. Od 1903 roku był szefem 74. Pułku Piechoty^[4].

Odznaczenia gen. von Schönaicha to między innymi^[4]:

• Krzyż Wielki Orderu Świętego Stefana
• Krzyż Wielki Orderu Leopolda
• Kawaler Orderu Korony Żelaznej I klasy
• Krzyż Zasługi Wojskowej
• Medal Wojenny
• Krzyż Mariański Zakonu Krzyżackiego
• Medal Pamiątkowy Kampanii przeciwko Danii 1864
• Odznaka za Służbę Wojskową II klasy
• Medal Jubileuszowy Pamiątkowy dla Sił Zbrojnych i Żandarmerii
• Krzyż Jubileuszowy Wojskowy
• Medal Pamiątkowy Bośniacko-Hercegowiński
• Odznaka Feldmarszałka Arcyksięcia Albrechta
• Order Orła Czerwonego I klasy (Prusy)
• Order Orła Czerwonego II klasy z brylantami (Prusy)
• Order Królewski Korony I klasy (Prusy)
• Order Orła Białego (Imperium Rosyjskie)
• Medal za Wojnę Rosyjsko-Japońską (Imperium Rosyjskie)
• Wielki Oficer Orderu Oranje-Nassau (Niderlandy)
• Komandor Orderu Korony Włoch (Włochy)
• Krzyż Wielki Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania)
• Order Zasługi Wojskowej (Hiszpania)
• Krzyż Wielki Orderu Alberta (Saksonia)
• Krzyż Wielki Orderu Korony Wirtemberskiej z gwiazdą (Wirtembergia)
• Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Rumunii (Rumunia)
• Krzyż Wielki Orderu Zbawiciela (Grecja)
• Wielka Wstęga Orderu Wschodzącego Słońca (Japonia)
• Kawaler Orderu Zasługi (Chile)

• Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950 (ÖBL). Band 11, Wiedeń: Österreichischen Akademie der Wissenschaften, 1995  (niem.).
• Peter Broucek: Neue Deutsche Biographie 23. 2007. (niem.).
• Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie für das Jahr 1911, Wiedeń: K. K. Hof- und Staatsdruckerei, 1911  (niem.).