Genua: Le Strade Nuove i system pałaców Rolli

Genua: Le Strade Nuove i system pałaców Rolli
Genoa: Le Strade Nuove and the system of the Palazzi dei Rolli[a]
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Ilustracja
Państwo

 Włochy

Typ

kulturowy

Spełniane kryterium

II, IV

Numer ref.

1211

Region[b]

Europa i Ameryka Północna

Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę

2006
na 30. sesji

Położenie na mapie Ligurii
Mapa konturowa Ligurii, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Genua”
Położenie na mapie Włoch
Mapa konturowa Włoch, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Genua”
44°24′44″N 8°55′52″E/44,412222 8,931111
Historyczne centrum Genui z zaznaczonymi Strade Nuove: via Balbi, via Cairoli i via Garibaldi
Pałace z listy Rolli na planie historycznego centrum

Genua: Le Strade Nuove i system pałaców Rolli[a] (ang. Genoa: Le Strade Nuove and the system of the Palazzi dei Rolli, wł. Genova: Le Strade Nuove ed il complesso dei Palazzi dei Rolli) – zespół renesansowych i barokowych pałaców w historycznym centrum Genui, wybudowanych pod koniec XVI i na początku XVII wieku wzdłuż tzw. „nowych ulic” (Strade Nuove).

Pałace z listy Rolli (wł. rollo – lista) zbudowały najbogatsze i najbardziej wpływowe rodziny arystokratyczne Republiki Genui. Mają one pewne cechy wspólne: zostały wzniesione przeważnie jako trzy- lub czteropiętrowe budynki z otwartymi schodami, dziedzińcami oraz loggiami z widokiem na ogrody. Są one oryginalnym przykładem publicznego systemu prywatnych rezydencji, których właściciele zobowiązani byli – zgodnie z uchwałą Senatu z 1576 roku – do przyjmowania państwowych gości. Charakterystyczna dla architektury poszczególnych pałaców jest różnorodność rozwiązań, a ich ponadczasowa wartość polega na ich dostosowywaniu do specyfiki miejsca oraz do specyficznej organizacji społeczno–ekonomicznej. Strade Nuove i system pałaców Rolli reprezentują pierwszy w Europie przykład projektu rozwoju urbanistycznego o jednolitych założeniach, rozdzielanego przez władze publiczne. Strade Nuove oraz pałace z listy Rolli zostały w 2006 roku wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO[1].

Historia

Strade Nuove

W 1551 roku, podczas rządów admirała Andrei Doria, zapoczątkowano budowę ulicy Strada Nuova (jej nazwę zmieniono później na via Garibaldi), która miała stać się dzielnicą miejskiego dobrobytu. Później w skład systemu Strade Nuove weszły ulice Lomellini i Balbi[2]. Strade Nuove powstały na północ od miasta średniowiecznego, którego ciasne, gęsto zabudowane ulice nie stwarzały możliwości do wznoszenia okazałych rezydencji[1]. Wielkie rody genueńskie zawsze dążyły do grupowania się w coraz okazalszych dzielnicach, odznaczających się wspaniałością i przepychem architektonicznym. Peter Paul Rubens był tak bardzo zdumiony nowoczesnością zbudowanych przy Strada Nuova pałaców, że zebrał w jednym tomie ich rysunki, tak, aby były przykładem dla wielkich rodzin w Antwerpii. Zgromadzone w jednym miejscu budynki głównych rodów genueńskich sprawiły, iż ulica zyskała miano Via Aurea (Złota Droga), następnie Via nuova dei palazzi, aż w 1882 roku magistrat zdecydował się nazwać ulicę imieniem bohatera narodowego Włoch, Giuseppe Garibaldiego. Ulica Garibaldiego ze swymi pałacami jest dziś z architektonicznego punktu widzenia jedną z najbardziej interesujących ulic świata[3].

Pałace z listy Rolli

W 1576 roku Republika Genui ustanowiła ustawową listę Rolli, uznając najznaczniejsze pałace za miejsca do oficjalnego podejmowania znamienitych gości. Dzięki ówczesnym traktatom architektonicznym przykłady te zostały spopularyzowane, czyniąc Strade Nuove i późnorenesansowe pałace Genui znaczącym kamieniem milowym w rozwoju architektury manierystycznej i barokowej w Europie. Pałace te stanowią wybitny przykład miejskiego kompleksu, składającego się z arystokratycznych budynków o wysokich walorach architektonicznych, które ilustrują dokonania kupieckiego miasta Genui u szczytu jej potęgi gospodarczej i politycznej w XVI i XVII stuleciu[1].

Dziedzictwo kulturowe

Wyznaczony obszar ochronny otacza zespół Strade Nuove i część średniowiecznej tkanki miejskiej. Ma on powierzchnię 113 ha, podczas gdy same pałace zajmują 15,777 ha. Układ ulic tego zaplanowanego, renesansowego zespołu urbanistycznego, usytuowanego powyżej miasta średniowiecznego został zachowany w stanie nienaruszonym. Zespół listy Rolli obejmuje 42 pałace, najbardziej reprezentatywne i najlepiej zachowane, jeśli chodzi o ich pierwotny wygląd[1].

Pałace z listy Rolli są położone przy ulicach Lomellini, Garibaldi i Balbi. Do najpiękniejszych zaliczają się: XVII-wieczny pałac Rodolfo e Francesco Maria Brignole, znany jako Palazzo Rosso oraz XVI-wieczne Palazzo Luca Grimaldi (Palazzo Bianco) i Palazzo Niccolò Grimaldi (Palazzo Doria-Tursi). Wszystkie trzy zlokalizowane są przy ulicy Garibaldi, a najbardziej majestatycznym spośród nich jest Palazzo Doria-Tursi. Pałace te stanowią pierwszą część Muzeów przy Strada Nuova (wł. Musei di Strada Nuova). Mają w swych zbiorach dzieła sztuki włoskiej, flamandzkiej i hiszpańskiej, w tym prace takich artystów jak: Guercino, Veronese, Antoon van Dyck, Caravaggio, czy Antonio Canova (rzeźba Magdalena pokutująca). Do grupy najpiękniejszych pałaców z listy Rolli zalicza się też Pałac Królewski (Palazzo Reale) położony przy ulicy Balbi, zbudowany w XVII wieku przez ród Balbi i przebudowany w XIX wieku przez dynastię sabaudzką. Także ten pałac jest dzisiaj muzeum, w którego 23 salach prezentowana jest sztuka epoki[2].

Oprócz pałaców Rolli na obszarze tym znajdują się również inne zabytkowe budynki, takie jak średniowieczne domy, czy budynki wybudowane stosunkowo niedawno. Współczesne ingerencje w zabytkową tkankę Starego Miasta (jak dobudowa do teatru miejskiego) są jednak stosunkowo ograniczone i nie zakłócają jej ogólnego charakteru[1].

Nr ewid. Pałac Fundator Adres
1.Palazzo Doria-Spinola Antonio Doria largo Lanfranco 1
2.Palazzo Della Rovere Clemente Clemente della Rovere piazza Rovere 1
3.Palazzo Spinola Giorgio Gio. Batta Spinola salita Santa Caterina 4
4.Palazzo Spinola Tomaso Tomaso Spinola salita Santa Caterina 3
5.Palazzo Spinola Giacomo Giacomo Spinola piazza Fontane Marose 6
6.Palazzo Ayrolo Agostino Agostino Ayrolo piazza Fontane Marose 3-4
7.Palazzo Interiano Paolo e Niccolò Paolo i Nicolò Interiano piazza Fontane Marose 2
8.Palazzo Pallavicini Agostino Agostino Pallavicini via Garibaldi 1
9.Palazzo Spinola Pantaleo Pantaleo Spinola via Garibaldi 2
10.Palazzo Lercari Franco Franco Lercari via Garibaldi 3
11.Palazzo Pallavicini Tobia Tobia Pallavicini Via Garibaldi 4
12.Palazzo Spinola Angelo Giovanni Angelo Giovanni Spinola via Garibaldi 5
13.Palazzo Spinola Gio. Battista Gio. Battista Spinola via Garibaldi 6
14.Palazzo Nicolosio Lomellini Nicolosio Lomellini via Garibaldi 7
15.Palazzo Spinola Lazzaro e Giacomo Lazzaro i Giacomo Spinola via Garibaldi 8-10
16.Palazzo Doria-Tursi Nicolò Grimaldi via Garibaldi 9
17.Palazzo Lomellini Baldassarre Baldassarre Lomellini via Garibaldi 12
18.Palazzo Bianco Luca Grimaldi via Garibaldi 11
19.Palazzo Rosso Rodolfo i Francesco Brignole Sale via Garibaldi 18
20.Palazzo Grimaldi Gerolamo Gerolamo Grimaldi salita San Francesco 4
21.Palazzo Brignole Gio Carlo Gio Carlo Brignole piazza Meridiana 2
22.Palazzo Lomellini Bartolomeo Bartolomeo Lomellini largo Zecca 4
23.Palazzo Lomellini Stefano Stefano Lomellini via Cairoli 18
24Palazzo Lomellini Giacomo Giacomo Lomellini i Cattaneo De Marini largo Zecca 2
25.Palazzo Cattaneo Antoniotto Antoniotto Cattaneo piazza della Nunziata 2
26.Palazzo Balbi G. Agostino G. Agostino Balbi via Balbi 1
27.Palazzo Balbi Gio. Francesco Gio. Francesco Balbi via Balbi 2
28.Palazzo Balbi Giacomo e Pantaleo Giacomo i Pantaleo Balbi via Balbi 4
29.Palazzo Balbi Piovera Francesco Francesco Balbi Piovera via Balbi 6
30.Palazzo Reale Stefano Balbi via Balbi 10
31.Palazzo Centurione Cosma Cosma Centurione via Lomellini 8
32.Palazzo Centurione Giorgio Giorgio Centurione via Lomellini 5
33.Palazzo Centurione Gio. Battista Gio. Battista Centurione via del Campo 1
34.Palazzo Pallavicini Cipriano Babilano i Cipriano Pallavicini piazza Fossatello 2
35.Palazzo Spinola Nicolò Nicolò Spinola via San Luca 14
36.Palazzo Grimaldi Francesco Francesco Grimaldi piazza Pellicceria 1
37.Palazzo Grimaldi Gio. Battista Gio. Battista Grimaldi vico San Luca 4
38.Palazzo Grimaldi Gio. Battista Gio. Battista Grimaldi piazza San Luca 2
39Palazzo De Mari Stefano Stefano De Mari via San Luca 5
40.Palazzo De Nigro Ambrogio Ambrogio De Nigro via San Luca 2
41.Palazzo Di Negro Emanuele Filiberto Emanuele Filiberto Di Negro via al Ponte Reale 2
42.Palazzo De Marini-Croce Croce De Marini piazza De Marini 1

Status prawno-własnościowy pałaców z listy Rolli

Pałace reprezentują kilka rodzajów własności. Niektóre z nich są własnością prywatną, inne - własnością publiczną: gminną (Gmina Genua) lub państwową (Ministero dei beni e delle attività culturali e del turismo[b]), w niektórych mieszczą się biura i instytucje publiczne, a także muzea, jeszcze inne mają mieszaną formę własności. Od 2002 roku, pałace stanowią część związku Palazzi dei Rolli, organizacji, która je promuje i nimi zarządza[1].

Uwagi

  1. ↑ Nazwa według UNESCO.pl: Polski Komitet ds. UNESCO: Włochy. unesco.pl. [dostęp 2016-10-26]..
  2. ↑ Ministerstwo Dóbr Kultury, Działalności Kulturalnej i Turystyki.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 UNESCO World Heritage Centre: Genoa: Le Strade Nuove and the system of the Palazzi dei Rolli. whc.unesco.org. [dostęp 2016-10-26]. (ang.).
  2. 1 2 ENIT - Agenzia Nazionale del Turismo: Genova, Strade Nuove e Palazzi dei Rolli. italia.it. [dostęp 2016-10-26]. (wł.).
  3. ↑ Comune di Genova: Palazzi dei Rolli - Patrimonio Unesco. www.visitgenoa.it. [dostęp 2016-11-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-10-29)]. (wł.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.