Gorajec-Stara Wieś

Gorajec-Stara Wieś
wieś
Ilustracja
Biała Figura w Gorajcu Starej Wsi
Państwo

 Polska

Województwo

 lubelskie

Powiat

zamojski

Gmina

Radecznica

Liczba ludności (2021)

299[1][2]

Strefa numeracyjna

84

Kod pocztowy

22-463[3]

Tablice rejestracyjne

LZA

SIMC

0897119[4]

Położenie na mapie gminy Radecznica
Mapa konturowa gminy Radecznica, w centrum znajduje się punkt z opisem „Gorajec-Stara Wieś”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Gorajec-Stara Wieś”
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa konturowa województwa lubelskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Gorajec-Stara Wieś”
Położenie na mapie powiatu zamojskiego
Mapa konturowa powiatu zamojskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Gorajec-Stara Wieś”
Ziemia50°41′00″N 22°50′48″E/50,683333 22,846667[5]

Gorajec-Stara Wieś – wieś w Polsce położona na Roztoczu w województwie lubelskim, w powiecie zamojskim, w gminie Radecznica[4][6]. Położony jest w centrum Szczebrzeszyńskiego Parku Krajobrazowego nad rzeką Gorajec.

Integralne części wsi Gorajec-Stara Wieś[4][6]
SIMCNazwaRodzaj
0897131Tokarkaczęść wsi

Wieś jest sołectwem w gminie Radecznica[7]. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 335 mieszkańców[8]. Znajduje się tu Publiczna Szkoła Podstawowa. Przez Gorajec-Starą Wieś przebiega droga krajowa 74 Janów Lubelski-Zamość.

Wieś jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny[9].

Historia

Początki osadnictwa na tym terenie datuje się na okres mezolitu i neolitu. Z okresu mezolitu pochodzą narzędzia krzemienne [10], a z neolitu - pozostałości ceramiki kultury pucharów lejkowych oraz ślady osady neolitycznej[11].

We wczesnym średniowieczu tereny te określane były mianem Ziemi Czerwieńskiej (Grodów Czerwieńskich) i wielokrotnie zmieniały swoją przynależność państwową. W pobliskiej Sąsiadce znajdują się pozostałości jednego z nich: Sutiejska.

Sama wieś Gorayec (pisownia oryginalna) lokowana została na prawie niemieckim przez Dymitra z Goraja herbu Korczak, właściciela m.in zamków w Szczebrzeszyna i Goraju, pod koniec XIV wieku. Z kolei Dymitr podarował ją swoim zasłużonym dworzanom - braciom Bretoldowi i Zygmuntowi Smagarzewskim. Miało to miejsce przed 1389 r. Smagarzewscy zmienili potem nazwisko na Latyczyńscy, pochodzące od wsi Latyczyn.[12] . W 1564r wieś liczyła 269 domów chłopskich , istniała też na jej terenie jakaś huta albo kopalnia ("officina mineraria") [13], być może była to kopalnia gliny oraz parterowy , murowany dworek szlachecki[14]. Od potomków Latyczyńskich w 1643 r. prawa do wsi odkupił Jan Sobiepan Zamoyski włączając ją do Ordynacji Zamojskiej. Pierwszym dzierżawcą folwarku Gorayec został chorąży bracławski Hieronim Żaboklicki herbu Roch (prywatnie przyjaciel Jana Sobiepana Zamojskiego), a następnie jego syn Nikodem Żaboklicki.

Skorowidz Królestwa Polskiego z 1877 r. umiejscawia administracyjnie Gorajec (wieś i folwark) w Guberni lubelskiej w powiecie zamojskim, gminie Radecznica i w parafii Mokrelipie, z sądem pokoju i pocztą w Szczebrzeszynie[15]. Skorowidz miejscowości Rzeczpospolitej Polskiej[16] z 1933 r. (?) rozróżnia 2 wsie o nazwie Gorajec: Gorajec-Stara Wieś oraz Gorajec-Zagroble, oraz odrębnie Gorajec folwark.

Mapa wsi i folwarku Gorajec w latach 1875-1906

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Gorajec-Stara Wieś. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2011 roku liczba ludności we wsi Gorajec-Stara Wieś to 335, z czego 54,3% mieszkańców stanowią kobiety, a 45,7% mężczyźni[17].

Osoby związane z Gorajcem

  • W Gorajcu urodził się i został zamordowany Jan Grygiel, żołnierz Batalionów Chłopskich.
  • W Gorajcu-Starej Wsi w dzieciństwie mieszkał Janusz Jarosławski (ur. 1967) – polski pisarz, publicysta, autor książek poświęconych tematyce historycznej i broni białej[18][19].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Wieś Gorajec-Stara Wieś w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2023-11-09], liczba ludności na podstawie danych GUS.
  2. ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2023-11-09].
  3. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 321 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. 1 2 3 TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2016-09-22].
  5. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 9 stycznia 2024, identyfikator PRNG: 128583
  6. 1 2 Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
  7. ↑ Strona gminy, sołectwa [dostęp 2023-11-17
  8. ↑ GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2016-09-22].
  9. ↑ Opis parafii na stronie diecezji
  10. ↑ J.Libera, Drobne materiały do badań pradziejów Roztocza, Zamość 1993.
  11. ↑ R.Niedźwiadek, Dokumentacja z archeologicznych badań powierzchniowo-sondażowych na terenie przebiegu planowanej obwodnicy miejscowości Gorajec w ciągu drogi krajowej nr 74, Lublin 2011.
  12. ↑ Teresa Kwiatkowska, Gorajec i okolice. Historia odkrywana na nowo, Gorajec 2019, s. 19, ISBN 978-83-951382-0-1.
  13. ↑ Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysława Walewski (red.), Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XV, Warszawa 1880–1902, s. 518.
  14. ↑ Irena Rolska-Boruch, "Domy Pańskie" na Lubelszczyźnie od późnego gotyku do wczesnego baroku, Lublin: Wydawnictwo KUL, 2006, s. 83, ISBN 83-7363-029-5.
  15. ↑ Skorowidz Królestwa Polskiego czyli spis alfabetyczny miast, wsi, folwarków kolonii i wszystkich nomenklatur w Królestwie Polskim, Zinberg, 26 kwietnia 1877, s. 170 [dostęp 2025-04-17].
  16. ↑ Tadeusz Bystrzycki (red.), Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorialnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych, Przemyśl Warszawa: Wydawnictwo Książnicy Narodowej, 1933, s. 460 [dostęp 2025-03-09].
  17. ↑ Wieś Gorajec-Stara Wieś (lubelskie) w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2021-03-27] (pol.).
  18. ↑ Lista absolwentów i uczniów szkoły [online], gorajec.pl [dostęp 2024-06-11].
  19. ↑ TVP POLONIA – Historia Polskiego Bagnetu. [dostęp 2018-07-15]. (pol.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.