Hapalomyini

	Hapalomyini
	Pagès, Fabre, Chaval, Mortelliti, Nicolas, Wells, Michaux & Lazzari, 2016
	; Marmozetnik mniejszy (H. delacouri )
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	gryzonie
Podrząd	Supramyomorpha
Infrarząd	myszokształtne
Nadrodzina	myszowe
Rodzina	myszowate
Podrodzina	myszy
Plemię	Hapalomyini
	Typ nomenklatoryczny
	Rodzaj: Hapalomys Blyth, 1859; Gatunek: Hapalomys longicaudatus Blyth, 1859
Synonimy
	Plemienia: Hapalomyini Fabre, Hautier & Douzery, 2015;
	Plemienia: Hapalomyini Fabre, Hautier & Douzery, 2015;
Rodzaje i gatunki
	Hapalomys Blyth, 1859 – marmozetnik; 7 gatunków (w tym 4 wymarłe) – zobacz opis w tekście
	Hapalomys Blyth, 1859 – marmozetnik; 7 gatunków (w tym 4 wymarłe) – zobacz opis w tekście

Hapalomyini – monotypowe plemię ssaków z podrodziny myszy (Murinae) w obrębie rodziny myszowatych (Muridae).

Rozmieszczenie geograficzne

Plemię obejmuje gatunki występujące we wschodniej i południowo-wschodniej Azji^[4]^[5]^[6].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 102–165 mm, długość ogona 135–202 mm, długość ucha 10–15 mm, długość tylnej stopy 22–32 mm; brak szczegółowych danych dotyczących masy ciała g^[5]^[7].

Systematyka

Plemię wyodrębnił w 2016 roku międzynarodowy zespół zoologów (Francuzi Marie Pagès, Pierre-Henri Fabre, Yannick Chaval, Violaine Nicolas i Vincent Lazzari, Włoch Alessio Mortelliti, Brytyjczyk Konstans Wells oraz Belg Johan R. Michaux) w artykule zatytułowanym „Filogeneza molekularna nadrzewnych, myszowych gryzoni z Azji Południowo-Wschodniej”, opublikowanym w czasopiśmie Zoologica Scripta^[1]. Rodzaj Hapalomys zdefiniował w 1859 roku brytyjski zoolog Edward Blyth w artykule zatytułowanym „Raport Kuratora Działu Zoologicznego za okres od lutego do maja 1859 r.”, opublikowanego w czasopiśmie The Journal of the Asiatic Society of Bengal^[3]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) marmozetnik długoogonowy (H. longicaudatus).

Etymologia

Hapalomys: gr. ἁπαλος hapalos ‘delikatny, miękki’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’^[8].

Podział systematyczny

Do plemienia należy jeden rodzaj marmozetnik^[9] (Hapalomys) z następującymi występującymi współcześnie gatunkami^[10]^[7]^[4]^[9]:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[9]	Podgatunki^[5]^[4]^[7]	Rozmieszczenie geograficzne^[5]^[4]^[7]	Podstawowe wymiary^[5]^[7]^[b]	Status IUCN^[11]
Hapalomys longicaudatus	Blyth, 1859	marmozetnik długoogonowy	gatunek monotypowy	endemit Malezji (rozproszony w półwyspowej części; przypuszczalnie wymarły w południowo-wschodniej Mjanmie i Tajlandii); zakres wysokości: około 500 m n.p.m.	DC: 14–16,5 cm DO: 17,6–20 cm MC: brak danych	EN
Hapalomys delacouri	O. Thomas, 1927	marmozetnik mniejszy	gatunek monotypowy	południowa Chińska Republika Ludowa (południowy Junnan, południowe Kuangsi i wyspa Hajnan), północny Laos, północna Tajlandia (prowincja Loei) i środkowy Wietnam; zakres wysokości: 1200–1500 m n.p.m.	DC: 10,2–14,6 cm DO: 13,5–17,1 cm MC: brak danych	NT
Hapalomys suntsovi	Abramov, Balakirev & Rozhnov, 2017		gatunek monotypowy	endemit Wietnamu (znany tylko z Parku Narodowego Bù Gia Mập (prowincja Bình Phước); być może przyległa wschodnia Kambodża); zakres wysokości: około 540 m n.p.m.	DC: 12,7–14,6 cm DO: 15–16,5 cm MC: brak danych	NE

Kategorie IUCN: NT – gatunek bliski zagrożenia, EN – gatunek zagrożony; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Opisano również gatunki wymarłe z plejstocenu^[12]:

Hapalomys angustidens Zheng Shaohua, 1993^[13] (Chińska Republika Ludowa)
Hapalomys eurycidens Zheng Shaohua, 1993^[13] (Chińska Republika Ludowa)
Hapalomys gracilis Zheng Shaohua, 1993^[13] (Chińska Republika Ludowa)
Hapalomys khaorupchangi Chaimanee, 1998^[14] (Tajlandia)

Uwagi

↑ Nomen nudum.
↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 M. Pagès, P.‐H. Fabre, Y. Chaval, A. Mortelliti, V. Nicolas, K. Wells, J,R. Michaux & V. Lazzari. Molecular phylogeny of South‐East Asian arboreal murine rodents. „Zoologica Scripta”. 45 (4), s. 349–364, 2015. DOI: 10.1111/zsc.12161. (ang.).
↑ P. Fabre, L. Hautier & E.J. Douzery: A synopsis of rodent molecular phylogenetics, systematics and biogeography. W: P.G. Cox & L. Hautier (redaktorzy): Evolution of the Rodents. Cambridge: Cambridge University Press, 20185, s. 37. ISBN 978-1-107-36015-0. (ang.).
1 2 E. Blyth. Report of Curator, Zoological Department, for February to May meetings, 1859. „The Journal of the Asiatic Society of Bengal”. 28, s. 296, 1859. (ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 458. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
1 2 3 4 5 Ch. Denys, P. Taylor & K. Aplin. Opisy gatunków Muridae: Ch. Denys, P. Taylor, C. Burgin, K. Aplin, P.-H. Fabre, R. Haslauer, J. Woinarski, B. Breed & J. Menzies: Family Muridae (True Mice and Rats, Gerbils and relatives). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 653–654. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Hapalomys. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-05].
1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 293. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 309, 1904. (ang.).
1 2 3 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 268. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
↑ N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, J. Zijlstra & D. Huckaby: Treeview of Mammalian Taxonomy Hierarchy. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.13) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-01-25]. (ang.).
↑ Taxonomy: Hapalomys – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-01-25]. (ang.).
↑ J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Hapalomys Blyth, 1859, Hesperomys project (Version 24.9.1), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-01-25] (ang.).
1 2 3 郑绍华 / S.-h. Zheng: 川黔地区第四纪啮齿类 / Quaternary Rodents of Sichuan-Guizhou Area, China. 北京 / Beijing: 科学出版社 / Science Press, 1993, s. 64. ISBN 978-7-03-003122-8. (chiń. • ang.).
↑ Y. Chaimanee. Plio-Pleistocene rodents of Thailand. „Thai Studies in Biodiversity”. 3, s. 69, 1998. (ang.).

[2] Nomen nudum.

[12] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

[Pagès&inni-1] 1 2 M. Pagès, P.‐H. Fabre, Y. Chaval, A. Mortelliti, V. Nicolas, K. Wells, J,R. Michaux & V. Lazzari. Molecular phylogeny of South‐East Asian arboreal murine rodents. „Zoologica Scripta”. 45 (4), s. 349–364, 2015. DOI: 10.1111/zsc.12161. (ang.).

[fab&inni-3] P. Fabre, L. Hautier & E.J. Douzery: A synopsis of rodent molecular phylogenetics, systematics and biogeography. W: P.G. Cox & L. Hautier (redaktorzy): Evolution of the Rodents. Cambridge: Cambridge University Press, 20185, s. 37. ISBN 978-1-107-36015-0. (ang.).

[Blyth-4] 1 2 E. Blyth. Report of Curator, Zoological Department, for February to May meetings, 1859. „The Journal of the Asiatic Society of Bengal”. 28, s. 296, 1859. (ang.).

[Burgin&inni-5] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 458. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[Denys&inni-6] 1 2 3 4 5 Ch. Denys, P. Taylor & K. Aplin. Opisy gatunków Muridae: Ch. Denys, P. Taylor, C. Burgin, K. Aplin, P.-H. Fabre, R. Haslauer, J. Woinarski, B. Breed & J. Menzies: Family Muridae (True Mice and Rats, Gerbils and relatives). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 653–654. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).

[Wilson&Reeder-7] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Hapalomys. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-05].

[amw-8] 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 293. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[Palmer-9] T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 309, 1904. (ang.).

[Cichocki&inni-10] 1 2 3 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 268. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[mdd-11] N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, J. Zijlstra & D. Huckaby: Treeview of Mammalian Taxonomy Hierarchy. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.13) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-01-25]. (ang.).

[13] Taxonomy: Hapalomys – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-01-25]. (ang.).

[zij-14] J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Hapalomys Blyth, 1859, Hesperomys project (Version 24.9.1), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-01-25] (ang.).

[zhe-15] 1 2 3 郑绍华 / S.-h. Zheng: 川黔地区第四纪啮齿类 / Quaternary Rodents of Sichuan-Guizhou Area, China. 北京 / Beijing: 科学出版社 / Science Press, 1993, s. 64. ISBN 978-7-03-003122-8. (chiń. • ang.).

[cha-16] Y. Chaimanee. Plio-Pleistocene rodents of Thailand. „Thai Studies in Biodiversity”. 3, s. 69, 1998. (ang.).

[1]

[a]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[b]

[11]

[12]

[13]

[14]