Henryk Ciemięga
| Data i miejsce urodzenia |
19 stycznia 1878 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
22 lutego 1932 |
| Narodowość | |
| Dziedzina sztuki | |
| Ważne dzieła | |
| |
| Odznaczenia | |
_BAR.svg.png){kind=small} | |
Henryk Ciemięga (ur. 19 stycznia 1878 w Siemianowicach, zm. 22 lutego 1932 w Katowicach) – polski poeta ludowy, drukarz, zecer, działacz narodowy i społeczny, redaktor „Gazety Ludowej”.
Życiorys
Urodził się 19 stycznia 1878 roku w Siemianowicach (późniejsze Siemianowice Śląskie)[1][2][3]. Był samoukiem. Zawodu drukarza uczył się w „Katoliku”, a potem w niemieckiej drukarni Böhma w Katowicach[3]. Następnie jako zecer pracował w różnych drukarniach na terenie Górnego Śląska[4]. Od 1896 roku[3] był członkiem gniazda Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” oraz Towarzystwa Śpiewaczego „Lutnia” w Bogucicach[2]. W 1901 roku objął zarząd drukarni „Górnoślązaka”, a w 1903 roku uwięziono go za działalność propolską[3].
W 1904 roku zamieszkał w Załężu (późniejsza część Katowic)[2]. W 1906 roku założył tam Towarzystwo Polsko-Katolickie „Jedność” i przez kilka lat był jego prezesem. Założył także amatorski zespół teatralny[5], a w 1909 roku pełnił funkcję prezesa tamtejszego Polskiego Komitetu Wyborczego[6].
27 grudnia 1910 roku wziął udział w zebraniu Spółki Wydawniczej „Polak”, na którym powołano Spółkę Wydawniczą „Gazeta Ludowa”[4]. 27 stycznia 1920 roku został postawiony przed sądem ławniczym w Katowicach i oskarżony o obrazę policji w numerach 97 i 150 „Gazety Ludowej”[7]. Pracownikiem redakcji „Gazety Ludowej” był do 1924 roku, a następnie pracował jako korektor w redakcji „Polonii”[2].
Twórczość
Od 1898 roku współpracował z górnośląskimi i pozaregionalnymi czasopismami i gazetami, m.in. z poznańską „Pracą”, krakowskim „Polakiem”, i „Dziennikiem Berlińskim”, podejmując w korespondencjach i artykułach publicystycznych sprawy regionu[6].
Pisał również wiersze, przeważnie okolicznościowe. Cechowały się radykalną frazeologią społeczną i patriotyzmem[6]. Własnym sumptem wydał zbiór pieśni Z robotniczych piersi (1918)[3].
Wiersze patriotyczne ogłaszał w czasie powstań śląskich i plebiscytu na łamach „Głosów znad Odry” – m.in. Hołd Matce Boskiej, W kościele (1919), Szczęśliwy górnik (1920) czy W rocznicę połączenia (1920). Wierszem Witaj Polsko (1919), znanym także jako piosenka z melodią Stanisława Bienioska, uczcił odzyskanie niepodległości przez Polskę[6].
Życie prywatne
Pochodził z rodziny maszynisty kolejowego i uczestnika powstania styczniowego Walentego oraz Eufemii z Włoków. Z rodziny wyniósł ukształtowaną polską świadomość narodową oraz dobrą znajomość historii i języka polskiego[4].
W 1900 roku poślubił Franciszkę Jesionkównę[6], działaczką narodową[8].
Ordery i odznaczenia
- Srebrny Krzyż Zasługi (1926)[9]
Przypisy
- ↑ Maria Jadwiga Minakowska: Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego. Henryk Ciemięga. www.sejm-wielki.pl. [dostęp 2025-02-27]. (pol.).
- 1 2 3 4 5 Steuer 2025 ↓, C. Ciemięga Henryk.
- 1 2 3 4 5 Snoch 2004 ↓, s. 56.
- 1 2 3 Kantyka i Zieliński 1981 ↓, s. 67.
- ↑ 150 lat Katowic. Jak ołowiane żołnierzyki z Załęża zagroziły Rzeszy. [w:] Gazeta Wyborcza [on-line]. katowice.wyborcza.pl, 2015-11-01. [dostęp 2025-02-27]. (pol.).
- 1 2 3 4 5 6 Kantyka i Zieliński 1981 ↓, s. 68.
- ↑ Glensk 1990 ↓, s. 54.
- ↑ Steuer 2025 ↓, C. Ciemięgowa Franciszka.
- ↑ Odznaczenie działaczy górnośląskich, „Polonia”, 3 (200), Spółka Wydawnicza "Polonia", 23 lipca 1926, s. 5 [dostęp 2025-02-27] (pol.).
Bibliografia
- Joachim Glensk, Względna wolność prasy polskiej na górnym śląsku w okresie powstań i plebiscytu, „Studia Ślaskie”, XLIX, Opole: Instytut Śląski w Opolu, 1990, s. 44-78, ISSN 0039-3355 (pol.).
- Jan Kantyka, Władysław Zieliński (red.), Śląski słownik biograficzny, t. 3, Katowice: Śląski Instytut Naukowy, 1981 (pol.).
- Bogdan Snoch, Górnośląski leksykon biograficzny, wyd. 2, Katowice: Muzeum Śląskie, 2004, ISBN 978-83-87455-48-4 (pol.).
- Antoni Steuer, Leksykon załęski, Muzeum Historii Katowic, 2025 [dostęp 2025-02-27] (pol.).