Huta Komorowska

Huta Komorowska
wieś
Ilustracja
Pozostałości zespołu dworskiego
Państwo

 Polska

Województwo

 podkarpackie

Powiat

kolbuszowski

Gmina

Majdan Królewski

Liczba ludności (2021)

1390[1]

Strefa numeracyjna

15

Kod pocztowy

36-110[2]

Tablice rejestracyjne

RKL

SIMC

0799055

Położenie na mapie gminy Majdan Królewski
Mapa konturowa gminy Majdan Królewski, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Huta Komorowska”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Huta Komorowska”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Huta Komorowska”
Położenie na mapie powiatu kolbuszowskiego
Mapa konturowa powiatu kolbuszowskiego, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Huta Komorowska”
Ziemia50°23′22″N 21°42′52″E/50,389444 21,714444[3]

Huta Komorowska – wieś w Polsce położona w Kotlinie Sandomierskiej, administracyjnie w województwie podkarpackim, w powiecie kolbuszowskim, w gminie Majdan Królewski[4][5].

Integralne części wsi Huta Komorowska[5][4]
SIMCNazwaRodzaj
0799061Bórczęść wsi
0799078Dołekczęść wsi
0799084Góraczęść wsi
0799090Guberniaczęść wsi
0799109Kamionkaczęść wsi
0799115Krzywicaczęść wsi
0799121Obaryczęść wsi

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnobrzeskiego.

Nazwa miejscowości pochodzi od rzeczownika huta oraz pobliskiego Komorowa. W skład wsi wchodzą przysiółki: Bór, Dołek, Góra, Gubernia, Kamionka, Krzywica, Obary, Osiczyny, Raczyk oraz Wojnasy. W granicach wioski znajdują się lasy o nazwach: Buda Tuszowska, Pastwisko, Raczyk, Smarkata, Wisy, Za Hutą, Za Wojnasami oraz Zwierzyniec.

W miejscowości jest przystanek kolejowy Huta Komorowska oraz przystanek Majdan Królewski.

Huta szkła

Huta Komorowska została założona końcem XVII wieku w królewszczyźnie ówczesnego starostwa sandomierskiego. Jako datę prawdopodobnego założenia Huty przyjmuje się rok 1674. Wtedy to Aleksander Michał Lubomirski, a następnie jego syn Józef Karol, ówcześni starostowie sandomierscy, założyli hutę szkła nad rzeką Korzeń oraz dwie oficyny: najpierw szklaną „officina vitruaria”, czyli Hutę (później nazywaną Komorowską), a z upływem czasu drugą „potażnię alias Maydan”. Największy rozkwit przemysłu szklanego w Hucie Komorowskiej miał miejsce końcem XVII w. i w I połowie XVIII wieku. W hucie zatrudniano Czechów oraz robotników z Krakowa i Ropczyc. Huta upadła po I rozbiorze Polski, po wprowadzeniu w życie pantentu leśnego dla Galicji z 20 września 1782 r., ograniczającego m.in. wyrób potażu, niezbędnego surowca do produkcji szkła.

Czasy Kozłowieckich

Po I rozbiorze Huta Komorowska przeszła na własność skarbu Austrii. Początkowo dobra kasztelanii sandomierskiej dzierżawił hrabia Józef Kajetan Ossoliński. Na początku XIX wieku Huta wraz z innymi miejscowościami stała się własnością Kulczyckich. W roku 1835 byłe królewszczyzny, czyli tzw. dobra kameralne, sprzedane zostały podczas licytacji. Hutę Komorowską wraz z Majdanem, Komorowem i Brzostową Górą zakupił Jan Dolański z Baranowa, a po nim dobra te przejął Stefan Dolański.

Ostatecznie drogą rodzinnych koligacji Hutę Komorowską i Majdan z Porębami odziedziczył wnuk Szczepana Dolańskiego, Czesław Kozłowiecki, który żeniąc się z Marią z Kaczkowskich otrzymał Komorów. Wybudował we wsi Huta Komorowska okazały dwór wraz z zabudowaniami folwarcznymi, a wokół niego założył park – arboretum. Po nim właścicielem Huty został jego syn Adam z żoną Marią z domu Janocha. Mieli oni troje dzieci: Czesława rozstrzelanego w 1940 r. przez hitlerowców; Jerzego, który po działaniach wojennych w czasie II wojny światowej wyemigrował do Kanady oraz Adama – późniejszego arcybiskupa i kardynała. Ksiądz Adam Kozłowiecki, na początku II wojny światowej trafił do niemieckich obozów koncentracyjnych w Auschwitz i Dachau z numerem obozowym 1006[6].

Adam Kozłowiecki senior przy dworze wybudował tartak, cegielnię, zakład wyrobu dachówek i kręgów betonowych, a nieopodal na rzece Korzeń młyn wodny. Wraz z żoną powołał Fundację Naukowo-Wychowawczą, której celem miało być wybudowanie w Hucie Komorowskiej obiektów szkolnych służących kształceniu młodzieży z zakresu leśnictwa, rolnictwa i prawa. Wybuch II wojny światowej przerwał ich plany.

26 marca 2008 r. powołano w Majdanie Królewskim Fundację im. Księdza Kardynała Adama Kozłowieckiego „Serce bez granic”, która ma na celu rekonstrukcję pałacu Kozłowieckich z przystosowaniem na centrum pamięci o kardynale oraz utworzenie Diecezjalnego Centrum Misyjnego o charakterze formacyjno-edukacyjnym[7].

25 września 2011 roku zostało otwarte muzeum ks. kardynała Adama Kozłowieckiego – Misjonarza Afryki[8] .

II wojna światowa i czasy powojenne

W czasie wojny ludność wsi została wysiedlona w związku z tworzeniem przez Wehrmacht poligonu dla piechoty i artylerii. Ponadto zlokalizowano tam obóz pracy dla Żydów, w którym następnie przetrzymywano Polaków. Łącznie przez obóz przeszło ok. 3 tys. osób. Zginęło w nim około 1,5 tys. więźniów, głównie Żydów[9].

Przed 1952 rozebrano dwór Kozłowieckich. W 1954 otworzono odbudowaną szkołę. W 1987 roku powstał kościół, a w 1991 erygowano parafię pw. Świętej Rodziny[9] należącą do dekanatu Raniżów w diecezji sandomierskiej[10].

Bibliografia

  • Urzędowe nazwy miejscowości i obiektów fizjograficznych - 59 - Powiat kolbuszowski. Warszawa: Urząd Rady Ministrów - Komisja Ustalania Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych, 1965.

Ludzie związani z Hutą Komorowską

Przypisy

  1. ↑ O gminie. Stan ludności w dn. 21.12.2021. majdankrolewski.pl. [dostęp 2022-01-05].
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 354 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 42110
  4. 1 2 TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-11-18].
  5. 1 2 Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. ↑ Instytut Gość Media, 15 lat temu zmarł kardynał Adam Kozłowiecki - "apostoł Afryki" [online], gosc.pl, 28 września 2022 [dostęp 2022-09-29] [zarchiwizowane z adresu 2022-12-01].
  7. ↑ Fundacja im. Księdza Kardynała Adama Kozłowieckiego "Serce bez granic". cardinalekozlowiecki.pl. [dostęp 2016-01-03].
  8. ↑ 2011.09.25 Zdjęcia z otwarcia muzeum Ks. Kard. Adama Kozłowieckiego w Hucie Komorowskiej. majdankrolewski.eu. [dostęp 2011-12-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-06-07)].
  9. 1 2 B. Paszkowska (oprac.), Nasza Miejscowość [online], sphutakom.szkolna.net [dostęp 2023-06-06] [zarchiwizowane z adresu 2023-06-07].
  10. ↑ Huta Komorowska - Świętej Rodziny [online], Diecezja Sandomierska, 1 maja 2017 [dostęp 2023-06-06] [zarchiwizowane z adresu 2023-06-07].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.