IV liga polska w piłce nożnej (grupa świętokrzyska)

W 2000 roku w wyniku nowego podziału administracyjnego Polski uległy zmianie kluby zrzeszone w Świętokrzyskim Związku Piłki Nożnej. Po 25. latach do ŚZPN powróciły kluby występujące wcześniej w ościennych województwach. Powołano także IV ligę świętokrzyską, w której znalazło się 18. drużyn^[1]. Sezon 2000/2001 rozpoczął się w połowie sierpnia meczami pierwszej kolejki, zaś zakończył w czerwcu 2001 roku. Mistrzem został Star Starachowice, który nad drugą Nidą Pińczów uzyskał siedem punktów przewagi^[2]. Dalsze miejsca wywalczyły Hetman Włoszczowa i Orlicz Suchedniów. Zespoły te zgromadziły tyle samo punktów, a o wyższej pozycji włoszczowskiego zespołu zadecydował lepszy bilans bramek. Ostatnie miejsce zajął Cukrownik Włostów, który zwycięstwo odniósł w zaledwie jednym meczu. Degradacja dotknęła również GKS Rudki i Łysicę Bodzentyn^[2].

W sezonie 2001/2002 również tak jak w poprzednim rozstrzygnięcia zapadły przed zakończeniem rozgrywek. Liga została zmniejszona do 16. zespołów. Zwycięzcą została Nida Pińczów, która latem 2001 roku pozyskała solidnego sponsora, firmę „Lafarge Nida Gips” i we wzmocnionym składzie zajęła pierwsze miejsce^[3]. Pińczowscy piłkarze bardzo dobrze radzili sobie w meczach na swoim stadionie, w których nie doznali porażki oraz stracili zaledwie dwa gole^[4]. Z ligi spadła ostatnia drużyna, Sparta Dwikozy. Przedostatni Hetman Włoszczowa uratował się przed degradacją po dokooptowaniu Pogoni Staszów do grona trzecioligowców^[4]. Przed sezonem 2002/2003 do IV ligi został zdegradowany Star Starachowice^[5]. Rozgrywki wygrał rewelacyjny beniaminek, Heko Czermno, który bez większych problemów zajął pierwsze miejsce^[6]. Nad drugim GKS-em Nowiny uzyskał przewagę ponad 20 punktów, a w 34 meczach strzelił 91 goli^[7]. Z ligi spadły cztery ostatnie zespoły, m.in. Star Starachowice.

W sezonie 2003/2004 rywalizacja przebiegała wyjątkowo ciekawie zaś rozstrzygnięcia zapadły dopiero w meczach ostatniej kolejki^[8]. W walce o awans liczyło się pięć drużyn, ale najlepszym zespołem okazała się Wierna Małogoszcz, która wyprzedziła Nidę Pińczów przechodzącą po spadku z III ligi kryzys organizacyjny. Pewnym zaskoczeniem była postawa Orląt Kielce, które zajęły czwarte miejsce^[8]. Również w dolnej części tabeli rywalizacja o pozostanie w tej klasie rozgrywek toczyła się do końca. Najsłabszy okazał się beniaminek, GKS Świniary, dla którego występ w czwartej lidze był dużym wyzwaniem^[8]. Również w sezonie 2004/2005 drużyny toczyły zaciętą rywalizację, a o miejsce premiowane awansem walczyły cztery zespoły^[9]. Zwycięstwo w ostatnich kolejkach zapewnił sobie AKS Busko-Zdrój. Buszczan do III ligi wprowadził Stanisław Maj, który na stanowisku trenera zajął miejsce Lecha Malczewskiego^[9]. Zdegradowane zostały Wicher Miedziana Góra i Hetman Włoszczowa. Pozostałe zespoły prezentowały swój poziom, choć przed rozpoczęciem rozgrywek do grona faworytów zaliczano Granat Skarżysko-Kamienna, Naprzód Jędrzejów i Orlęta Kielce^[9].

Przed rozpoczęciem sezonu 2005/2006 z rozgrywek wycofała się Pogoń Staszów, która po spadku z III ligi nie mogła wyjść z zapaści finansowej i organizacyjnej^[10]. Na półmetku prowadziły rezerwy pierwszoligowej Korony Kielce, które w jednym z meczów pokonały 10:0 Wisłę Sandomierz^[11]. Również w rundzie wiosennej piłkarze drugiego zespołu Korony spisywali się dobrze i wywalczyli awans. Kielczanie przegrali pięć spotkań, a największe problemy mieli wtedy, gdy w drużynie występowali zawodnicy z pierwszego składu^[11]. Czołowe miejsca zajęły także GKS Nowiny, Piaskowianka Piaski, Nida Pińczów oraz Naprzód Jędrzejów. Wszystkie wymieniane były w gronie faworytów^[12]. Ponadto z ligi nie spadła żadna drużyna, co spowodowało, że brakło emocji w spotkaniach, w których rywalizowały ze sobą kluby z dolnych rejonów tabeli^[12]. Przed sezonem 2006/2007 do faworytów zaliczano m.in. drużynę rezerw Korony i Nidę Pińczów^[13]. Dobrze wystartował Orlicz Suchedniów, który przez trzy kolejki przewodził w czwartoligowej stawce. Następnie najlepiej prezentowały się Naprzód Jędrzejów i Orlęta Kielce. Solidnym zespołem okazało się także Ponidzie-Nida Pińczów, którego napastnik Krzysztof Chlewicki z dorobkiem 26 goli został najlepszym strzelcem^[14]. Ostatecznie rozgrywki wygrał Naprzód, który po 29 latach awansował do III ligi^[15]. Po zamieszaniu z karnymi degradacjami w wyższych ligach skompilowała się sprawa z meczami barażowymi. Po zakończeniu sezonu okazało się, że spadły Piast Chęciny, Zenit Chmielnik i Spartakus Daleszyce, a w barażach znalazły się Łysica Bodzentyn i Lubrzanka Kajetanów^[16].

W sezonie 2007/2008 drużyny występujące w IV lidze walczyły o awans do II ligi, gdyż 7 stycznia 2007 roku obradujące w Warszawie walne zgromadzenie sprawozdawczo–statutowe Polskiego Związku Piłki Nożnej przyjęło nową strukturę piłkarskich rozgrywek centralnych od sezonu 2008/2009 – cztery ligi centralne, od ekstraklasy przez pierwszą, dwie grupy drugiej do ośmiu grup trzeciej ligi^[17]. Zwyciężyła Nida Pińczów, która później pokonała w barażach Izolatora Boguchwała^[18]. Z ligi spadło siedem ostatnich zespołów oraz Piaskowianka Piaski, która mimo zajęcia 6. miejsca nie zagrała w sezonie 2008/2009 w III lidze z powodu braku licencji. Bucovia Bukowa wycofała się po zakończeniu rundy jesiennej, a Granat Skarżysko-Kamienna grał w barażach o awans do nowej III ligi, w którym pokonał MZKS Alwernię^[19]. Od sezonu 2008/2009 IV liga świętokrzyska stanowi piąty poziom rozgrywek piłkarskich w Polsce. W 2009 roku awans wywalczyły Hetman Włoszczowa i Juventa Starachowice, natomiast 3 ostatnie zespoły spadły z IV ligi^[20]. W sezonie 2009/2010 triumfował MKS Stąporków, a promocję uzyskały również Orlęta Kielce. Heko Czermno wycofało się po rundzie jesiennej, a z ligi spadła także Sparta Dwikozy^[21]. W 2010 roku do IV ligi miał dołączyć Naprzód Jędrzejów, który zajął miejsce spadkowe w III lidze, grupie małopolsko-świętokrzyskiej, jednak Komisja do Spraw Nagłych Polskiego Związku Piłki Nożnej przyjęła wniosek Świętokrzyskiego i Małopolskiego Związku Piłki Nożnej o pozostawienie w III lidze w sezonie 2010/2011 osiemnastu zespołów^[22], co spowodowało, że degradacji uniknął Naprzód i Górnik Wieliczka^[23].

Rozgrywki w sezonie 2010/2011 wygrał Granat Skarżysko-Kamienna zdobywając 68 punktów w 30 meczach. O dwa punkty mniej zdobyła Łysica Bodzentyn, która również awansowała do III ligi. Pierwotnie spaść miały 4 zespoły, jednak ze względu na wycofanie się z III ligi MKS-u Stąporków oraz z IV ligi rezerw KSZO Ostrowiec Świętokrzyski utrzymały się Spartakus Daleszyce oraz Piaskowianka Piaski. Spadły z kolei Lechia Strawczyn i Neptun Końskie. Drużyna z Piasek jedynie odroczyła spadek, gdyż już w następnym sezonie znalazła się na ostatnim miejscu w tabeli i spadła z ligi. Razem z nią spadł GKS Nowiny. Mistrzem z kolei została Wisła Sandomierz, która awansowała razem z Czarnymi Połaniec na czwarty szczebel rozgrywkowy na sezon 2012/2013. W sezonie 2012/2013 mistrzem został beniaminek KSZO 1929 Ostrowiec Świętokrzyski, który jest kontynuatorem tradycji rozwiązanego w 2012 roku drugoligowego KSZO. Druga okazała się Nida Pińczów, a spadł jedynie ostatni zespół ligi – Sokół Rykoszyn. W kolejnym sezonie również spadła tylko jedna drużyna, którą okazały się kieleckie Orlęta. Ligę wygrał spadkowicz z Połańca, a razem z nim awansował Partyzant Radoszyce. Po sezonie 2014/2015 spadły 2 zespoły, choć nie były one na dwóch ostatnich miejscach – ostatni w tabeli Zdrój Busko-Zdrój utrzymał się w lidze, co prawdopodobnie było spowodowane wycofaniem się po sezonie Skały Tumlin oraz rezygnacji z utrzymania przez Orlicz Suchedniów. Mistrzostwo zgarnęła Sparta Kazimierza Wielka, a wraz z nią awansował Spartakus Razem Daleszyce.

W sezonie 2015/16 drużyny walczyły tylko o jedno miejsce premiowane awansem do III ligi, co było spowodowane redukcją grup na IV poziomie rozgrywkowym. Grupę ostatecznie wygrała Wierna Małogoszcz, natomiast do klasy okręgowej spadły GKS Rudki, Klimontowianka Klimontów i Kamienna Brody. W następnym sezonie ligę wygrała Wisła Sandomierz, natomiast z ligi miały spaść pierwotnie 2 zespoły z miejsc 17-18, jednak ze względu na wycofanie się rezerw Korony po sezonie zorganizowano baraże pomiędzy 17. drużyną IV ligi (Unia Sędziszów) a 3. drużyną świętokrzyskiej klasy okręgowej (Granat Skarżysko-Kamienna). Zwycięzcą okazała się drużyna z Sędziszowa, co umożliwiło jej utrzymanie się w lidze. W sezonie 2017/18 najlepsi okazali się Czarni Połaniec, natomiast z ligi spadły Moravia Morawica i Nidzianka Bieliny. Drużyna z Połańca w III lidze nie zagościła na dłużej i wraz ze Spartakusem Daleszyce spadły do IV ligi, co spowodowało, że w sezonie 2018/19 było 4 spadkowiczów – Hetman Włoszczowa, Klimontowianka Klimontów, Unia Sędziszów i Kamienna Brody. Ligę wygrała z kolei powracająca po rocznej przerwie Korona II Kielce. Następny sezon był wyjątkowy, ponieważ ze względu na pandemię koronawirusa liga została zakończona po 18. kolejce. Mistrzem okazał się ŁKS Łagów, natomiast decyzją ŚZPN z ligi nie spadł nikt.

W związku z brakiem spadkowiczów w sezonie 2019/20, w następnym sezonie IV liga liczyła 20 zespołów. Mistrzem okazali się Czarni Połaniec, natomiast do klasy okręgowej spadły Naprzód Jędrzejów, Hetman Włoszczowa i OKS Opatów. Partyzant Radoszyce miał również spaść do klasy okręgowej, jednak zespół wycofał się po 37. kolejce, w związku z czym następny sezon drużyna zaczęła w klasie A. Sezon 2021/22 był już rozgrywany z planowaną ilością drużyn, czyli 18. Zwycięzcą ligi okazała się Korona II Kielce, która była spadkowiczem. Z ligi spadła Łysica Bodzentyn, natomiast po rundzie jesiennej wycofała się Lubrzanka Kajetanów. Sezon 2022/2023 zakończył się awansem Staru Starachowice, natomiast spadły 4 drużyny. Sezon później rozgrywki wygrał spadkowicz, rezerwy Korony. Do klasy okręgowej spadły Wisła Sandomierz i Stal Kunów. Od sezonu 2024/2025 wprowadzone zostały dodatkowe baraże o awans do III ligi dla wicemistrzów grup IV ligi.