Jawczyce (województwo małopolskie)

Jawczyce
wieś
Ilustracja
Figurka przy skrzyżowaniu dróg
Państwo

 Polska

Województwo

 małopolskie

Powiat

wielicki

Gmina

Biskupice

Liczba ludności (2022)

571[1]

Strefa numeracyjna

12

Kod pocztowy

32-020[2]

Tablice rejestracyjne

KWI

SIMC

0315005

Położenie na mapie gminy Biskupice
Mapa konturowa gminy Biskupice, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Jawczyce”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Jawczyce”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Jawczyce”
Położenie na mapie powiatu wielickiego
Mapa konturowa powiatu wielickiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Jawczyce”
Ziemia49°56′49″N 20°11′00″E/49,946944 20,183333[3]

Jawczycewieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie wielickim, w gminie Biskupice. Znajduje się na Pogórzu Wielickim w dolinie dopływu potoku Królewskiego, przy drodze wojewódzkiej nr 966 z Gdowa do Krakowa[4].

W latach 1954–1960 wieś należała i była siedzibą władz gromady Jawczyce, po jej zniesieniu w gromadzie Trąbki, a po zniesieniu tej od 1969 r. w gromadzie Przebieczany. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

Integralne części wsi Jawczyce[5][6]
SIMCNazwaRodzaj
0315011Kępieczęść wsi
0315028Leśniówkaczęść wsi
0315034Pod Lasemczęść wsi
0315040Pod Wolęczęść wsi
0315057Podsojkaczęść wsi
0315063Surówkiczęść wsi
0315070Za Górączęść wsi

Zarys historii

Około 1400 roku właścicielem Jawczyc wraz z żoną Jadwigą był Jan Bona Junta, podżupek wielicki i bocheński w latach 1410–1415 i żupnik w latach 1416–1417[7]. Następcą jego był syn Franciszek Junta z Kwaczy – wójt myślenicki. W 1449 roku właścicielem był Knith Janusz z Jawczyc, który z klasztorem na Zwierzyńcu zamienił młyn na Półwsi Zwierzynieckiej za ogrody i stawy, a około 1470 r. z racji żony Zawisza z Borzychowic herbu Róży. Wieś posiadała siedem i pół łanów kmiecych, jedną karczmę, cztery zagrody. Z tych wszystkich pól należała się dziesięcina snopowa i z konopi – cztery kity o określonej wartości sześciu grzywien na rzecz Ołtarza św. Małgorzaty. W XVI w. właścicielami byli Lubomirscy – Mikołaj Dymitr Lubomirski w 1547 r. stryjeczny brat Stanisława Lubomirskiego z Lubomierza. W latach 1650– 1680 Jawczyce były własnością Stanisława Samuela Kalinowskiego, łowczego podlaskiego. Następcą jego był Stanisław Trzebieniecki, a w 1772 r. Borkowski, kapitan wojska polskiego.

W latach 1848–1855 w skład pozostawionej przez hr. Stanisława Ankwicza, zmarłego 1840 roku, syna Jana Kantego i Kunegundy z Ankwiczówniego, masy spadkowej wchodziło jednowioskowe dominium Jawczyce w cyrkule bocheńskim[8].

W lesie na południe od wsi znajduje się zespół kurhanów z zespołu kultury pucharów lejkowatych.

Przypisy

  1. NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-04].
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 379 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 9 stycznia 2024, identyfikator PRNG: 45432
  4. Geoportal. Mapa topograficzna i satelitarna. [dostęp 2018-04-08].
  5. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. GUS. Rejestr TERYT
  7. Słownik Historyczno-Geograficzny Ziem Polskich w Średniowieczu [online].
  8. Krzysztof Ślusarek: W przededniu autonomii. Własność ziemska i ziemiaństwo zachodniej Galicji w połowie XIX wieku. Warszawa: Polskie Towarzystwo Historyczne, Wydawnictwo DiG Sp. j., 2013, s. 130, 240, 303. ISBN 978-83-7181-807-3. [dostęp 2022-11-27].