Johannes Titz

Johannes Titz

Grobowiec rodziny Titz w Lwówku Śląskim
Data i miejsce urodzenia	5 kwietnia 1844 Marczów
Pochodzenie	niemieckie
Data i miejsce śmierci	1925 Lwówek Śląski

Johannes Titz (ur. 5 kwietnia 1844 w Marczowie^[1], zm. 1925 w Lwówku Śląskim) – niemiecki konstruktor fisharmonii artystycznych^[2], uznawanych za jedne z najlepszych na świecie. Twórca warsztatu instrumentów muzycznych w Lwówku Śląskim, którego produkty znalazły uznanie wśród artystów i kompozytorów, m.in. Sigfrida Karg-Elerta.

Johannes Titz urodził się w Marczowie nad Bobrem. Z wykształcenia był nauczycielem, jednak jego kariera zawodowa była niezwykle zróżnicowana – pracował m.in. jako nauczyciel, myśliwy, rusznikarz, podróżnik, fotograf, producent puszek i zegarków. Ostatecznie poświęcił się muzyce, zostając nauczycielem tego przedmiotu, a następnie konstruktorem instrumentów muzycznych^[3].

Na przełomie XIX i XX wieku Titz zasłynął jako budowniczy fisharmonii artystycznych. Przełomem w jego działalności była naprawa uszkodzonej podczas transportu francuskiej fisharmonii artystycznej firmy Mustel, należącej do Wilhelma Rohrbecka – berlińskiego ziemianina, mecenasa sztuki i melomana osiadłego w pałacu we Wleniu^[4]. Titz nie tylko przywrócił instrument do pełnej sprawności, ale także wprowadził innowacje, które nadały mu brzmienie zbliżone do organów^[5][6].

Osiągnięcie to zwróciło uwagę Carla Simona – wydawcy muzycznego i handlarza instrumentami z Berlina, który zaproponował Titzowi współpracę. Od 1903 roku Titz rozpoczął produkcję fisharmonii artystycznych w warsztacie mieszczącym się w Lwówku Śląskim pod dzisiejszym adresem ul. Krawczyńskiego 8^[7][8]. Rocznie powstawało od sześciu do siedmiu instrumentów, przeznaczonych wyłącznie dla koneserów i artystów^[9].

Jednym z najsłynniejszych użytkowników fisharmonii Titza był Sigfrid Karg-Elert, który nabył swój egzemplarz w 1906 roku. Kompozytor poświęcił temu instrumentowi liczne utwory, w tym Madrygał op. 42, dedykowany bezpośrednio Titzowi^[10].

Od 1911 roku w pracowni Titza pracował jego zięć, Martin Schlag (ur. 27 sierpnia 1886 w Świdnicy), syn znanego budowniczego organów Heinricha Schlaga. 60-letni Johannes Titz otrzymał świadectwo patentowe nr 173995, z dnia 30 grudnia 1904 roku, wystawione przez Cesarski Urząd Patentowy dla Johannesa Titza dotyczący usprawnienia mechaniki fortepianu^[11]. Po śmierci Johannesa Titza w 1925 roku, Schlag kontynuował produkcję fisharmonii aż do 1944 roku^[12].

W 1947 roku zakład został przejęty przez przedsiębiorstwo państwowe „Zjednoczone Zakłady Przemysłu Muzycznego”^[13].

Fisharmonie Johannesa Titza były uznawane za konstrukcje porównywalne z instrumentami firmy Mustel. Zachowane egzemplarze jego fisharmonii znajdują się m.in. w Szwajcarii, w kolekcji Marka Richli z Zurychu (Kunstharmonium «Johannes Titz» Nr. 310-6 z lat 1907/1908).

Jedna z fisharmonii Titza była w latach 60. XX wieku wykorzystywana w kościele pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Lwówku Śląskim. Jej dalsze losy pozostają nieznane^[14].

W 2002 roku Johannes Michel nagrał płytę z utworami Karg-Elerta, wykonanymi na fisharmonii Titza.

27 czerwca 2014 roku w Pałacu Książęcym we Wleniu odbył się wykład dr. Janusza Musialika poświęcony Johannesowi Titzowi, a w kościele św. Mikołaja Biskupa we Wleniu odbył się koncert na jego fisharmonii w wykonaniu węgierskiego organisty Balasza Szabo.

Grobowiec rodziny Titzów znajduje się na cmentarzu komunalnym w Lwówku Śląskim przy al. Wojska Polskiego^[15][16].