Katedra Świętych Piotra i Pawła w Bardowicku

Katedra Świętych Piotra i Pawła

Dom St. Peter und Paul

Widok z południa
Państwo	Niemcy
Kraj związkowy	Dolna Saksonia
Miejscowość	Bardowick
Wyznanie	protestanckie
Kościół	Ewangelicko-Luterański Krajowy Hanoweru
Imię	śś. Piotra i Pawła
Historia Data zakończenia budowy połowa XII wieku Data zniszczenia 1189, 1371 Data odbudowy XIV–XV wiek
Dane świątyni Styl gotyk ceglany Wieża kościelna • liczba wież 2 Liczba naw 3 Organy • liczba głosów • liczba manuałów 45 3
Położenie na mapie Dolnej Saksonii Katedra Świętych Piotra i Pawła
Położenie na mapie Niemiec Katedra Świętych Piotra i Pawła
53°18′00″N 10°23′22″E/53,300000 10,389444
Strona internetowa

Katedra Świętych Piotra i Pawła (niem. Dom St. Peter und Paul) – gotycka świątynia luterańska znajdująca się w niemieckim mieście Bardowick. Dawna kolegiata, zwyczajowo nazywana katedrą (niem. der Dom), chociaż prawdopodobnie nigdy nie była siedzibą biskupa.

Prawdopodobnie pierwszy kościół w Bardowicku został ufundowany w VIII wieku przez Karola Wielkiego. Przypuszczalnie świątynia mogła być planowana jako siedziba diecezji bądź przez krótki czas być siedzibą biskupów Verden, lecz tezy te budzą kontrowersje wśród badaczy. Pierwsza wzmianka o kościele pw. św. Piotra pochodzi z 1146 roku, a w 1162 biskup Verden nadał tutejszej kapitule niezależność od władz. Tryb życia kanoników przypominał reguły zakonne. W połowie XII wieku wzniesiono monumentalną świątynię w stylu romańskim. W 1189 miasto zostało zniszczone przez wojska Henryka Lwa, z dawnej katedry zachowały się do dziś jedynie nieliczne detale^[1].

W XIV wieku planowano przebudować świątynię, w 1347 fundusze na ten cel przekazał w testamencie zmarły kanonik Dietrich von dem Berge. Rozpoczęcie prac opóźniało się, a w 1371 roku katedra została zniszczona w trakcie wojny o sukcesję w Lüneburgu. Pod koniec XIV rozpoczęto odbudowę^[1], w XV wieku ukończono prace nad nowym korpusem nawowym^[2], a na miejscu dawnych, wysokich wież, wzniesiono dwie ośmiokątne konstrukcje o znacznie niższej wysokości, które w 1488 roku przykryto ołowianymi dachami^[1].

Świątynia trójnawowa, o układzie halowym. Najstarszą częścią jest zachowana romańska kruchta wraz z dolnymi części wież, wzniesiona ze skał gipsowych pochodzących ze wzgórza Kalkberg w Lüneburgu. Kruchtę przykrywa sklepienie krzyżowe. Do fasady dostawiona jest kaplica św. Szczepana z 1353 roku, która przysłoniła zachowany romański portal wejściowy, chroniąc go jednocześnie przed warunkami atmosferycznymi. Zarówno korpus nawowy, jak i prezbiterium, ma długość czterech przęseł. Ich wygląd wzorowano na lüneburskich kościołach: św. Jana i św. Michała. Pierwotnie dwie części kościoła były oddzielone za pomocą lektorium. W korpusie nawowym okna zgrupowano po dwa między przyporami. Salowe prezbiterium zakończone jest wieloboczną absydą^[1].

Najstarszym elementem wyposażenia jest brązowa chrzcielnica z 1367 roku. Ołtarz główny, poświęcony Matce Bożej, powstał ok. 1430 roku, przypisywany jest Lewinowi Snitkerowi. W środkowej części znajduje się rzeźba Madonny z Dzieciątkiem oraz figury apostołów i świętych ustawione w niszach. Zewnętrzna dekoracja skrzydeł nie zachowała się. Stalle pochodzą z lat 1486–1487, liczą 54 miejsca siedzące i są największe w północnych Niemczech^[1]. Mosiężny żyrandol pochodzi z roku 1664, a witraże z herbami ufundował w 1673 roku książę Brunszwiku-Lüneburga Jerzy Wilhelm. Neogotycka ambona pochodzi z XIX wieku^[3].

Trójmanuałowe organy wykonało w latach 2011–2012 przedsiębiorstwo Alexander Schuke Potsdam Orgelbau, ich budowa wzorowana była na barokowych organach z kościoła Świętego Krzyża w Suhl. Składają się z 3088 piszczałek zgrupowanych w 45 głosów^[4]; zainstalowano je w neogotyckim prospekcie wybudowanym w 1867 roku przez warsztat Philipp Furtwängler & Söhne^[5].

Najmniejszy dzwon katedry zawieszono nad kalenicą nawy głównej, pochodzi on z roku 1880^[6]. Na wieży południowej zawieszono trzy niewielkie, zabytkowe dzwony oraz współczesny instrument z 2010 roku^[7], z ludwisarni Rincker w Sinn^[8]. W północnej wieży znajdują się dwa dzwony z 1424 roku. Dane dzwonów^[6]:

• 
  Widok w 1720
• 
  Widok w 1892
• 
  Widok z północnego zachodu
• 
  Południowa elewacja
• 
  Romański portal
• 
  Ołtarz główny
• 
  Wnętrze
• 
  Chrzcielnica
• 
  Organy