Katedra Najświętszej Marii Panny w Monachium
| archikatedra | |||||||||||||||||||
![]() | |||||||||||||||||||
| Państwo | |||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kraj związkowy | |||||||||||||||||||
| Miejscowość | |||||||||||||||||||
| Wyznanie | |||||||||||||||||||
| Kościół | |||||||||||||||||||
| Archidiecezja | |||||||||||||||||||
| Wezwanie | |||||||||||||||||||
| Przedmioty szczególnego kultu | |||||||||||||||||||
| Relikwie | |||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
Położenie na mapie Monachium ![]() | |||||||||||||||||||
Położenie na mapie Niemiec ![]() | |||||||||||||||||||
Położenie na mapie Bawarii ![]() | |||||||||||||||||||
| Strona internetowa | |||||||||||||||||||
Katedra Najświętszej Maryi Panny (niem. Frauenkirche) – główna świątynia Monachium, od 1821 kościół katedralny arcybiskupstwa Monachium i Fryzyngi. Mieści się na monachijskim Starym Mieście, w pobliżu Marienplatz.
Historia

Obecna świątynia jest trzecią na tym miejscu, powstała na miejscu XIII wiecznej kaplicy i romańskiej bazyliki. Późnogotycka hala wzniesiona została w latach 1468–1488, a jej wnętrze w ciągu pięciu wieków wielokrotnie zmieniano. Znaczna część historycznego wyposażenia zachowała się do dziś. Są to dzieła znanych artystów działających w Bawarii m.in. stalle z rzeźbami Erasmusa Grassera, liczne ołtarze, w tym z dziełami malarskimi Jana Polaka i rzeźby m.in. Hansa Leinbergera. W najwyższej kondygnacji rozpościera się widok na całe miasto i okolice. Katedra jest doskonałym punktem orientacyjnym[1].
Podczas II wojny światowej kościół został zniszczony po nalotach alianckich. Zniszczeniu uległy dachy, sklepienia i prawie całe neogotyckie wyposażenie wnętrza. Wieloetapowa praca renowacyjna rozpoczęła się wkrótce po wojnie. Ostatni etap renowacji ukończono w 1994 roku[1].
Architektura

Kościół został zbudowany z czerwonej cegły w stylu późnogotyckim w ciągu zaledwie 20 lat. Budynek zaprojektowano bardzo prosto, bez bogatej dekoracji gotyckiej, z przyporami przesuniętymi i ukrytymi we wnętrzu. To, w połączeniu ze specjalną konstrukcją obu wież, sprawia, że konstrukcja wygląda bardzo potężnie i nadaje jej niemal nowoczesny wygląd.
Późnogotycki ceglany budynek z kaplicami otaczającymi absydę ma 109 metrów długości, 40 metrów szerokości i 37 metrów wysokości. Wbrew powszechnej legendzie, która głosi, że obie wieże z charakterystycznymi kopułami różnią się wysokością dokładnie o jeden metr, są prawie równe: północna ma 98,57 m, a południowa tylko 98,45 m. Oryginalny projekt przewidywał spiczaste iglice na szczycie wież, podobnie jak w katedrze w Kolonii, ale nigdy ich nie zbudowano z powodu braku pieniędzy. Zamiast tego obie kopuły zostały zbudowane w okresie renesansu i nie pasują do stylu architektonicznego budynku, stały się jednak charakterystycznym punktem orientacyjnym Monachium. Mając zamkniętą przestrzeń około 200 000 m3 i 150 000 m3 do wysokości sklepienia, jest to drugi wśród największych kościołów halowych w ogóle i drugi wśród największych kościołów murowanych na północ od Alp (po bazylice konkatedralnej w Gdańsku)[2][1].
Zgodnie z ustawą uchwaloną w 2004 r. w granicach Monachium nie można budować budynków wyższych niż wieże Frauenkirche[3].
Krypta
W świątyni, podobnie jak w kościele św. Michała i kościele teatynów, pochowani są władcy i książęta z dynastii Wittelsbachów oraz ich małżonki:
- księżniczka Beatrycze świdnicka (zm. 24 sierpnia 1322)
- cesarz Ludwik IV Bawarski (zm. 11 października 1347)
- książę bawarski Ludwik V (zm. 18 września 1361)
- książę bawarski Stefan II (zm. 13 maja 1375)
- książę bawarski Jan II (zm. 8 sierpnia 1397)
- książę bawarski Wilhelm III (zm. 12 września 1435)
- książę bawarski Jan IV (zm. 18 listopada 1463)
- książę bawarski Albrecht IV Mądry (zm. 18 marca 1508)
- arcyksiężniczka Kunegunda Habsburżanka (zm. 6 sierpnia 1520)
- książę bawarski Wilhelm IV (zm. 7 marca 1550)
- książę bawarski Ernest (zm. 7 grudnia 1560)
- książę bawarski Albrecht V (zm. 24 października 1579)
- arcyksiężniczka Anna Habsburżanka (1528–1590) (zm. 17 października 1590)
- arcyksiężniczka Maria Teresa Habsburg-Este (zm. 3 lutego 1919)
- król bawarski Ludwik III Bawarski (zm. 18 października 1921)
Organy
Pierwszy wzmiankowany instrument w katedrze został wybudowany w 1491 roku, lecz nie ma żadnych informacji co do jego dyspozycji bądź budowniczego. Obecne organy zostały zbudowane w latach 1993–1994 przez Georga Janna podczas gruntownego remontu świątyni trwającego od 1990 roku. Wielkie organy z 1994 znajdują się na zachodniej emporze. Mają 7165 piszczałek. Mniejsze organy z 1993 znajdują się na emporze w prawej nawie, niedaleko schodów ołtarzowych. Obydwa instrumenty zawierają łącznie 131 głosów i stanowią największy zespół organowy w całym mieście[4][5].
Dzwony
W obu wieżach znajduje się dziesięć dzwonów odlanych w XIV, XV, XVII i XXI wieku. Tworzą one unikalny zestaw w Europie. Najcięższy dzwon zwany Susanna lub Salveglocke jest jednym z największych dzwonów w Bawarii. Został odlany w 1490 r. przez Hansa Ernsta na zlecenie Albrechta IV[6][7].
| Brzmienie dzwonu | Imię | Waga (kg) | Ton uderzeniowy | Średnica (cm) | Rok odlania | Ludwisarz | Wieża | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Susanna (Salveglocke) | ~8.000 kg | a0 +3 | 206 cm | 1490 | Hanns Ernst, Ratyzbona | Północna | |
| 2 | Frauenglocke | ~3.000 kg | c1 +6 | 166,5 cm | 1617 | Bartholomaeus Wengle, Monachium | Północna | |
| 3 | Bennoglocke | ~2.100 kg | d1 +7 | 147,5 cm | Południowa | |||
| 4 | Winklerin | ~2.000 kg | e♭1 +15 | 142 cm | 1451 | Meister Paulus, Monachium | Północna | |
| 5 | Praesenzglocke | ~1.600 kg | e1 +9 | 132 cm | 1492 | Ulrich von Rosen, Monachium | Południowa | |
| 6 | Cantabona | 870 kg | g1 +12 | 108 cm | 2003 | Rudolf Perner, Pasawa | Południowa | |
| 7 | Frühmessglocke | ~800 kg | a1 +10 | 105 cm | 1442 | Meister Paulus, Monachium | Południowa | |
| 8 | Speciosa | 540 kg | b1 +10 | 89 cm | 2003 | Rudolf Perner, Pasawa | Południowa | |
| 9 | Michaelsglocke | 440 kg | c2 +12 | 84 cm | Południowa | |||
| 10 | Klingl (Chorherrenglocke) | ~350 kg | e♭2 +13 | 74 cm | 14 wiek | nieznany | Południowa |
Galeria
Wnętrze
Nagrobek cesarza Ludwika IV autorstwa Hansa Krumppera
Część gotyckiego witraża
Organy
Portal wejściowy z zegarem słonecznym- Dzwon Susanna
Sklepienie nawy
Ołtarz główny
Zegar z 1568 roku wewnątrz katedry- Jeden z ołtarzy
Przypisy
- 1 2 3 Marek Sztorc, Monachium, katedra Najświętszej Marii Panny [online], www.zabytkowekoscioly.net [dostęp 2025-02-19].
- ↑ Volumen (Kubatur) der Münchener Frauenkirche [online], www.gebaut.eu [dostęp 2025-02-19].
- ↑ e, Frauenkirche München: Infos zu Türmen, Besichtigung und Geschichte - muenchen.de [online], www.muenchen.de [dostęp 2025-02-19] (niem.).
- ↑ Piotr Małys, Monachium (München) ( Katedra NMP (Frauenkirche)) [online], musicamsacram.pl [dostęp 2025-02-19].
- ↑ Musikinstrumentenversicherung: Instrumentenversicherung ab 4,69€/Mo [online], versichere-dich.de [dostęp 2025-02-19] (ang.).
- ↑ Digitale Bibliothek - Münchener Digitalisierungszentrum [online], daten.digitale-sammlungen.de [dostęp 2025-02-19].
- ↑ Das Festtagsgeläut der Münchner Domglocken. mk-online.de 2012-12-20. [dostęp 2025-02-19].



