Kościół św. Gotarda w Kaliszu
 nr rej. 916/Wlkp/A z dnia 9 grudnia 2013[1] | |||||||
| kościół parafialny | |||||||
 | |||||||
| Państwo | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Województwo | |||||||
| Miejscowość | |||||||
| Adres | |||||||
| Wyznanie | |||||||
| Kościół | |||||||
| Parafia | |||||||
| Wezwanie | |||||||
| |||||||
| |||||||
Położenie na mapie Kalisza  | |||||||
Położenie na mapie Polski  | |||||||
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego  | |||||||
 51°44′59,5″N 18°05′43,1″E/51,749861 18,095306 | |||||||
Kościół św. Gotarda w Kaliszu – parafialna świątynia rzymskokatolicka, zlokalizowana w Kaliszu na osiedlu Rypinek, przy ulicy Częstochowskiej (adres parafii św. Gotarda: ulica Kordeckiego 3).
Historia
Pierwotnie świątynia istniała tu prawdopodobnie już około 1280, ale nie ma potwierdzenia tego w źródłach historycznych[2]. W 1756 na wzgórzu mieszkał pustelnik – Benedykt Janiszewski, który wybudował m.in. drewnianą kapliczkę, a potem wyjechał do Ziemi Świętej[2]. W 1934[3] Rypinek przyłączono do Kalisza, co wpłynęło na zdynamizowanie osadnictwa i wzrost zapotrzebowania na powstanie lokalnego kościoła parafialnego[2]. Kościół reprezentuje styl neogotycki i pochodzi z 1910. Wznosi się fasadą w stronę ul. Częstochowskiej. Wejście dostępne systemem schodów od poziomu ulicy. Inicjatorem budowy był ks. kanonik Franciszek Juttner, a kontynuował ks. kanonik Józef Bronisław Szafnicki[2]. Po przebudowie w latach 1935–1937 świątynia uzyskała obecny wygląd[2]. Autorem projektu przebudowy był Adolf Buraczewski z Politechniki Warszawskiej[2]. Przyczyną przebudowy był wzrost liczby mieszkańców osiedla.
Organy
Organy sprowadzono z kościoła w Wesel. Zamontowano je w nowej szafie i przebudowano przez firmę Tomasza Sowińskiego z Pudliszek. Instrument poświęcił biskup kaliski Damian Bryl podczas konsekracji kościoła 7 maja 2023 roku[4].
Wcześniej w kościele znajdowały się 7-głosowe organy, przeniesione w 1947 roku z Wrocławia. Trzy lata później rozbudowano je o dwa głosy oraz uzupełniono o niemy prospekt. Ze względu na zbyt mały rozmiar i dużą awaryjność przestały być używany w latach 60. XX wieku.
Obecne organy wybudował Franz Breil w latach 50. XX wieku. W 1990 roku firma Romanus Seifert & Sohn przebudowała i przeintonowała instrument. Wykonano wtedy nową sekcję pedału oraz nowy kontuar. Zmodyfikowano również system powietrzny i dodano nowy głos w manuale I. Instrument działa w oparciu o elektryczną trakturę gry i rejestrów. Jest wyposażony jest w trzy wiatrownice klapowo-zasuwowe. System powietrzny stanowi miech pływakowy zasilany dmuchawą elektryczną oraz klinowe miechy z regulatorami wbudowane w dna wiatrownic[5].
Dyspozycja instrumentu:
| Manuał I | Manuał II | Pedał |
|---|---|---|
| 1. Principal 8' | 1. Gedackt 8' | 1. Subbaß 16' |
| 2. Rohrflöte 8' | 2. Portunal 8' | 2. Octavbaß 8' |
| 3. Gambe 8' | 3. Salicional 8' | 3. Baßflöte 8' |
| 4. Octave 4' | 4. Flöte 4' | 4. Octave 4' |
| 5. Superoctave 2' | 5. Piccolo 2' | 5. Fagott 16' |
| 6. Mixtur III | 6. Cornettino II | |
| 7. Trompete 8' | 7. Clarinette 8' |
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo wielkopolskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 stycznia 2025 [dostęp 2018-07-02].
- 1 2 3 4 5 6 Kościół św. Gotarda. www.parafiagotarda.pl. [dostęp 2018-07-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-07-03)].
- ↑ Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 5 kwietnia 1934 r. o zmianie granic miasta Kalisza w powiecie kaliskim, województwie łódzkiem (Dz.U. z 1934 r. nr 30, poz. 272).
- ↑ Konsekracja kościoła św. Gotarda w Kaliszu [online], Radio Rodzina Kalisz [dostęp 2025-02-04].
- ↑ Mateusz Ziętek, Kalisz ( Kościół św. Gotarda) [online], musicamsacram.pl [dostęp 2025-02-04].
Linki zewnętrzne
- Andrzej Drewicz: Przewodniki. Kościół św. Gotarda na Rypinku. wkaliszu.pl. [dostęp 2015-11-10]. (pol.).