Kościół Mariacki w Pasewalku

Kościół Mariacki
St.-Marien-Kirche
	kościół parafialny
	; Widok z północnego zachodu
Państwo	Niemcy
Kraj związkowy	Meklemburgia-Pomorze Przednie
Miejscowość	Pasewalk
Wyznanie	Große Kirchenstraße 8, 17309 Pasewalk
Kościół	Ewangelicko-Luterański Północnych Niemiec
Wezwanie	Marii z Nazaretu
Historia
Data rozpoczęcia budowy	1325
Data zakończenia budowy	1350
Ważniejsze przebudowy	1839–1841; 1860–1863
Data zniszczenia	grudzień 1984
Data odbudowy	1987–1994
Dane świątyni
Styl	gotycki
Liczba naw	3
Organy; • liczba manuałów	; 19
	Położenie na mapie Meklemburgii-Pomorza Przedniego Kościół Mariacki
	Położenie na mapie Niemiec Kościół Mariacki
	53°30′09″N 13°59′26″E/53,502500 13,990556

Kościół Mariacki (niem. St.-Marien-Kirche) – gotycka świątynia luterańska znajdująca się w niemieckim mieście Pasewalk.

Historia

Pierwsza wzmianka o kościele w Pasewalku pochodzi z 1177 roku. Obecną świątynię wzniesiono w latach 1325–1350, a w XV wieku od północy dostawiono późnogotycką kaplicę. Wieża i dach były niszczone w 1630 podczas wojny trzydziestoletniej i w 1711 w trakcie III wojny północnej. W 1734 rozpoczęto odbudowę wspartą finansowo przez Fryderyka Wilhelma I, dwa lata później ponownie można było odprawiać nabożeństwa^[1]. W 1795 roku sprowadzono tu wyposażenie ze zniszczonego w pożarze Kościoła Mariackiego w Szczecinie^[2]. W latach 1839–1841 wieżę nadbudowano o neogotyckie piętro na planie ośmiokąta zwieńczone spiczastym dachem. W latach 1860–1863 wnętrze przebudowano wg projektu Friedricha Augusta Stülera, powstały wówczas: kamienny ołtarz, ambona i 60-głosowe organy z warsztatu Kaltschmidt. W 1945, w ostatnich dniach II wojny światowej, zniszczony został dach i szyby w oknach. W 1947 nawę przykryto prowizorycznym dachem, a rok później odprawiono tu pierwsze po wojnie nabożeństwo. W latach 1958–1983 świątynię odrestaurowano^[1].

Nad ranem 3 grudnia 1984 północno-zachodni narożnik wieży zawalił się, a dzień później kolejny fragment uległ destrukcji^[1]^[2]. Ruiny wysadzono 8 grudnia 1984, niszcząc przy tym część korpusu nawowego wraz z organami Kaltschmidta. W 1986 roku niezabezpieczony dach nawy został zniszczony podczas burzy. W latach 1987–1988 rozpoczęto prace rekonstrukcyjne, 2 września 1988 wmurowano kamień węgielny pod odbudowę, a w 1989 wzniesiono fundamenty wieży^[1]. Zdecydowano się na rekonstrukcję w kształcie nawiązującym do wyglądu budowli w średniowieczu^[3]. W 1991 odbudowę kontynuowano pod nadzorem architekta Hansa-Axela Pietscha, 20 maja 1993 uroczyście uruchomiono dzwony, a 18 września 1994 zainstalowano hełm wieży. W latach 2012–2013 odrestaurowano korpus nawowy^[1].

Architektura i wyposażenie

Świątynia gotycka, trójnawowa, o układzie halowym. Ma długość 8 przęseł, przykrywają ją sklepienia krzyżowo-żebrowe. Podstawa wieży jest kamienna, a wyższe piętra – ceglane i udekorowane blendami^[1]. Wieża wznosi się na wysokość 78,5 m^[3], a sam hełm ma wysokość 26,5 m^[2].

Neogotycki ołtarz i ambona ze sztucznego kamienia pochodzą z czasów przebudowy wg projektu Friedricha Augusta Stülera. Ołtarz główny zdobi obraz Chrystusa Niosącego Krzyż pędzla Georga Friedricha Boltego, będący kopią obrazu Rafaela Santiego, a ambonę – wizerunki Marcina Lutra, Jana Bugenhagena, Filipa Melanchtona i Ottona z Bambergu. Prezbiterium zdobi witraż autorstwa Heinricha Oldmanna, ze sceną ostatniej wieczerzy^[2]. 19-głosowe organy wykonano w 1992 roku warsztacie Sauer we Frankfurcie nad Odrą, przeniesiono je tu w 2003 roku z kościoła św. Mikołaja, w którym były dotychczas tymczasowo przechowywane^[1]^[4]. Na wieży kościoła zawieszono sześć dzwonów, pięć z nich odlano w latach 90. XX wieku^[1].