Kościół Najświętszego Zbawiciela w Poznaniu

Kościół Najświętszego Zbawiciela
Zabytek: nr rej. 255 z dnia 20 października 1984
wraz z plebanią[1]
kościół parafialny
Ilustracja
Widok z zachodu
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Miejscowość

Poznań

Wyznanie

katolickie

Kościół

rzymskokatolicki

Parafia

Najświętszego Zbawiciela w Poznaniu

Wezwanie

Najświętszego Zbawiciela

Położenie na mapie Poznania
Mapa konturowa Poznania, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kościół Najświętszego Zbawiciela”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Kościół Najświętszego Zbawiciela”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Kościół Najświętszego Zbawiciela”
Ziemia52°24′33,40″N 16°55′14,71″E/52,409278 16,920753
Strona internetowa

Kościół Najświętszego Zbawiciela – zabytkowa świątynia przy ul. Fredry 11 w Dzielnicy Cesarskiej w Poznaniu.

Historia

Wzniesiony w latach 1866–1869 w stylu neogotyckim według projektu Augusta Stülera i wykonującego plany szczegółowe Juliusza Hochbergera dla parafii ewangelickiej. Fundatorem był Fryderyk Wilhelm IV, który na ten cel przeznaczył sumę ponad 56 tysięcy talarów. Początkowo kościół nosił imię św. Pawła, jednak po zajęciu go w 1945 przez katolików zmieniono wezwanie na obecne (św. Paweł był już patronem bazyliki archikatedralnej). W 1950 abp Walenty Dymek erygował tu nową parafię. Renowacja po zniszczeniach wojennych zakończyła się dopiero w 1964 roku.

Wnętrze

Z zewnątrz najbardziej charakterystycznym elementem jest wznosząca się na 70 m wieża (krzyż na jej szczycie ma 2,6 m wysokości). W neogotyckim portalu tondo przedstawiające głowę Chrystusa, powyżej rozeta. Wnętrze trójnawowe, przykryte sklepieniem gwiaździstym w nawie głównej, a sklepieniem krzyżowym w nawach bocznych. Z pierwotnego wystroju pozostały jedynie skrócone empory, chrzcielnica wykonana pomiędzy 1867 a 1869. Witraże w prezbiterium pochodzą z 1959 roku, a ich autorem jest Józef Oźmin. Te znajdujące się w prezbiterium przedstawiają Adorację Dzieciątka Jezus, Zdjęcie z krzyża i Wniebowstąpienie. W prezbiterium rzeźba przedstawiająca Pasję dłuta Lecha Czuba. W lewym ołtarzu bocznym przedstawienie Niepokalanego Serca Najświętszej Marii Panny, zaś po prawej Miłosierdzia Bożego. Po bokach od ołtarzy obrazy Matki Boskiej Nieustającej Pomocy i św. Tadeusza Judy

Przy kościele znajduje się Głaz Piotra Majchrzaka z inskrypcją: Jeśli ludzie zamilkną, kamienie wołać będą, poświęcony Piotrowi Majchrzakowi, który 11 marca 1982, w wieku 19 lat, został pobity przez ZOMO. Zmarł 18 marca. Przy kościele przed dawną pastorówką (dziś domem parafialnym), zbudowaną w latach 1886–1887, znajduje się odsłonięty w 2000 roku pomnik Jezusa Chrystusa autorstwa Eugeniusza Olechowskiego upamiętniający dwa tysiące lat chrześcijaństwa i 50-lecie parafii.

Obecnie wielu uważa kościół za jedno z najważniejszych dzieł XIX-wiecznego neogotyku w Polsce.

Od 2017 r. wielkopostny kościół stacyjny.

Na terenie dawnego cmentarza ewangelickiego parafii św. Pawła przy ul. Grunwaldzkiej (obecnie Park Manitiusa) zachowała się kaplica z 1896 roku.

Organy

Przed obecnym instrumentem w kościele znajdowały się 30-głosowe organy firmy Sauer, których dyspozycja pozostaje nieznana[2].

Poprzez pogarszający się stan instrumentu konieczna była budowa nowych organów. Prace powierzono firmie Paula Voelknera z Bydgoszczy. Jest to największy zachowany instrument tego budowniczego na świecie i jedyny z trzema manuałami. W chwili wykonania organy miały 52 głosy. Do budowy wykorzystano dawny prospekt z organów Sauera. Przebudową organów zajął się J. Goebl z Gdańska, lecz prawdopodobnie jej nie ukończył. Po II wojnie światowej Robert Polcyn dokonał częściowej rekonstrukcji instrumentu i doprowadził go do stanu używalności[2].

Organy po 2000 roku przeszły generalny remont przeprowadzony przez organmistrza Jana Drozdowicza z Poznania[2].

Dyspozycja instrumentu:

Manuał I Manuał II Manuał III Pedał
1. Prinzipal 16' 1. Geigenprinzipal 8' 1. Bordun 16' 1. Prinzipalbass 16'
2. Prinzipal 8' 2. Salizional 8' 2. Ital. Prinzipal 8' 2. Subbass 16'
3. Dulziana 8' 3. Quintaton 8' 3. Gamba 8' 3. Echobass 16'
4. Gemshorn 8' 4. Gedackfloete 8' 4. Vox coelestis 8' 4. Quintbass 10 2/3'
5. Floete harm. 8' 5. Gamba 4' 5. Konzertfloete 8' 5. Oktavbass 8'
6. Gedackt 8' 6. Fugara 4' 6. Rohrfloete 8' 6. Bassfloete 8'
7. Oktave 4' 7. Gedackt 4' 7. Floete harm. 4' 7. Oktave 4'
8. Rohrfloete 4' 8. Octave 2' 8. Oktave 4' 8. Floete 2'
9. Quinte 2 2/3' 9. Quinte 1 1/3' 9. Nasat 2 2/3' 9. Trompete 8'
10. Prinzipal 2' 10. Nachthorn 1' 10. Piccolo 2' 10. Pozaune 16'
11. Kornet 3-f 11. Sesquialtera 11. Terz 1 3/5'
12. Mixtur 4-f 12. Zimbel 2-f 12. Rauschquinte 2-f
13. Trompete 8' 13. Englischhorn 8' 13. Tuba 8'

Dzwony

Na wieży wiszą trzy dzwony – jeden z oryginalnego zestawu, pęknięty, oraz dwa międzywojenne, odlane w 1932 w Stoczni Gdańskiej[3].

Dane dzwonów[3]
Imię Waga (kg) Ton Średnica Rok odlania Odlewnia
Mały dzwon Wiara ok. 550 kg nieokreślony (dzwon pęknięty) 96 cm 1868 Carl Schoen, Poznań
Średni dzwon Nadzieja ok. 1300 kg es’ 127 cm 1932 Stocznia Gdańska
Duży dzwon Miłość ok. 2000 kg c' 150 cm

Przypisy

  1. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo wielkopolskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 stycznia 2025, s. 156 [dostęp 2010-10-09].
  2. 1 2 3 Adam Bigosiński, Poznań ( Kościół Najświętszego Zbawiciela) [online], musicamsacram.pl [dostęp 2025-03-28].
  3. 1 2 Poznań - Dzwony kościoła pw. Najświętszego Zbawiciela [DwWP #244]. The Bells of Poland 2023-07-14. [dostęp 2025-03-28].

Zobacz też

Bibliografia

  • Jerzy Sobczak, Kościoły Poznania, Zbigniew Szmidt, Michał Woźniak (ilustr.), Poznań: Wydawnictwo Debiuty, 2006, ISBN 83-922466-4-0, OCLC 832205456.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.