Kombinacja (biologia)

Łacińskie wyrażenie combinatio nova (w l.mn. combinationes novae, częste skróty comb. nov., comb. n.) oznacza reorganizację istniejącej nazwy naukowej (łacińskiej): istniejąca nazwa gatunku zostaje częściowo zmieniona – zachowany zostaje epitet (określenie gatunku), natomiast zmienia się nazwa rodzajowa^[15]. Nie wprowadza się natomiast nowej nazwy gatunkowej ani nie wyznacza się typu^[16]. Innym przypadkiem jest przeniesienie podgatunku z jednego gatunku do innego.

Nierzadko z przeniesieniem gatunku do innego rodzaju lub podgatunku do innego gatunku wiąże się zmiana rangi taksonomicznej danego taksonu (podgatunek uważa się za samodzielny gatunek lub redukuje do rangi odmiany itp.): w takim przypadku mówi się o combinatio et status novus^[15].

Przeciwieństwem przyjętej (ewentualnie nowej) kombinacji jest kombinacja, która z punktu widzenia przyjmowanego układu systematycznego jest nieaktualna: tę ostatnią określa się w języku angielskim jako superseded combination^[17].

Od wprowadzenia nowej kombinacji należy też odróżnić dokonanie emendacji^[18][19].

Według przepisów Międzynarodowego Kodeksu Nomenklatury glonów, grzybów i roślin ważne wprowadzenie nowej kombinacji obwarowane jest pewnymi warunkami, z których najistotniejszym jest jednoznaczne zacytowanie bazonimu. Reguła ta obowiązuje od 2007^[20].

Według zasad nomenklatury botanicznej podaje się nazwiska (lub skróty nazwisk) obu autorów (tego, który opisał gatunek po raz pierwszy, oraz tego, który wprowadził przyjmowaną obecnie kombinację). Na przykład:

• zapis Cetraria islandica (L.) Ach. oznacza, iż gatunek ten opisał jako pierwszy Linneusz, natomiast do rodzaju Cetraria przeniósł go Acharius^[21];
• zapis Ranunculus flammula L. oznacza, iż obecnie przyjmuje się, że gatunek ten należy do rodzaju Ranunculus, podobnie jak uważał Linneusz, autor pierwotnego opisu^[22].

Według zasad nomenklatury zoologicznej podaje się jedynie autora pierwszego opisu danego gatunku, natomiast jeśli oryginalna nazwa została zrekombinowana, jego nazwisko bierze się w nawias (nie podaje się autora nowej kombinacji). Na przykład:

• zapis Cryptocephalus sericeus (Linnaeus, 1758) oznacza, że gatunek ten został pierwotnie opisany w obrębie innego rodzaju^[23];
• zapis Carabus violaceus Linnaeus, 1758 oznacza, że gatunek ten został pierwotnie opisany w obrębie rodzaju Carabus, w którym się go umiejscawia również obecnie^[24][25].

Nowe kombinacje czasami wprowadzane są jednocześnie w dużej liczbie. Tak na przykład szwedzki botanik Stefan Ericsson, w związku ze zmianą podejścia do mikrogatunków apomiktycznych jaskrów różnolistnych (dawniej opisywanych w randze podgatunków, obecnie w randze gatunków) zestawił wszystkie nazwy mikrogatunków ze Skandynawii, wprowadzając w jednej pracy 637 nowych kombinacji (zmiana rangi z podgatunku na gatunek bez zmiany epitetu dla 615 taksonów, ponadto 22 zmiany rangi połączone ze zmianą epitetu konieczną ze względów formalnych)^[33].