Kotulin (województwo śląskie)

Kotulin
wieś
Ilustracja
Kotulin – Kościół św. Michała Archanioła
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Powiat

gliwicki

Gmina

Toszek

Wysokość

248 m n.p.m.

Liczba ludności (2022)

1243[1]

Strefa numeracyjna

032

Kod pocztowy

44-180[2]

Tablice rejestracyjne

SGL

SIMC

0222500

Położenie na mapie gminy Toszek
Mapa konturowa gminy Toszek, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Kotulin”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Kotulin”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Kotulin”
Położenie na mapie powiatu gliwickiego
Mapa konturowa powiatu gliwickiego, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Kotulin”
Ziemia50°27′56″N 18°24′55″E/50,465556 18,415278[3]
Strona internetowa

Kotulin (niem. Groß Kottulin) – wieś w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie gliwickim, w gminie Toszek[4][5].

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Kotulin. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Nazwa

W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Chotulin magno[6][7]. Miejscowość nosiła również nazwy:

  • Kotulin Wielki
  • niem. Groß Kottulin do 1936 roku
  • niem. Rodenau od 1936 roku[8]

Historia

W roku 1257 hrabia Januzjusz zyskał zezwolenie od księcia Władysława na założenie według prawa niemieckiego osiedla w lesie Chotulin. Kiedy zakładano Kotulin Wielki, istniał już Kotulin Mały i miał już swój kościół[9].

1 kwietnia 1938 roku do Kotulina Wielkiego (Rodenau) włączono Kotulin Mały (Rodlingen)[10].

Po II Wojnie Światowej Kotulin znalazł się w granicach Państwa Polskiego. Do miejscowości zaczęli napływać repatrianci z Kresów Wschodnich, natomiast dotychczasowa ludność niemieckojęzyczna została wysiedlona do Niemiec.

12 września 1978 roku otwarto w Kotulinie stację kolejową na linii Gliwice-Strzelce Opolskie-Opole[11].

15 sierpnia 2008 nad przysiółkami Nakło i Skały przeszła trąba powietrzna.

Właściciele wsi

Kotulin Wielki

Janizjusz – Janusz z Michałowa z rodu Pogorzela (1257 – 1277)[12]

Janusz II z Michałowa (1277 – 1293; syn Janizjusza)[12]

Janusz z Kottulina (ok.1320; syn Janusza II) – założyciel rodu Kotulińskich z Kotulina herbu Kopacz[12]

Hermann z Kottulina zwany Klaue (syn Janusza z Kottulina)[13]

Nicol Kacholin (Mikołaj I Kotuliński, syn Hermanna Klaue; 1358)[14][15]

Hanos de Chotulyn (1398 – do ok. 1430) – Janek I Kotuliński – ostatni z rodu Kotulińskich, który był właścicielem wsi[14][15]

Irzman de Kotulin (1438) – Stenczel Herzman von Kotulein (1472)[15]

Hyncze Kozub von Kotulein (1472)[15]

Mokrski z Kotulina Małego (przed 1507)[15]

Mokrscy z Kotulina do 1556 roku

Wacław Mokrski (1528)[16]

Jerzy Żyrowski z Żyrowej (od 1556 do 1562)[17]

Hans von Starzinski (od 1562)[18]

Kotulin Mały

Heinrich von Kothelin (1357)[14][15]

Wrochnem von Kothelin (1368)[14][15]

Steffe de Chotulyn (1397)[14]

Dietrich von Kottulin (1409 i 1410) – walczył w bitwie pod Grunwaldem w 1410 roku po stronie krzyżackiej[14]

Niklas Mokrskey von Kotuleyn (1472) – Mikulass Mokrzsky z Kotulyna (1496)[15]

Ok. 1500 roku Mokrscy z Kotulina Małego zostali właścicielami Kotulina Wielkiego

Mokrscy (do 1556)

Wacław Mokrski (1528)[16]

Jerzy Żyrowski z Żyrowej (od 1556 do 1568)[17]

Ewa Żyrowska z Żyrowej na Nogowczycach, żona Kaspara Strzela z Obrowca (od 1568 do ?)[17]

Kotulin Mały i Kotulin Wielki – od ok. 1570 roku wspólni właściciele

Ród von Starzinski do ok. 1620

Krzysztof Larysz z Naczęsławic (1625)[19]

Caspar Colonna de Fels (przed 1644 do ok. 1660) – Kotulin Mały i Wielki zostają częścią dóbr zamkowych Toszka (do 1850)[20]

Gustav Colonna de Fels (od ok. 1660 do 1686)[20]

Christoph Leopold Colonna de Fels (od 1687 do 1707)[20]

Johann Diettrich Peterswaldsky von Peterswald (1707 – 1718)[20]

Franciszek Karol I Kotulińskki z Kotulina (od 1718)[20]

Franciszek Karol II Kotulińskki z Kotulina (do 1752)[20]

Franz Karl von Colonna de Fels (od 1752 do 1756)[20]

Maria Anna von Colonna de Fels (córka Franza Carla) i Philipp von Colonna de Fels (syn Marii Anny; od 1756 do 1759)[20]

Friedrich Wilhelm von Posadowsky – Wehner (od 1759 do 1787)[20][21]

August Wilhelm von Posadowsky – Wehner (od 1787 do 1791)

Adolf von Eichendorff (od 1791 do 1797)[20]

Franz Adam von Gaschin (od 1797 do 1799)[22][20]

Franz Anton von Gaschin (syn Amanda brata Franza Adama; od 1799 do 1816)[20]

Leopold von Gaschin (syn Amanda brat Franza Antona ; od 1816 do 1841)[20]

Abraham Guradze (od 1841 do 1850)[23]

Dobra kotulińskie od 1850 do I 1945

Abraham Guradze (od 1850 do 1856)[23]

Arnold Guradze (od 1856 do ? po 1889)[24]

Hugo zu Hohenlohe – Öhringen, Herzog von Ujest (od ? do 1897)[23]

Christian Kraft zu Hohenlohe – Öhringen, Herzog von Ujest (od 1897 do 1929)

Johann zu Hohenlohe – Öhringen, Herzog von Ujest (od 1929 do 1945)

Integralne części wsi

Integralne części wsi Kotulin[4][5]
SIMCNazwaRodzaj
0222516Kotulinekczęść wsi
0222522Nakłoczęść wsi
0222539Osiedleczęść wsi
0222545Skałyczęść wsi
0222551Szklarniaczęść wsi

Dodatkowo mieszkańcy wsi wyróżniają przysiółek Bliziec, który nie figuruje w TERYT.

Liczba ludności

RokLudność
1910624 (447+177)[25][22]
19331.069[25][10]
19391.458[10]
20051453
IX 20081200

Zabytki

Edukacja

Szkoły podstawowe:

Transport

Przypisy

  1. ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-07].
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 523 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 59835
  4. 1 2 Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. 1 2 GUS. Rejestr TERYT
  6. ↑ Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  7. ↑ H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889
  8. ↑ Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262)
  9. ↑ Piotr Siemko, Nie zachowane kościoły drewniane Górnego Śląska, Katowice: Centrum Dziedzictwa Kulturowego Górnego Śląska, 2001, s. 76, ISBN 978-83-85871-24-8 [dostęp 2024-01-26].
  10. 1 2 3 https://web.archive.org/web/20160304113822/http://geschichte-on-demand.de/gleiwitz.html poz. 62
  11. ↑ Kotulin. www.kolej.one.pl. [dostęp 2017-11-24].
  12. 1 2 3 Tomasz Jurek, "Najdawniejsze dobra ślaskich Pogorzela", „Roczniki Historyczne”, 2002 [dostęp 2020-11-22].
  13. ↑ Pedigree: Hermann (gen. Klaue) von KOTTULIN [online], fabpedigree.com [dostęp 2020-11-22].
  14. 1 2 3 4 5 6 Roman Sękowski, Herbarz szlachty ślaskiej t. 3 (H-K), 2003.
  15. 1 2 3 4 5 6 7 8 Codex diplomaticus Silesiae – Band 6 Registrum St. Wenceslai. Urkunden vorzüglich zur Geschichte Oberschlesiens nach einem Copialbuch Hzg. Johanns von Oppeln und Ratibor in Auszügen mitgeteilt Wattenbach, Wilhelm • Grünhagen, Colmar [Hrsg.]. – Breslau (1865)
  16. 1 2 Roman Sękowski, Herbarz szlachty śląskiej: informator genealogiczno-heraldyczny. M-N. T. 5; Katowice 2008.
  17. 1 2 3 Akt sprzedaży Nogowczyc przez Ewę Żyrowską z Żyrowej w 1587 roku -źródło: Zemska kniha, Arch,Zemsky Opava.
  18. ↑ Augustin Weltzel, Die Landesbeamten der Fürstenthümer Oppeln-Ratibor von 1532 bis 1741. Zeitschrift des Vereins für Geschichte und Alterthum Schlesiens, Band 12, 1874, p.19—44.
  19. ↑ Roman Sękowski, KONIEC ŚREDNIOWIECZA I KSZTAŁTOWANIE SIĘ PODSTAW USTROJOWYCH KSIĘSTW OPOLSKIEGO I RACIBORSKIEGO (Szkice i wypisy źródłowe); Opole 2011.
  20. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Alfons Nowack, Die Reichsgrafen Colonna auf Groß-Strehlitz, Tost und Tworog. Groß Strehlitz 1902.
  21. ↑ Arthur von Posadowsky-Wehner, Geschichte des schlesischen uradligen Geschlechtes der Grafen Posadowsky-Wehner, Freiherrn von Postelwitz: nebst einem Anhange enthaltend Nachrichten über das Breslauer Patrizier-Geschlecht von Wehner; Breslau 1891.
  22. 1 2 Alfons Nowack Die Reichsgrafen Colonna auf Groß-Strehlitz, Tost und Tworog. Groß Strehlitz 1902.
  23. 1 2 3 Hugo von Saurma-Jeltsch, Wappenbuch der Schlesischen Städte und Städtel; Berlin 2870.
  24. ↑ Genealogisches Handbuch des Adels – Bände 92-111 – Seite 460
  25. 1 2 Tylko Kotulin Wielki – bez Kotulina Małego
  26. ↑ Karl Lüdecke – architekt śląskich rezydencji pałacowych – Niezależna Gazeta Obywatelska nie tylko w Opolu. www.ngopole.pl. [dostęp 2017-11-24].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.