Kruszyna (herb szlachecki)

Herb Kruszyna w ujęciu plastycznym Tadeusza Gajla[1]
Herb Kruszyna w czwartym wierszu i szóstej kolumnie w Tablicach odmian herbowych

Kruszyna (Krucyni II, Kruczyn, Krzyż IV) – polski herb szlachecki, odmiana herbu Krzyż.

Opis herbu

Opis z wykorzystaniem klasycznych zasad blazonowania:

W polu błękitnym krzyż kawalerski złoty pod którym gwiazda ośmiopromienna złota. Na tarczy sam hełm w koronie. Labry błękitne, podbite złotem.

Przekazy dotyczące tego herbu różniły się szczegółami dotyczącymi barwy, formy krzyża oraz liczby promieni gwiazdy. Szczegóły poniżej.

Najwcześniejsze wzmianki

Ewaryst Andrzej Kuropatnicki w swojej pracy z 1789 roku notuje nazwisko Kruszyna, ale bez herbu[2].

Piotr Nałęcz-Małachowski w Zbiorze nazwisk szlachty z 1790 roku umieścił informację, że herb wyobraża w polu błękitnym krzyż, a pod tym gwiazdę, bez określenia barwy godeł, formy krzyża ani liczby ramion gwiazdy. Miała go używać rodzina przybyła ze Śląska na Litwę[3].

Rodzinę Kruszyna herbu własnego wzmiankuje Jerzy Sewer Dunin Borkowski w swojej pracy z 1887 roku[4]

Kilka wersji herbu Krzyż notuje galicyjski herbarz Siebmachera. Na tablicy 14 wymienione są 3 warianty, w tym Krucyni II, gdzie określono barwy krzyża i gwiazdy – odpowiednio srebrny i złoty, zaś krzyż odmalowano jako kawalerski[5].

Juliusz Karol Ostrowski w swojej pracy z lat 1897-1906 herb zamieścił pod nazwą Krzyż IV albo Kruczyn za Siebmacherem[6].

Teodor Chrząński w Tablicach odmian herbowych z 1909 roku podał barwy godeł jako złote, gwiazdę sześcioramienną, zaś krzyż kawalerski[7].

Według informacji w tzw. trzeciej części Herbarza rodzin szlacheckich Królestwa Polskiego, godłą herbu miały być złote, zaś gwiazda ośmiopromienna, a krzyż prosty[8].

Herbowni

Tadeusz Gajl podaje następujące rodziny herbownych:

Kraskiewicz, Kruszyna, Kryskiewicz.

Oprócz nazwiska tożsamego z nazwą herbu, jak w przypadku każdego herbu własnego, tj. Kruszyna, na liście Tadeusza Gajla znajdują się jeszcze nazwiska Kraskiewicz i Kryskiewicz.

Według informacji w tzw. trzeciej części Herbarza rodzin szlacheckich Królestwa Polskiego, herbem tym posługiwać się miała rodzina o nazwisku Kosztulski[8].

Jan Nepomucen Bobrowicz wymienia pochodzącą ze Śląska rodzinę Kasztulskich Kruszynów herbu Krzyż, pod którym gwiazda[9].

Przypisy

  1. ↑ Tadeusz Gajl: Herby szlachty Polski. Od średniowiecza do 1918 roku. Brzezia Łąka: Poligraf, 2023, s. 166. ISBN 978-83-8308-093-2.
  2. ↑ Ewaryst Andrzej Kuropatnicki: Wiadomość o kleynocie szlacheckim oraz herbach domów szlacheckich w Koronie Polskiey i Wielkim Xięstwie Litewskim, Tudzież w przyległych Prowincyach z Ksiąg Paprockiego, Okolskiego, Potockiego, Rzączynskiego, Niesieckiego, Dunczewskego, Chmielowskiego, oraz Aktu Elekcyi JKM Stanisława Augusta (...). Zebrana w Czterech Częściach przez (...). Warszawa: Michał Groll, 1789, s. 53.
  3. ↑ Piotr Małachowski: Zbiór nazwisk szlachty z opisem herbów własnych familiom zostaiącym w Krolestwie Polskim, i Wielkim Xięstwie Litewskim / przez Piotra Nałęcza Małachowskiego ułożony, poprawiony, pomnożony i powtórnie do druku podany. Lublin: Drukarnia JKMci u XX Trynitarzy, 1805, s. 663.
  4. ↑ Jerzy Sewer Dunin Borkowski: Spis nazwisk szlachty polskiej. Lwów: Gubrynowicz i Schmidt, 1887, s. 190.
  5. ↑ Friedrich Heyer von Rosenfeld, Ivan von Bojničić: Der Adel von Galizien, Ladomerien u. der Bukowina. T. 4. Cz. 14. Nürnberg: Bauer & Raspe, 1905 m, s. tabl. 14, seria: J. Siebmacher's grosses und allgemeines Wappenbuch. (niem.).
  6. ↑ Juliusz Karol Ostrowski: Księga herbowa rodów polskich. Cz. 2: Opisy herbów. Warszawa: Główny skład księgarnia antykwarska B. Bolcewicza, 1906, s. 168.
  7. ↑ Teodor Chrząński: Tablice odmian herbowych. Warszawa: Juliusz Karol Ostrowski, 1909, s. tabl. VII.
  8. 1 2 По материалам б. Герольдии Царства Пол. сост.: В. Лукомский и С. Тройницкий: Гербы третьей части Гербовника дворянских родов Царства Польского. Санкт-Петербург: тип. "Сириус", 1910, s. 130-131. (ros.).
  9. ↑ Kasper Niesiecki, Jan Nepomucen Bobrowicz: Herbarz polski Kaspra Niesieckiego S.J. (...). T. 5. Lipsk: Breitkopfa i Hærtel, 1840, s. 55.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.