Legiony (powieść)

Legiony – nieukończona powieść historyczna Henryka Sienkiewicza, której akcja toczy się w czasach wojen napoleońskich. Powieść publikowana była na łamach „Tygodnika Illustrowanego” od 6 grudnia 1913 roku do 1 sierpnia 1914 roku. Pierwsze wydanie książkowe nastąpiło w 1918 roku.

Akcja rozpoczyna się na ziemiach polskich zaboru pruskiego. Dwóch przyjaciół, Marek Kwiatkowski i Stanisław Cywiński, postanawia zaciągnąć się do polskich legionów, które tworzą się we Włoszech i walczą u boku Napoleona Bonapartego przeciwko Austrii. Autor przedstawia sytuację społeczno-polityczno-obyczajową na ziemiach polskich pod zaborem pruskim. Czytelnik obserwuje życie codzienne różnych grup społecznych, ich stosunek do władz zaborczych, a także ich poglądy na sprawy narodowe. W dalszej części powieść ukazuje sytuację polskich legionistów we Włoszech po zawarciu pokoju w Campo Formio (1797) pomiędzy Republiką Francuską a monarchią Habsburgów.

Wśród drugoplanowych bohaterów powieści są postacie autentyczne, m.in. arcybiskup gnieźnieński Ignacy Krasicki oraz Ignacy Chodźkiewicz, polski awanturnik i szuler z przełomu XVIII i XIX wieku (występuje pod nazwiskiem „Chadzkiewicz”), przedstawiony jako wpływowy członek masonerii^[1].

• Jolanta Sztachelska. Legiony Henryka Sienkiewicza – powieść nieznana. „Wiek XIX. Rocznik Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza”. Rok VII (XLIX), s. 229–247, 2014. Warszawa: Zarząd Główny Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Instytut Badań Literackich. ISSN 2080-0851. [dostęp 2025-01-21]. 
• Henryk Sienkiewicz, Legiony, wyd. PIW, 1950.

• Legiony (wyd. 1918) w bibliotece Polona