Linzer Torte

Linzer Torte
deser
Ilustracja
Linzer Torte w Monachium
Rodzaj

tarta

Kuchnia

austriacka

Data i miejsce powstania

XVII wiek
Austria

Obróbka żywności

pieczenie

Składniki

owoce, mąka, masło, jaja, orzechy, cukier, przyprawy korzenne

Linzer Torte – odmiana tarty[1][2] charakterystycznej dla kuchni austriackiej.

Nazwa ciasta wiąże się z miastem Linz, jednak nie jest znana etymologia tej nazwy ani autor przepisu, znanego co najmniej od 1696[1]. Niemieckie słowo Torte odpowiada znaczeniem mniej więcej polskiemu „tort”, jednak Linzer Torte jest nietypowym Torte i bliżej jest mu do tarty[3].

Linzer Torte wywodzi się z rozmaitych ciast migdałowych popularnych w epoce baroku[4]. Najstarsza[4] zachowana receptura zatytułowana „Linzer Turdten zu machen” pochodzi z 1653 (została odnaleziona w rękopisie z opactwa Admont w Styrii)[5]. Był to w zasadzie przepis na placek z duszonymi owocami[4]. Pierwszy przepis w formie drukowanej ukazał się w 1718 roku w Neues Saltzburgisches Koch-Buch (dosł. „Nowa książka kucharska z Salzburga”) autorstwa Conrada Haggera[4]. Do XIX wieku Linzer Torte był symbolem statusu społecznego – do przygotowania spodu używano mąki najlepszej jakości, masła, migdałów, cennego wówczas cukru trzcinowego, skórki otartej z cytryny oraz przypraw korzennych takich jak cynamon, goździki, gałka muszkatołowa i kardamon[4]. Początkowo nadzienie wykonywano z owoców takich jak np. pożądane wówczas pigwy i brzoskwinie[4]. Z czasem, wraz ze zwiększeniem ilości dodawanych przypraw korzennych, zaczęto używać kwaśniejszych, czerwonych owoców takich jak czerwone porzeczki, wiśnie i maliny[4]. Charakterystyczna kratka z ciasta na wierzchu pojawiała się już w najwcześniejszych przepisach, czasem jednak zastępował ją kolorowy lukier i owoce kandyzowane – bogate dekoracje, zwł. z motywem spirali, odzwierciedlały estetykę ówczesnej epoki (baroku)[4]. Według niektórych wczesnych przepisów było to też ciasto wielowarstwowe[4].

Współcześnie spód jest przygotowywany z ciasta kruchego – ugniatanego lub na bazie ubitych jaj[4]. Kruche ciasto przygotowuje się z mąki, masła (lub margaryny), jajek i cukru[6], z dodatkiem orzechów, soku lub skórki z cytryny, cynamonu i goździków[1][4]. Migdały często zastępuje się orzechami laskowymi, rzadziej włoskimi, przez co ciasto ma ciemniejszą barwę[4]. Nadzienie to kwaskowata konfitura lub dżem – standardowo dżem z czerwonej porzeczki[4], ale można go zastąpić malinowym lub morelowym[1]. Wierzch ciasta przyozdabia się charakterystyczną kratką z pasków kruchego ciasta (przygotowanego w ten sam sposób, jak spód)[1].

Linzer Torte był najpopularniejszym ciastem w Wiedniu do momentu pojawienia się Tortu Sachera[4]. Tartę tę zasadniczo przygotowuje się kilka dni przed podaniem[4] ale chętnie spożywana jest też na ciepło. Jadana jest szczególnie chętnie w okresie Bożego Narodzenia (na ciepło), z dodatkiem bitej śmietany lub z cukrem pudrem[1]. Jest tradycyjną potrawą bożonarodzeniową w Badenii-Wirtembergii[4].

Do Stanów Zjednoczonych przepis implementował Franz Hölzlhuber[4][7], austriacki kompozytor, około 1855[4] lub 1858[8]. Było to ulubione ciasto filozofa, Paula Watzlawicka[9].

Galeria

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 Linzer Torte. Traditional Cake From Linz, [w:] TasteAtlas [online], AtlasMedia Ltd. (EU) [dostęp 2025-05-14]. Uwaga: patrz tamże: Overview, Recipe oraz Recipe variations.
  2. ↑ Linzer Torte: austriacka tarta orzechowa z marmoladą z Linzu. Beszamel.pl / Grupa ZPR Media, 2021-03-29. [dostęp 2025-05-03].
  3. ↑ „torte”. W: The Oxford Companion to Sugar and Sweets. Darra Goldstein (red.). Oxford University Press, 2015, s. 739. ISBN 978-0-19-931361-7. OCLC 905969818.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 „Linzer Torte”. W: The Oxford Companion to Sugar and Sweets. Darra Goldstein (red.). Oxford University Press, 2015, s. 405–406. ISBN 978-0-19-931361-7. OCLC 905969818.
  5. ↑ Oberösterreichisches Landesmuseum, Linzer Torte [online], web.archive.org, 13 marca 2018 [dostęp 2025-05-03] [zarchiwizowane z adresu 2018-03-13].
  6. ↑ Hemraj Narhar Patil, Rajeshree S. Pol, Nutritive Content of Standardized Bakery and Confectionery Products, „Journal of Scientific Computing”, s. 12, ISSN 1524-2560.
  7. ↑ Wisconsin Historical Images, Franz Holzlhuber's Watercolors Collection [online], web.archive.org, 29 grudnia 2007 [dostęp 2025-05-03] [zarchiwizowane z adresu 2007-12-29].
  8. ↑ Milena Secká, Martin Šámal, Franz Hölzlhuber (1826–1898) Ein Transatlantischer Freund von Vojta Náprstek, „Annals of the Náprstek Museum” (35/2), 2014, s. 22.
  9. ↑ Wendel A. Ray, In homage to Paul Watzlawick, „Family process”, 46 (3), 2007, s. 415.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.