Maurycy Wettyn
![]() | |
| książę elektor Saksonii | |
| Okres | |
|---|---|
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | |
| Data i miejsce urodzenia | |
| Data i miejsce śmierci | |
| Ojciec | |
| Matka | |
| Żona | |
| Dzieci |
Anna |
Maurycy Wettyn, Maurycy saski (ur. 21 marca 1521 we Freibergu, zm. 11 lipca 1553 pod Sievershausen) – elektor Saksonii w latach 1547–1553.
Pochodził z linii albertyńskiej Wettynów. Był synem księcia Saksonii Henryka Pobożnego i Katarzyny Meklemburskiej. W dzieciństwie wychowany w katolicyzmie, po konwersji rodziny przyjął wraz z nią luteranizm. Po śmierci ojca w 1541 roku został jego następcą. Kontynuował politykę sekularyzacji dóbr kościelnych i wspierania rozwoju reformacji w Rzeszy. Przyczynił się do rozwoju szkolnictwa w swoim państwie, przystąpił też do Związku szmalkaldzkiego.
Początkowo był stronnikiem swojego kuzyna przywódcy protestantów niemieckich, Jana Fryderyka Wspaniałomyślnego, wkrótce po wyprawie na Brunszwik w 1542 roku popadł jednak z nim w konflikt i przeszedł do obozu cesarskiego. Wspierał Habsburgów w wojnie z Turcją. Podczas wojny szmalkaldzkiej został stronnikiem Karola V Habsburga. Za obietnicę uzyskania od cesarza tytułu elektorskiego najechał księstwo Saksonię-Wittenberg, który zbrojnie odebrał Janowi Fryderykowi z linii ernestyńskiej Wettinów. Następnie w 1547 roku wsparł wojska cesarskie w bitwie pod Mühlbergiem, w której została rozbita koalicja książąt protestanckich w Rzeszy.
Po uwięzieniu Jana Fryderyka Wspaniałomyślnego otrzymał od cesarza Karola V tytuł elektorski oraz część dóbr należących do linii ernestyńskiej Wettinów.
Po 1549 roku zajął się reformą administracyjną swojego państwa. Aby nie popaść w konflikt z cesarzem zagwarantował na posiadanych terenach swobody religijne dla katolików jednocześnie umacniając pozycję kościoła luterańskiego w Saksonii. Po umocnieniu swojej pozycji odszedł od sprzyjania polityce Habsburgów i w 1551 roku zorganizował w Torgau zjazd książąt niemieckich, który przekształcił się w bunt. Dzięki pomocy króla Francji, Henryka II zorganizował armię, która zmusiła wojska Karola V do opuszczenia Niemiec. W 1552 roku zawarł z Ferdynandem I Habsburgiem rozejm w Pasawie, a następnie wsparł go w działaniach wojennych przeciw Turcji. Od 1553 roku prowadził wojnę z margrabią Kulmbach, Albrechtem Alcybiadesem.
Maurycy Wettyn zmarł 11 lipca 1553 na skutek ran odniesionych w zwycięskiej bitwie pod Sievershausen. Pochowany został w mauzoleum w kościele św. Marii we Freibergu. Następcą Maurycego w Saksonii został jego brat August Wettyn.
Małżeństwo
9 stycznia 1541 w Marburgu ożenił się z Agnieszką Heską (1527–1555), najstarszą córką landgrafa Hesji Filipa Wielkodusznego i Krystyny Saksońskiej. Miał z nią dwoje dzieci, ale żadne z nich nie przeżyło ojca:
- Annę (ur. 23 grudnia 1544, zm. 18 grudnia 1577), w latach 1561–1571 żonę Wilhelma I Milczka, księcia Oranii,
- Albrechta (ur. 28 listopada 1545, zm. 12 kwietnia 1546).
Przodkowie
| Fryderyk II Łagodny | |||||||||||||
| Albrecht Odważny | |||||||||||||
| Małgorzata Habsburg | |||||||||||||
| Henryk Pobożny | |||||||||||||
| Jerzy z Podiebradów | |||||||||||||
| Sydonia | |||||||||||||
| Kunegunda ze Šternberka | |||||||||||||
| Maurycy Wettyn | |||||||||||||
| Henryk IV Gruby | |||||||||||||
| Magnus II | |||||||||||||
| Dorota brandenburska | |||||||||||||
| Katarzyna | |||||||||||||
| Eryk II | |||||||||||||
| Zofia Erykówna | |||||||||||||
| Zofia | |||||||||||||
- ISNI: 0000000108713812
- VIAF: 13099688
- LCCN: n84155492
- GND: 118584138
- LIBRIS: xv8bf0dg45zfnjc
- BnF: 119303489
- SUDOC: 027212181
- SBN: CFIV173643
- NKC: jx20110112015
- BNE: XX5183939
- NTA: 074143778
- BIBSYS: 90305929
- Open Library: OL2523761A
- PLWABN: 9810686052805606
- NUKAT: n01024051
- J9U: 987007278393405171
- RISM: people/486458
- PWN: 3938810
- Britannica: biography/Maurice-elector-of-Saxony
- Treccani: maurizio-principe-elettore-di-sassonia
- Universalis: maurice-1521-1553-duc-puis-electeur-de-saxe-1547-1553
- NE.se: moritz-(av-sachsen-1521-53-kurfurste)
- SNL: Moritz_-_kurfyrste
- Catalana: 0041489
- DSDE: Moritz_af_Sachsen
- Hrvatska enciklopedija: 41967
