Mieczysław Brodziński (1895–1940)

Mieczysław Brodziński
Data i miejsce urodzenia

4 grudnia 1895
Góra Ropczycka

Data i miejsce śmierci

1940
USRR, ZSRR

Prezydent Miasta Tarnowa
Okres

od 1934
do 1939

Poprzednik

Adam Marszałkowicz

Odznaczenia
Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920–1941, czterokrotnie) Krzyż Walecznych (1920–1941) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości

Mieczysław Ludwik Brodziński, pierw. Mieczysław Broda (ur. 4 grudnia 1895 w Górze Ropczyckiej, zm. 1940 w ZSRR) − prawnik, działacz samorządowy i społeczny, żołnierz Legionów Polskich, pierwszy i jedyny prezydent Tarnowa przed II wojną światową.

Życiorys

Urodził się 4[1] lub 5 grudnia 1895 w Górze Ropczyckiej jako Mieczysław Ludwik Broda, syn Jana i Marii z domu Cukierskiej[1][2][3][4]. Uczył się w C. K. Gimnazjum w Dębicy, gdzie w 1914 ukończył VI klasę[5]. Od 1911 należał do Związku Walki Czynnej, a od 1912 do Związku Strzeleckiego, w którym nosił pseudonim „Lach” i w 1913 został absolwentem szkoły podoficerskiej[1].

Po wybuchu I wojny światowej został żołnierzem I Brygady Legionów 6 sierpnia 1914[1]. Walczył w szeregach VI batalionu, między innymi w bitwie pod Łowczówkiem pod koniec grudnia 1914[1]. W roku szkolnym 1916/1917 w terminie nadzwyczajnym zdał maturę wojenną w macierzystym gimnazjum[6]. Z dniem 1 lutego 1915 awansował na starszego sierżanta, potem ukończył kursy oficerskie w Kozienicach w 1916 i w Zambrowie w 1917[1]. Podjął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego[7]. Po kryzysie przysięgowym 24 września 1917 wcielono go do armii austriackiej[1]. Służył na froncie włoskim jako żołnierz 35 pułku strzelców C. K. Obrony Krajowej[1]. Z dniem 1 lipca 1918 mianowany chorążym i znów wysłany na ront włoski, gdzie slużył w 170 batalionie obrony krajowej[1].

Po powrocie na ziemie polskie 16 listopada 1918 wstąpił do Wojska Polskiego[1]. Najpierw był żołnierzem 1 pułku Ziemi Rzeszowskiej, a od grudnia 1918 w 23 pułku piechotym bądąc w nim dowódcą plutonu i kompanii[1]. Formalnie 7 lipca 1919 przyjęty do WP i mianowany podporucznikiem[1]. 29 listopada 1919 przeniesiony do 2/II batalionu etapowego jako dowódca detaszowanego plutonu wartowniczego w Kozienicach[1]. 1 października 1920 skierowany do 50 pułku piechoty[1].

5 lutego 1921 został przeniesiony do rezerwy z przydziałem w ewidencji do 3 pułku piechoty Legionów[1]. W tym samym roku dokończył studia i uzyskał dyplom doktora praw[1]. Zweryfikowany w stopniu podporucznika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku w korpusie oficerów rezerwy sądowych. W 1922posiadał przydział w rezerwie do 23 pułku piechoty we Włodzimierzu Wołyńskim[8]. W następnym roku posiadał przydział w rezerwie do 3 pułku piechoty Legionów w Jarosławiu[9][10]. W 1927 przeniesiony do korpusu oficerów audytorów[1]. W 1934 pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Tarnów[11]. Na stopień porucznika został mianowany ze starszeństwem z dniem 19 marca 1939 i 1. lokatą w korpusie oficerów audytorów rezerwy[12].

Po studiach odbył aplikację sędziowską[1]. Od 1925 pracował jako sędzia w sądach w Dębicy, Krakowie, od 1926 w Sądzie Grodzkim w Pilźnie, od 1931 w Sądzie Grodzkim w Tarnowie, po czym z dniem 1 stycznia 1934 mianowano go sędzią w Sądzie Okręgowym w Tarnowie, aczkolwiek tego stanowiska już nie objął[1]. 12 maja 1934 został bowiem wybrany prezydentem miasta (przy poparciu 23 radnych) i piastowa ten urząd do września 1939[1]. Już na początku urzędowania Brodziński musiał zmagać się ze skutkami katastrofalnej dla Tarnowa powodzi, przez całe pięć lat z opozycją socjalistycznej frakcji w Radzie Miasta i zadłużeniem budżetu komunalnego. 25 marca 1935 roku doszło do poważnego sporu z socjalistami (wśród których byli między innymi Kacper Ciołkosz i Lidia Ciołkoszowa) na tle uchwalenia adresu dziękczynnego z okazji ustanowienia konstytucji kwietniowej. 14 maja tegoż roku radni PPS zbojkotowali żałobną sesję po śmierci Józefa Piłsudskiego. Lokalna prasa lewicowa wytykała prezydentowi wszelkie uchybienia, wypominając mu również dokonaną niewiele wcześniej zmianę nazwiska. W 1936 roku rozpadł się popierający Brodzińskiego Blok Gospodarczy, związany z BBWR, a w wyborach samorządowych w marcu 1939 roku większość mandatów objęli socjaliści w koalicji z Bundem. Podczas jednego z wieców przedwyborczych, 19 lutego, prezydent wdał się w przepychanki z demonstrującymi robotnikami i został pobity. Pomimo utraty poparcia w radzie, Mieczysław Brodziński pozostał na stanowisku (w 1934 został wybrany na dziesięcioletnią kadencję).

W Tarnowie był prezesem oddziału Związku Legionistów Polskich, Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny, Towarzystwa Szkoły Ludowej, Komitetu Miejskiego Przysposobieia Wojskowego i Wychowania Fizycznego oraz członkiem Bractwa Strzeleckiego (i królem kurkowym w 1935)[1]. Od 1933 był żonaty z Marią z domu Matusińską[1].

Po wybuchu II wojny światowej 6 września 1939 uchodząc przed nadciągającymi oddziałami niemieckimi, część urzędników miejskich, wraz z prezydentem, została ewakuowana do Lwowa[1]. 5 listopada 1939 został aresztowany przez Sowietów, po czym osadzony w więzieniu w Przemyślu, a potem w Drohobyczu[1]. W 1940 został zamordowany przez NKWD. Jego nazwisko figuruje na Ukraińskiej Liście Katyńskiej (lista dyspozycyjna nr 056/3, poz. 94)[13]. Ofiary tej części zbrodni katyńskiej zostały pochowane na otwartym w 2012 Polskim Cmentarzu Wojennym w Kijowie-Bykowni.

Odznaczenia

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 Księga 2015 ↓, s. 284.
  2. ↑ Mieczysław Ludwik Broda. wbh.wp.mil.pl. [dostęp 2020-12-21].
  3. ↑ Mieczysław Ludwik Broda. wbh.wp.mil.pl. [dostęp 2020-12-21].
  4. ↑ Data 5 grudnia 1895 została podana też w sprawozdaniu gimnazjum po zdaniu matury.
  5. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Dębicy za rok szkolny 1913/14. Tarnów: 1914, s. 65.
  6. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum im. Franciszka Józefa w Dębicy za rok szkolny 1916/17. Tarnów: 1917, s. 36.
  7. ↑ Wykaz Legionistów ↓.
  8. ↑ Spis oficerów rezerwy 1922 ↓, s. 27, jako ppor. Mieczysław Broda ur. 4 grudnia 1895 roku.
  9. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 132, 553, jako ppor. Mieczysław Broda.
  10. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 128, 491, jako ppor. Mieczysław Broda.
  11. ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 201 tu podano, że urodził się 4 grudnia 1895 roku.
  12. ↑ Rybka i Stepan 2004 ↓, s. 660.
  13. ↑ Straceni na Ukrainie 1994 ↓, s. 10.
  14. ↑ M.P. z 1932 r. nr 217, poz. 249, jako Broda Mieczysław II.

Bibliografia

  • Alfabetyczny spis oficerów rezerwy. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922-05-01.
  • Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
  • Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
  • Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, 1934. [dostęp 2016-06-11].
  • Piotr Filip, Poczet burmistrzów Tarnowa, Tarnów 2010, ISBN 978-83-87785-57-4
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935-1939. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, 2004. ISBN 978-83-7188-691-1.
  • Zeszyty Katyńskie. Marek Tarczyński (red.). T. 4: Listy katyńskiej ciąg dalszy. Straceni na Ukrainie. Niezależny Komitet Historyczny Badania Zbrodni Katyńskiej i Polska Fundacja Katyńska, 1994. ISBN 83-87893-79-X.
  • Gałecki (Strug) Tadeusz (Andrzej). Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2017-12-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-12-10)].
  • Paweł Libera, Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Noty biograficzne. W: Polski Cmentarz Wojenny Kijów-Bykownia. Księga cmentarna. T. I: A-B. Warszawa: Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 2015, s. 117-323. ISBN 978-83-89474-32-2.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.