Mieczysława Mitera-Dobrowolska
| Imię i nazwisko urodzenia |
Mieczysława Wiktoria Miterzanka |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
1 stycznia 1900 |
| Data i miejsce śmierci |
17 marca 1992 |
| Miejsce spoczynku | |
| Zawód, zajęcie |
polonistka, historyczka literatury i oświaty, nauczycielka akademicka |
| Miejsce zamieszkania | |
| Narodowość | |
| Alma Mater | |
| Małżeństwo |
Tadeusz Jakub Dobrowolski (1938) |
| Krewni i powinowaci |
Zygmunt Mitera (bart), Stanisław Mitera (brat) |
| Odznaczenia | |
_BAR.svg.png){kind=small}     | |
Mieczysława Mitera-Dobrowolska (ur. 1 stycznia 1900 w Skołyszynie, zm. 17 marca 1992 w Krakowie) – polska polonistka, historyczka literatury, badaczka dziejów oświaty, nauczycielka akademicka na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach.
Życiorys
Urodziła się 1 stycznia 1900 roku w Skołyszynie w rodzinie nauczycielskiej. Edukację odebrała w Krakowie, gdzie ukończyła Gimnazjum św. Anny (obecne I Liceum Ogólnokształcące im. Bartłomieja Nowodworskiego w Krakowie), w którym złożyła maturę[1]. W 1920 roku podjęła studia na Uniwersytecie Jagiellońskim. Jej zainteresowania naukowe, obejmujące historię literatury oraz dzieje oświaty, kształtowali profesorowie Ignacy Chrzanowski i Stanisław Kot. W 1927 roku obroniła doktorat z filozofii na Uniwersytecie Jagiellońskim, przedstawiając pracę dotyczącą działalności pedagogicznej księcia Adama Czartoryskiego[1].
W czasie swojej edukacji działała w różnych organizacjach i związkach młodzieżowych. W latach 1916–1918 uczestniczyła w pracach tajnego Związku Filareckiego[2]. Należała także do Chrześcijańskiego Związku Akademików i Koła Polonistów UJ[1].
W 1926 roku rozpoczęła pracę jako nauczycielka w Prywatnym Seminarium Żeńskim w Rzeszowie. Dwa lata później przeniosła się na Górny Śląsk, gdzie podjęła zatrudnienie jako nauczycielka języka polskiego oraz propedeutyki filozofii w Żeńskim Gimnazjum i Liceum w Katowicach (późniejsze VIII Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie w Katowicach[3]). W 1932 roku powierzono jej kierowanie Ogniskiem Metodycznym Języka Polskiego dla nauczycieli województwa śląskiego. Funkcję tę sprawowała, z przerwą w okresie II wojny światowej, aż do roku szkolnego 1945/1946[1].
W czasie niemieckiej okupacji podczas II wojny światowej, wraz z mężem Tadeuszem Jakubem Dobrowolskim została wysiedlona z Katowic i zamieszkała w Krakowie. Tam zaangażowała się w działalność Tajnego Kuratorium Szkolnego. We wczesnych latach okupacji, w ramach akcji prowadzonej przez Radę Główną Opiekuńczą w Krakowie, sprawowała opiekę społeczną nad nauczycielami pochodzącymi z ziem zachodnich oraz nad rodzinami osób uwięzionych. W listopadzie 1941 roku została aresztowana przez Gestapo i osadzona w więzieniu Montelupich, skąd zwolniono ją w kwietniu 1942 roku. Pod koniec wojny, działając w Sekcji Pedagogicznej Tajnego Kuratorium Oświaty, zajmowała się opracowywaniem programów nauczania języka polskiego dla tajnych liceów pedagogicznych[1].
Po zakończeniu wojny powróciła na Górny Śląsk, gdzie aktywnie angażowała się w działalność zawodową i społeczną. W roku szkolnym 1945/1946 rozpoczęła pracę w Państwowym Pedagogium. Po utworzeniu w 1950 roku Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Katowicach i otwarciu Wydziału Humanistycznego prowadziła zajęcia z poetyki i metodyki polonistycznej. W 1958 roku została kierownikiem zakładu, a rok później, po uzyskaniu tytułu docenta, zorganizowała Katedrę Metodyki Nauczania Literatury i Języka Polskiego. Od 1968 aż do przejścia na emeryturę pracowała na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach[1].
W latach 1960–1973 pełniła funkcję prezesa katowickiego oddziału Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza[1].
Zmarła 17 marca 1992 roku[4] w rodzinnym domu w Krakowie[5]. Pochowana została na cmentarzu przy ulicy Francuskiej w Katowicach[1]
Działalność naukowa
Jej zainteresowania naukowe, skupiały się wokół historii literatury, dziejów oświaty, problematyki górnośląskiej i tajnego nauczania. Opracowała ponad 60 publikacji, w tym kilka książek. Działała w licznych towarzystwach naukowych[1], a od 1960 była członkinią Komisji Historycznoliterackiej PAN w Krakowie oraz Komisji Pedagogicznej PAN w Krakowie[6]. Współpracowała z ministerstwem w zakresie siatek studiów i programów wyższych szkół pedagogicznych oraz studiów nauczycielskich, opracowując i recenzując materiały w ramach komisji rzeczoznawców[1].
Życie prywatne
Miała czterech braci i dwie siostry: Stanisława, Jadwigę, Julię, Kazimierza, Zygmunta i Tadeusza[7]. Zygmunt Mitera, doktor geologii, został osadzony w Starobielsku, natomiast Stanisław Mitera, legionista, poległ w bitwie w 1915 roku[4].
W 1938 roku, po zniesieniu celibatu nauczycielskiego w województwie śląskim, zawarła związek małżeński z Tadeuszem Jakubem Dobrowolskim – chemikiem, nauczycielem Gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczego im. Mikołaja Kopernika w Katowicach oraz wykładowcą chemii w Instytucie Pedagogicznym w Katowicach[8].
Nagrody i odznaczenia
- Srebrny Krzyż Zasługi (1934)[9]
- Srebrny Wawrzyn Polskiej Akademii Literatury (1937)[9]
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1964)[9]
- Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” (1972)[9]
- Śląska Nagroda im. Juliusza Ligonia (1973)[9]
- Medal Komisji Edukacji Narodowej (1974)[9]
- Medal Stulecia Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza (1990)[9]
- Nagroda Wojewody Śląskiego (1991)[9]
Upamiętnienie
Jej nazwiskiem w 1992 roku (pośmiertnie) Rada Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach nazwała jedną z sal wykładowych w budynku przy placu Sejmu Śląskiego w Katowicach[9].
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Adamczykowa 2000 ↓, s. 43.
- ↑ Heska-Kwaśniewicz 2022 ↓, s. 121.
- ↑ Heska-Kwaśniewicz 2022 ↓, s. 123.
- 1 2 Adamczykowa 2000 ↓, s. 45.
- ↑ Doc. dr Mieczysława Mitera-Dobrowolska nie żyje, „Trybuna Śląska” (69), Katowice: Górnośląskie Towarzystwo Prasowe, 21 marca 1992, s. 2, ISSN 0867-4507 [dostęp 2025-03-09] (pol.).
- ↑ Heska-Kwaśniewicz 2022 ↓, s. 128.
- ↑ Heska-Kwaśniewicz 2022 ↓, s. 120.
- ↑ Heska-Kwaśniewicz 2022 ↓, s. 125.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Adamczykowa 2000 ↓, s. 44.
Bibliografia
- Zofia Adamczykowa, Mieczysława Mitera-Dobrowolska (1900-1992), „Śląsk”, 6 (9), Katowice: Górnośląskie Towarzystwo Literackie, wrzesień 2000, s. 43-45, ISSN 1425-3917 (pol.).
- Krystyna Heska-Kwaśniewicz, O Mieczysławie Wiktorii Miterze-Dobrowolskiej, „Krakowski rocznik historii harcerstwa”, 18, Kraków: Zarząd Okręgu Małopolskiego Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej, 2022, s. 119-132, ISSN 1895-6319 (pol.).