Muzeum Literackie Henryka Sienkiewicza w Poznaniu

Muzeum Literackie Henryka Sienkiewicza w Poznaniu
Oddział Biblioteki Raczyńskich
zdjęcie przedstawia kamienicę przy Starym Rynku 84
Muzeum Literackie Henryka Sienkiewicza, oddział Biblioteki Raczyńskich
Państwo

 Polska

Miejscowość

Poznań

Adres

Stary Rynek 84
Poznań

Data założenia

10 czerwca 1978

Zakres zbiorów

pamiątki biograficzne, księgozbiór

Położenie na mapie Poznania
Mapa konturowa Poznania, w centrum znajduje się punkt z opisem „Muzeum Literackie Henryka Sienkiewicza w Poznaniu”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Muzeum Literackie Henryka Sienkiewicza w Poznaniu”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Muzeum Literackie Henryka Sienkiewicza w Poznaniu”
Ziemia52°24′32,11″N 16°55′56,93″E/52,408920 16,932480
Strona internetowa

Muzeum Literackie Henryka Sienkiewicza – muzeum biograficzne poświęcone Henrykowi Sienkiewiczowi, zlokalizowane w Poznaniu, przy Starym Rynku 84 (róg ul. Zamkowej). Stanowi oddział Biblioteki Raczyńskich funkcjonujący w ramach Działu Zbiorów Specjalnych.

Powstanie muzeum

Muzeum powstało w oparciu o fundację kolekcjonera pamiątek po Henryku Sienkiewiczu, Ignacego Mosia. Po wybuchu II wojny światowej, w 1941 roku, pochodzący z Ostrzeszowa w województwie wielkopolskim Moś trafił do Kielc[1]. Jego znajomy, Bolesław Cybulski, był administratorem położonego w Oblęgorku pałacu[2] należącego do dzieci Henryka Sienkiewicza – Henryka Józefa Sienkiewicza oraz Jadwigi Korniłowiczowej.

W 1944 roku Moś zaprzyjaźnił się z rodziną Sienkiewiczów. Wówczas doszło do aresztowania syna pisarza oraz Bolesława Cybulskiego pod zarzutem pomocy partyzantom[3]. Ignacy Moś miał wręczyć łapówkę krawcowi szyjącemu mundury dla gestapo[4], dzięki czemu aresztowanych udało się uwolnić[5]. Rodzina Sienkiewiczów, wdzięczna za gest Mosia, podarowała mu ekskluzywne wydanie Quo vadis pochodzące z prywatnej biblioteki Henryka Sienkiewicza z dedykacją od Henryka Józefa Sienkiewicza[6].

Po wojnie Moś zaczął kolekcjonować dzieła Henryka Sienkiewicza, ich przekłady oraz pamiątki po pisarzu[7]. W 1951 roku zamieszkał w Poznaniu[8]. Początkowo w prowadzonym przez siebie lokalu usługowym, a potem w prywatnym mieszkaniu zaczął gromadzić i udostępniać szerokiemu gronu zainteresowanych swoją kolekcję[9]. Miał rozważać oddanie kolekcji instytucjom z Zakopanego, Krakowa i Warszawy[10]. W 1977 roku nawiązał jednak rozmowy z wiceprezydentem Poznania – Andrzejem Wituskim – który doprowadził do przekazania kamienicy zlokalizowanej przy Starym Rynku w Poznaniu na potrzeby organizacji w niej Muzeum Literackiego Henryka Sienkiewicza[11].

5 października 1977 roku podpisano fundacyjny akt notarialny, w którym zapisano, że „zbiory pozostaną po wsze czasy w mieście Poznaniu, tworząc niepodzielną całość pod patronatem Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu”[12].

Muzeum otwarto 10 czerwca 1978 roku podczas Jarmarku Świętojańskiego. Otwarcie poprzedził orszak z aktorem Kazimierzem Wichniarzem przebranym za bohatera powieści Sienkiewicza, Zagłobę[13].

Ignacy Moś

Ignacy Moś urodził się 17 maja 1917 roku w Ostrzeszowie[14]. W tym mieście ukończył szkołę podstawową i uczył się w gimnazjum[15]. Podjął pracę w magazynie kupca bławatnego, a następnie zaczął naukę w dokształcającej szkole zawodowej, gdzie zdobył tytuł subiekta[16]. W 1940 roku jego rodzina została wysiedlona do Kielc[17]. Jak podaje siostrzenica Mosia:

Rodzina ukrywała w swoim domu niemałą grupę ludzi (bardzo liczną po powstaniu warszawskim), a mieścił się on bardzo blisko siedziby kieleckiego gestapo. […] Sienkiewiczowski Oblęgorek leży niedaleko Kielc. Jak trafili tam Mosiowie? Administratorem Oblęgorka był Bolesław Cybulski, ziemianin spod Ostrzeszowa i znajomy Ignacego Mosia z czasów młodości. Podczas łapanek w Kielcach nie tylko Ignacy, ale także jego rodzeństwo ukrywało się w Oblęgorku, gdzie poznali rodzinę wielkiego pisarza[18].

Znajomość z potomkami Henryka Sienkiewicza zaowocowała pasją do kolekcjonowania dzieł pisarza oraz pamiątek po nim[19]. W 1945 roku Ignacy Moś zamieszkał ponownie w Ostrzeszowie, a następnie przeprowadził się do Ostrowa Wielkopolskiego, gdzie prowadził sklep z tekstyliami i futrami[20]. W 1951 roku wyjechał z Ostrowa Wielkopolskiego i osiedlił się w Poznaniu[21].

5 października 1977 roku, aktem notarialnym, przekazał swoje zbiory Państwu Polskiemu[22]. W 1978 roku stał się honorowym kustoszem Muzeum Literackiego Henryka Sienkiewicza w Poznaniu, choć formalnie zajmował tam stanowisko młodszego bibliotekarza[23]. Systematycznie pozyskiwał i przekazywał kolejne obiekty do kolekcji muzealnej, przekazywane w II (1983 r.), III (1987) i IV fundacji (1992)[24]. Przez lata utrzymywał kontakty z potomkami Henryka Sienkiewicza[25].

Moś dbał o upamiętnienie wybitnych Polaków poprzez ufundowanie pomników i tablic pamiątkowych. Z jego inicjatywy 1987 r. odsłonięto tablicę poświęconą wizycie Henryka Sienkiewicza w Hotelu Bazar w Poznaniu, gdzie pisarz dawał odczyt fragmentów noweli Za chlebem[26].

Ignacy Moś zmarł 14 grudnia 2001 r. w Poznaniu[27], pochowany został w rodzinnym Ostrzeszowie.

Zbiory

Zbiory stanowią: korespondencja pisarza, rękopisy, zdjęcia, medale, pierwsze wydania poszczególnych dzieł, różnojęzyczne przekłady, dzieła sztuki inspirowane twórczością Sienkiewicza i inne. Cennym eksponatem jest m.in. odlew maski pośmiertnej i dłoni pisarza (autor: Franciszek Black, dar Barbary Piaseckiej Johnson). Część wystawy poświęcona jest związkom artysty z Wielkopolską.

W sierpniu 1987 ks. Kazimierz Jonatowski przekazał placówce dar – 78 sztuk korespondencji Radziwiłłów z Sapiehami z lat 1598–1653[28]. W listopadzie 2010 muzeum czasowo zamknięto ze względu na przeprowadzenie remontu kamienicy. W trakcie prac odkryto fragment muru z XVI wieku. Po renowacji został specjalnie wyeksponowany dla zwiedzających. Muzeum zostało ponownie otwarte 6 czerwca 2014. Ekspozycje wzbogacono o stanowiska multimedialne[29].

Muzeum prowadzi szeroką działalność dydaktyczną. Organizuje wystawy czasowe adresowane do zróżnicowanego odbiorcy. Odwiedza je około 4000 zwiedzających rocznie.

Kamienica

Muzeum zajmuje kamienicę należącą wcześniej do Jana Baptysty Quadro – twórcy poznańskiego ratusza oraz prezydenta miasta, Cyryla Ratajskiego. Zachowane są zabytkowe stropy i detale architektoniczne, m.in. XIX-wieczna klatka schodowa. Ekspozycja zaaranżowana jest tak, aby oddawać klimat wnętrz salonowych z przełomu XIX i XX wieku.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Anna Surzyńska-Błaszak,Od subiekta do kolekcjonera. Ignacy Moś (1917-2001), Instytut Kultury Popularnej, Poznań 2017, s. 36.
  2. ↑ Marek Cieplik, O powiązaniach rodziny Sienkiewiczów z Ostrzeszowem, "Ostrzeszowska Kultura" 2018, nr 6, s. 10.
  3. ↑ Zuzanna Sienkiewiczowa, Wspomnienia osobiste i z relacji rodzinnych o Henryku Józefie Sienkiewiczu, synu wielkiego pisarza, „Ze Skarbca Kultury: Biuletyn Zakładu Narodowego im. Ossolińskich Biblioteki Polskiej Akademii Nauk” 1972, z. 23, s. 202.
  4. ↑ Małgorzata Derwich, Ignacy Moś w prasie, czyli… „Napisz, bo u mnie wielkie rzeczy się dzieją!”, w: Anna Surzyńska-Błaszak, Od subiekta do kolekcjonera. Ignacy Moś (1917-2001), Instytut Kultury Popularnej, Poznań 2017, s. 160.
  5. ↑ Anna Surzyńska-Błaszak, Od subiekta do kolekcjonera. Ignacy Moś (1917-2001), Instytut Kultury Popularnej, Poznań 2017, s. 36.
  6. ↑ Mirella Kryś, Monika Słomińska, Jeden księgozbiór, wiele historii – o kolekcji Ignacego Mosia, w: Szary kruk: sympozjum, red. A. Baliński, Polska Akademia Nauk, Biblioteka Gdańska, Gdańsk 2020, s. 159.
  7. ↑ Anna Surzyńska-Błaszak, 30 lat Muzeum Literackiego Henryka Sienkiewicza w Poznaniu, Poznań 2008, s. 19-20.
  8. ↑ Małgorzata Derwich, Ignacy Moś we wspomnieniach dr Iwony Bestry, w: Wspomnienia o Ignacym Mosiu: w 35-lecie Muzeum Literackiego Henryka Sienkiewicza, koncepcja i red. Anna Surzyńska-Błaszak, Poznań 2013, s. 20.
  9. ↑ Anna Surzyńska-Błaszak, Od subiekta do kolekcjonera. Ignacy Moś (1917-2001), Instytut Kultury Popularnej, Poznań 2017, s. 52.
  10. ↑ Anna Surzyńska-Błaszak, Od subiekta do kolekcjonera. Ignacy Moś (1917-2001), Instytut Kultury Popularnej, Poznań 2017, s. 55.
  11. ↑ Andrzej Wituski, Dorota Ronge-Juszczyk, Przecież to mój Poznań. Andrzej Wituski w rozmowie z Dorotą Ronge-Juszczyk, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2014, s. 116.
  12. ↑ Anna Surzyńska-Błaszak, Barbara Sokołowska-Hurnowicz, 35-lecie Muzeum Literackiego Henryka Sienkiewicza w Poznaniu, w: Wspomnienia o Ignacym Mosiu w 35-lecie Muzeum Literackiego Henryka Sienkiewicza, koncepcja i redakcja Anna Surzyńska-Błaszak, Biblioteka Raczyńskich, Poznań 2013, s. 3.
  13. ↑ Andrzej Wituski, Dorota Ronge-Juszczyk, Przecież to mój Poznań. Andrzej Wituski w rozmowie z Dorotą Ronge-Juszczyk, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2014, s. 116-117.
  14. ↑ Anna Surzyńska-Błaszak, Od subiekta do kolekcjonera. Ignacy Moś (1917-2001), Instytut Kultury Popularnej, Poznań 2017, s. 9.
  15. ↑ M. Makieła, Życiorys Ignacego Mosia, „Ostrzeszowska Kronika Regionalna”, R. 2 (2002), s. 122; J. Marciszewski, Ignacy Moś – kustosz Muzeum Sienkiewicza, „Gazeta Poznańska” 1997 nr 113 (16 maja), s. 19.
  16. ↑ Mirella Kryś, Monika Słomińska, Jeden księgozbiór, wiele historii – o kolekcji Ignacego Mosia, w: Szary kruk: sympozjum, red. A. Baliński, Polska Akademia Nauk, Biblioteka Gdańska, Gdańsk 2020, s. 157.
  17. ↑ Anna Surzyńska-Błaszak, Od subiekta do kolekcjonera. Ignacy Moś (1917-2001), Instytut Kultury Popularnej, Poznań 2017, s. 9.
  18. ↑ Małgorzata Derwich, Ignacy Moś we wspomnieniach dr Iwony Bestry, w: Wspomnienia o Ignacym Mosiu: w 35-lecie Muzeum Literackiego Henryka Sienkiewicza, koncepcja i red. Anna Surzyńska-Błaszak, Poznań 2013, s. 19.
  19. ↑ Mirella Kryś, Monika Słomińska, Jeden księgozbiór, wiele historii – o kolekcji Ignacego Mosia, w: Szary kruk: sympozjum, red. A. Baliński, Polska Akademia Nauk, Biblioteka Gdańska, Gdańsk 2020, s. 159.
  20. ↑ Małgorzata Derwich, Ignacy Moś we wspomnieniach dr Iwony Bestry, w: Wspomnienia o Ignacym Mosiu: w 35-lecie Muzeum Literackiego Henryka Sienkiewicza, koncepcja i red. Anna Surzyńska-Błaszak, Poznań 2013, s. 20.
  21. ↑ Małgorzata Derwich, Ignacy Moś we wspomnieniach dr Iwony Bestry, w: Wspomnienia o Ignacym Mosiu: w 35-lecie Muzeum Literackiego Henryka Sienkiewicza, koncepcja i red. Anna Surzyńska-Błaszak, Poznań 2013, s. 20.
  22. ↑ Fundacja Ignacego Mosia, akt notarialny z 5 października 1977 r., Archiwum Zakładowe Biblioteki Raczyńskich.
  23. ↑ Eliza Hamrol-Grobelna, Mirella Kryś, Specyfika księgozbiorów w oddziałach muzealnych Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu, „Muzealnictwo” 2021, nr 62, s. 237.
  24. ↑ Danuta Płygawko, Ignacy Moś (1917-2001), „Rocznik Towarzystwa Literackiego imienia Adama Mickiewicza” 2002, nr 37, s. 187.
  25. ↑ Małgorzata Derwich, Ignacy Moś w prasie, czyli… „Napisz, bo u mnie wielkie rzeczy się dzieją!”, w: Anna Surzyńska-Błaszak, Od subiekta do kolekcjonera. Ignacy Moś (1917-2001), Instytut Kultury Popularnej, Poznań 2017, s. 153.
  26. ↑ Danuta Płygawko, Ignacy Moś (1917-2001), „Rocznik Towarzystwa Literackiego imienia Adama Mickiewicza” 2002, nr 37, s. 188.
  27. ↑ Danuta Płygawko, ‘’Miłośnicy Henryka Sienkiewicza’’, w: ‘’Wspomnienia o Ignacym Mosiu: w 35-lecie Muzeum Literackiego Henryka Sienkiewicza’’, koncepcja i red. Anna Surzyńska-Błaszak, Poznań 2013, s. 50.
  28. ↑ Wydarzenia w Poznaniu w 1987 r. (część trzecia), w: Kronika Miasta Poznania, nr 4/1988, s.172, ISSN 0137-3552
  29. ↑ Muzeum literackie Henryka Sienkiewicza w Poznaniu po remoncie wiadomości24.pl [dostęp 16 czerwca 2016]

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.