Oodes gracilis

Oodes gracilis – gatunek chrząszcza z rodziny biegaczowatych i podrodziny dzierowatych.

Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1833 roku przez Antonia Villę i Giovanniego Battistę Villę^[1].

Chrząszcz o wydłużonym, szeroko-owalnym w zarysie ciele długości od 8,4 do 9,5 mm. Ogólny jego pokrój jest smuklejszy i dłuższy niż u O. helopioides^[2]. Wierzch ciała jest nagi i gładki^[2][3], czarny, nieco lśniący, często z brązowym podbarwieniem oraz rudobrązowo prześwitującymi tylnymi kątami przedplecza^[2]. Głowa ma wargę górną o przedniej krawędzi zaopatrzonej w trzy pary chetoporów (punktów szczecinkowych)^[4]. Czułki są czarne z rudobrązowym pierwszym członem. Długość pokryw jest nie mniejsza niż półtorakrotność ich szerokości, ósmy międzyrząd jest u szczytu kilowato wyniesiony^[2], ósmy rząd u szczytu wgłębiony i osiągający szew^[4][3], a dziewiąty rząd nie ma między dużymi punktami punktowania drobniejszego – przerwy te pozostają gładkie. Ubarwienie pokryw jest czarne z częściowo brązowawymi epipleurami^[2]. Przedpiersie ma zaokrąglony wierzchołek wyrostka międzybiodrowego^[4]. Poza tym spód ciała odznacza się co najwyżej delikatnie punktowanymi episternitami zatułowia^[2][4]. Odnóża przedniej pary u samców odznaczają się stopami o trzech początkowych członach rozszerzonych, dwukrotnie szerszych od członu czwartego. Kolorystyka odnóży bywa od czarnej po brązowawą^[2].

Owad rozmieszczony głównie na nizinach. Halofil^[2]. Zasiedla niezacienione, silnie się latem nagrzewające stanowiska na pobrzeżach wód stojących i mokradłach^[2][5].

Gatunek palearktyczny^[2]. W Europie znany jest z Hiszpanii, Francji, Niemiec, Austrii, Włoch, Szwecji, Estonii, Łotwy, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Mołdawii, Rumunii, Bułgarii, Słowenii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Serbii, Czarnogóry, Albanii, Macedonii Północnej, Grecji oraz europejskiej części Rosji. W Azji podawany jest z anatolijskiej części Turcji, Turkmenistanu oraz Iranu^[1][6]. Na północ sięga do środkowej Szwecji^[5].

Na „Czerwonej liście zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce” umieszczony jest jako gatunek zagrożony wymarciem (EN)^[7]. Taki sam status otrzymał na „Czerwonej liście chrząszczy województwa śląskiego”^[8]. Na Morawach jest rzadki i bardzo lokalny, a w Bohemii skrajnie rzadki^[2]. Na „Czerwonej liście gatunków zagrożonych Republiki Czeskiej” umieszczony jest jako gatunek bliski zagrożenia wymarciem (NT)^[9]. Na Słowacji jest rzadki i tylko lokalnie spotykany^[2].