Pałac Plenipotenta w Zwierzyńcu

Pałac Plenipotenta w Zwierzyńcu
Zabytek: nr rej. A/1292 z 31.03.1977[1]
Pałac Plenipotenta od frontu
Budynek wraz z otoczeniem
Państwo

 Polska

Województwo

 lubelskie

Miejscowość

Zwierzyniec

Adres

ul. Plażowa 2

Typ budynku

willa

Styl architektoniczny

styl szwajcarski

Inwestor

Ordynacja Zamojska

Rozpoczęcie budowy

1880

Ukończenie budowy

1890

Ważniejsze przebudowy

1980–1990 (remont)

Pierwszy właściciel

Ordynacja Zamojska

Obecny właściciel

Roztoczański Park Narodowy

Położenie na mapie Zwierzyńca
Mapa konturowa Zwierzyńca, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Pałac Plenipotenta w Zwierzyńcu”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Pałac Plenipotenta w Zwierzyńcu”
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa konturowa województwa lubelskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Pałac Plenipotenta w Zwierzyńcu”
Położenie na mapie powiatu zamojskiego
Mapa konturowa powiatu zamojskiego, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Pałac Plenipotenta w Zwierzyńcu”
Położenie na mapie gminy Zwierzyniec
Mapa konturowa gminy Zwierzyniec, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Pałac Plenipotenta w Zwierzyńcu”
Ziemia50°36′21,1″N 22°58′00,6″E/50,605861 22,966833

Pałac Plenipotenta w Zwierzyńcu (Plenipotentówka) – zabytkowa willa zarządców (plenipotentów) Ordynacji Zamojskiej w Zwierzyńcu, w powiecie zamojskim, w województwie lubelskim. Wybudowana w stylu szwajcarskim w latach 1880-1890 za XIV Ordynata Tomasza Franciszka Zamoyskiego. Zespół pałacu znajduje się w rejestrze zabytków, gdzie został wpisany pod numerem A/1292 z dniem 31.03.1977[1].

Historia

W 1812 roku siedziba Ordynacji Zamojskiej została przeniesiona do Zwierzyńca. Pomimo trudnych czasów, Stanisław Kostka Zamoyski aktywnie rozwijał swoje dobra – zakładał nowe wsie i folwarki, usprawniał gospodarkę leśną oraz inwestował w przemysł, m.in. browary, gorzelnie, tartaki i inne zakłady produkcyjne. Wraz z rozwojem administracji pojawiła się potrzeba budowy mieszkań dla urzędników. Część z nich ulokowano w pałacowych zabudowaniach, a resztę w nowych domach, głównie po lewej stronie Wieprza oraz w Rudzie. Jednym z ważnych obiektów mieszkaniowych był tzw. Pałac Plenipotenta, wybudowany w latach 1880–1885 z inicjatywy Ottona Kubickiego. Zespół obejmował willę oraz liczne budynki gospodarcze (wozownia, domek stróża i budynki dla zwierząt) i był stopniowo rozbudowywany do 1908 roku. Według źródła[2], końcowego odbioru w 1891 roku dokonał Tomasz Franciszek Zamoyski[a]. W 1905 zbudowano lodownię, rok później nowy płot, a w 1908 cieplarnię[2].

W czasie II wojny światowej willę przebudowano, a po wojnie służyła jako ośrodek zdrowia. Remont zespołu w latach 1980-1990 wykonały Pracownie Konserwacji Zabytków, oddział w Zamościu. Obecnie w budynku swoją siedzibę ma dyrekcja Roztoczańskiego Parku Narodowego[2].

Architektura

Zespół willowy z Pałacem Plenipotenta położony jest w południowej części Zwierzyńca, na wzniesieniu u podnóża Bukowej Góry, przy ulicy Plażowej. Do rezydencji prowadzi brukowany podjazd przez zadaszoną, drewnianą bramę. Otoczenie stanowi leśny drzewostan, który łączy się z Roztoczańskim Parkiem Narodowym[2].

Budynek na podmurówce, murowany, piętrowy z poddaszem. Ściany piętra i skrzydeł stawiane w konstrukcji ryglowej. Większość ścian osłaniają ozdobne deskowania. Zdobiony snycerką.

W skład zespołu wchodzi ponadto stajnia z 1885, studnia drewniana z 1885 oraz ogród. Teren jest opłotowany z ozdobną drewnianą bramą wjazdową, na której znajduje się napis Roztoczański Park Narodowy oraz tablica informacyjna o obiekcie.

Galeria

Uwagi

  1. ↑ Według innych źródeł T. F. Zamoyski zmarł w 1889.

Przypisy

  1. 1 2 Rejestr zabytków nieruchomych – województwo lubelskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 stycznia 2025 [dostęp 2015-11-22].
  2. 1 2 3 4 Piotr Mazur: Zespół Pałacu Plenipotenta. zabytek.pl, 2024-05-31. [dostęp 2025-05-09]. (pol.).

Bibliografia

  • Lucyna Cabaj: Zwierzyniec i okolice. Wyd. I. Zamość: Wydawnictwo Fotopress, 2013, s. 15. ISBN 978-83-936822-3-2.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.