Parafia Ewangelicko-Augsburska w Prudniku

Parafia Ewangelicko-Augsburska w Prudniku
Ilustracja
Kościół Chrystusowy w Prudniku
Państwo

 Polska

Województwo

 opolskie

Siedziba

Prudnik

Data powołania

1532

Data zamknięcia

lata 60. XX wieku

Wyznanie

luteranizm

Kościół

Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP

kościół

Chrystusowy w Prudniku

Proboszcz

Leopold Raabe (ostatni)

Położenie na mapie Prudnika
Mapa konturowa Prudnika, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Parafia Ewangelicko-Augsburska w Prudniku”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Parafia Ewangelicko-Augsburska w Prudniku”
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa konturowa województwa opolskiego, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Parafia Ewangelicko-Augsburska w Prudniku”
Położenie na mapie powiatu prudnickiego
Mapa konturowa powiatu prudnickiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Parafia Ewangelicko-Augsburska w Prudniku”
Położenie na mapie gminy Prudnik
Mapa konturowa gminy Prudnik, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Parafia Ewangelicko-Augsburska w Prudniku”
Ziemia50°19′12″N 17°34′39″E/50,320000 17,577500

Parafia Ewangelicko-Augsburska w Prudniku – historyczna parafia Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP w Prudniku, na terenie dzisiejszej diecezji katowickiej.

Historia

Gmina ewangelicka istniała w Prudniku od 1532, kiedy na Górny Śląsk dotarła reformacja. W 1554 protestanci przejęli katolicki kościół parafialny św. Michała Archanioła[1]. W mieście nie było już żadnych katolików[2]. W tym czasie wybudowano kościoły protestanckie m.in. w pobliskich Niemysłowicach, Rudziczce i Mieszkowicach[1]. W 1561 miasto uzyskało samodzielność, właścicielem Prudnika i okolic został magistrat oraz mieszkańcy, dzięki czemu wiara ewangelicka utrzymała się w Prudniku dłużej niż w innych miastach Śląska[2]. Po zakończeniu wojny trzydziestoletniej rozpoczęła się decydująca faza kontrreformacji w Prudniku. Wybudowany przez ewangelików w 1627 kościół cmentarny został przekazany kapucynom[3].

Gmina w Prudniku i Szybowicach była pierwszą gminą na Górnym Śląsku, której w okresie wojen śląskich pozwolono na odprawianie nabożeństw ewangelickich. W 1742 pierwszym pastorem miasta został Johann Albrecht Schüssler. Oprócz miasta, do parafii ewangelickiej w Prudniku weszły wsie: Łąka Prudnicka, Niemysłowice, Lubrza, Dytmarów, Krzyżkowice, Pomorzowice, Pomorzowiczki, Ściborzyce Małe, Olszynka, Słoków, Laskowice, Czyżowice i Mokra. Nabożeństwa odbywały się w sali modlitewnej na zamku w Prudniku[4], który został zniszczony podczas pożaru w 1806[5].

Klasztor kapucynów, przekazany ewangelikom w 1810

Następnie ewangelicy odprawiali nabożeństwa w kościele Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Prudniku, a następnie otrzymali drewniany kościół pogrzebowy na cmentarzu, który jednak spłonął[6]. W 1810 prudnicka gmina ewangelicka przejęła zamknięty w tym roku przez króla Fryderyka Wilhelma II klasztor kapucynów[4].

Pod koniec XIX wieku dotychczasowy kościół pokapucyński okazał się za mały dla rosnącej społeczności ewangelickiej w Prudniku. Położenie kamienia węgielnego pod nowy kościół miało miejsce 3 lipca 1902. Poświęcenie kościoła odbyło się w 1904[6]. Podczas uroczystości, pastorowi Reinholdowi Klattowi wręczono Order Orła Czerwonego IV klasy, natomiast najstarszy członek wspólnoty ewangelickiej otrzymał Order Królewski Korony IV klasy[7].

Miejsce dawnego cmentarza ewangelickiego i pastorówka

Parafia należała do prowincji śląskiej Ewangelickiego Kościoła Unii Staropruskiej[8]. W 1910 ukończono budowę pastorówki w miejscu dawnego kościoła kapucynów. Mieściło się w niej mieszkanie rodziny pastora, biuro parafialne oraz sala lekcyjna dla konfirmowanych osób, nabożeństw itp.[7] Większość prudnickich ewangelików mieszkało na Kolonii Karola Miarki[9].

Wspólnota ewangelicka w Prudniku istniała jeszcze w pierwszych latach po II wojnie światowej, zdziesiątkowana i ograniczona. Tworzyli ją pozostali w mieście Niemcy, a także polscy ewangelicy przesiedleni ze wschodniej Polski. Parafią opiekował się pastor Kreiner z Pabianic, który przeprowadził się z rodziną do Prudnika. Pełnił także służbę szkolną. Nabożeństwa oraz msze modlitewne odprawiano tylko w języku polskim, ponieważ publiczne mówienie po niemiecku było zabronione[10]. Według wydanego w 1947 katolickiego Rocznika Administracji Apostolskiej Śląska Opolskiego, w Prudniku mieszkało 65 ewangelików[11]. W wykazie parafii Polskiego Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego diecezji katowickiej zamieszczonym w numerze „Strażnica Ewangeliczna” z 15 lutego 1950, administratorem duchownym kościoła w Prudniku był Leopold Raabe ze Świętochłowic[12]. Prudnicka społeczność ewangelików stopniowo zanikała[10]. Ostatniej konfirmacji w Prudniku udzielił 7 sierpnia 1949 pastor Raabe. Przystąpiło do niej siedem osób z Prudnika, Nysy i Dobroszewic[13].

Liczba ewangelików w miejscowościach powiatu prudnickiego w 1947[11]
Miejscowość Liczba ewangelików
Prudnik 65
Biała 2
Dytmarów 19
Grabina 6
Kórnica 5
Ligota Bialska 3
Łącznik 5
Mochów-Pauliny 1
Nowy Browiniec 1
Pisarzowice 2
Przechód 4
Racławiczki 4
Rozkochów 1
Rzymkowice 1
Strzeleczki 1
Szybowice 13
Twardawa 2
Zielina 2
Łącznie: 137

W drugiej połowie lat 60. XX wieku w Prudniku mieszkało 6 rodzin ewangelickich[14]. Popadający w ruinę kościół Chrystusowy został rozebrany w latach 1968–1969[14][10]. Rozbiórce próbował zapobiec proboszcz Niemysłowic i część mieszkańców Prudnika. W latach 80. XX wieku na jego miejscu zbudowano halę sportową[13].

Głaz upamiętniający kościół

Od 1990 w Prudniku funkcjonuje protestancki zbór „Syloe” Kościoła Zielonoświątkowego w RP[15]. W 2001 burmistrz Prudnika Zenon Kowalczyk zarządził postawienie, w pobliżu dawnej pasterówki, kamienia z pamiątkową tablicą, na której widnieje wizerunek kościoła ewangelickiego oraz dwujęzyczny (polsko-niemiecki) napis[13]: „W tym miejscu wznosiła się świątynia kościoła ewangelickiego. Poświęcona 1 XI 1904 r. Rozbiórkę obiektu dokonano w latach 70-tych.”

Pastorzy

  • 1554: Martin Kremmel, Dietrich Berek, Jakob Pue
  • 1556: Joachim Laurentius
  • 1558: Johann Müller (Möller)
  • 1560–1563: Thomas Thanhölzer
  • 1563: Salomon Scherer
  • 1574–1587: M. Stephan Henel
  • 1587–1589: Samuel Czepko
  • 1589–1591: Tobias Faber
  • 1592–1595: Johannes Hauschmidt
  • 1595–1611: Johann Neugebauer
  • 1611–1626: M. Kaspar Steube
  • 1626–1629, 1632: M. Jonathan Tilesius
  • 1742–1763: Johann Albrecht Schüssler
  • 1764–1772: Samuel Gottfried Ratticke
  • 1772–1807: Christian Nerling
  • 1808–1835: Carl Ferdinand Ixenschmidt
  • 1836–1842: Gotthold Eduard Mehwald
  • 1842–1874: Ernst Samuel Rampoldt
  • 1874–1901: Andreas Friedrich Seiffert
  • 1902–1925: Reinhold Jakob Klatt
  • 1925–1935: Friedrich Hirschfelder
  • 1935–1941: Gerhard Posselt
  • 1942–1945: Johannes Martin Leuchtmann
  • 1945–1949: Kreiner
  • 1949–1950: Leopold Raabe

Przypisy

  1. 1 2 Kasza 2020 ↓, s. 833.
  2. 1 2 Kasza 2020 ↓, s. 834.
  3. ↑ Kasza 2020 ↓, s. 835.
  4. 1 2 Kasza 2020 ↓, s. 836.
  5. ↑ Anna Chodkowska, Małgorzata Chorowska: Wirtualna rekonstrukcja średniowiecznego zamku w Prudniku. 2019. (pol. • ang.).
  6. 1 2 Kasza 2020 ↓, s. 837.
  7. 1 2 Kasza 2020 ↓, s. 838.
  8. ↑ Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Neustadt in Oberschlesien [online], verwaltungsgeschichte.de [zarchiwizowane z adresu 2017-07-08].
  9. ↑ Kamila Jamioł, Kościół ewangelicki w Prudniku, „Gazeta Pogranicza”, Jarosław Okrągły – redaktor naczelny, 8 (10), Prudnik: TelArt Studio, 5 lipca 2017, s. 16, ISSN 2543-9081.
  10. 1 2 3 Kasza 2020 ↓, s. 841.
  11. 1 2 H. Sikowski, Ewangelicy na Śląsku Opolskim, „Strażnica Ewangeliczna”, 8, Warszawa, 1 maja 1948, s. 7.
  12. ↑ Wykaz parafii Polskiego Kościoła Ewang.-Augsburskiego, „Strażnica Ewangeliczna”, 4 (85), Warszawa, 15 lutego 1950, s. 13.
  13. 1 2 3 Kasza 2020 ↓, s. 839.
  14. 1 2 Adam Lutogniewski, Co pozostało po kościele Chrystusa [online], tygodnikprudnicki.pl, 13 maja 2009 [dostęp 2020-05-14].
  15. ↑ Cmentarz żydowski w Prudniku (ul. Kolejowa 40) [online], sztetl.org.pl [dostęp 2022-08-14].

Bibliografia

  • Ryszard Kasza: Ulicami Prudnika z historią i fotografią w tle. Przemysław Birna, Franciszek Dendewicz, Piotr Kulczyk. Prudnik: Powiat Prudnicki, 2020. ISBN 978-83-954314-5-6.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.