Paweł Darasz
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Tytuł naukowy |
doktor medycyny |
| Alma Mater | |
| Krewni i powinowaci |
Wojciech Darasz (brat) |
Paweł Darasz (ur. 1 stycznia 1811 w Warszawie, zm. 3 grudnia 1872 w Algierze) – polski lekarz, działacz niepodległościowy oraz powstaniec listopadowy.
Życiorys
Studia na wydziale lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego rozpoczął w 1828 roku, bezpośrodnio po ukończeniu wojewodzie szkoły pijarów. Podczas powstania listopadowego służył jako podlekarz w szpitalu polowym nr 2, następnie nr 3[1]. Po upadku powstania przekroczył granicę Prus wraz z wojskiem pod dowództwem gen. Macieja Rybińskiego. W latach 1832–1835 kontynuował studia z medycyny w uniwersytecie w Montpellier, po ich ukończeniu uzyskał stopień doktora medycyny i chirurgii za pracę Sur la péritonite aigue[a] (O ostrym zapaleniu otrzewnej)[2]. Po studiach praktykował w latach 1839–1841 w Sigean, następnie w Charonne (obecnie 20. dzielnica Paryża)[3], a w latach 1844–1845 w samym Paryżu[2]. W 1834 ustąpił w szeregi Towarzystwa Demokratycznego Polskiego. W 1846[2][1], lub nawet wcześniej[4] wyjechał do Lwowa, gdzie oficjalnie prowadząc praktykę lekarską, był jednocześnie emisariuszem Towarzystwa Demokratycznego Polskiego. W 1848 zorganizował tamże Legię Akademicką i Gwardię Narodową, był też redaktorem Dziennika Stanisławowskiego. Po zbombardowaniu Lwowa przez Austriaków przeniósł się do Wielkopolski, gdzie prowadził dalszą działalność w Wielkim Księstwie Poznańskim, Prusach Zachodnich i Królestwie Polskim, jako emisariusz Towarzystwa Demokratycznego Polskiego (Centralizacji Londyńskiej) pod pseudonimem dr Paweł. W 1852 roku z obawy przed aresztowaniem przez władze pruskie wyjechał do Londynu. W lutym 1853 roku powrócił na krótko na tereny Wielkiego Księstwa Poznańskiego. W 1853–4 podczas wojny krymskiej propagował sprawę polską w Anglii, wygłaszając m.in. razem z Aleksandrem Hercenem przemówienia na obchodach polskich w rocznicę powstania listopadowego[2]. W 1856 przebywał w Bordeaux pod nazwiskiem Chocimski, gdzie jeszcze e tym samym roku rząd francuski zesłał go w kajdankach do Algieru jako czynnego republikanina–opozycjonistę. Po zwolnieniu z więzienia pracował w Algierze jako lekarz na stanowisku médecin de colonisation[3]. Z Algieru brał korespondencyjnie udział w życiu emigracji. Zmarł w Algierze 3.12.1872 roku[4].
Upamiętnienie
W 2021 roku pracownicy ambasady RP w Algierze zidentyfikowali na podstawie zapisów w dokumentacji grób Pawła Darasza na cmentarzu chrześcijańskim Saint Eugène w dzielnicy Bologhine. W dniu 12 czerwca 2022 roku odsłonięto odbudowany w ramach akcji Polish Heritage Days nagrobek na którym umieszczono poddany renowacji zabytkowy krzyż, nowe metalowe ogrodzenie oraz dwujęzyczną płytę[b][5].
Uwagi
- ↑ Pracę dedykował bratu Wojciechowi (Amitié inalterable)
- ↑ Na płycie umieszczono następujący napis PAWEŁ DARASZ / 1811–1871 / POLONAIS / POWSTANIEC LISTOPADOWY / DZIAŁACZ NIEPODLEGŁOŚCIOWY / HEROS DO L'INSURRECTION 1830–1831 / COMBATTANT / POUR L'INDEPENDENCE DE / POLOGNE.
Przypisy
- 1 2 Robert Bielecki, Słownik biograficzny oficerów Powstania Listopadowego. T. 1: A-D, Warszawa: "Trio" : NDAP. AGAD, 1995, s. 98, ISBN 978-83-900576-4-4.
- 1 2 3 4 Rafał Gerber: Studenci Uniwersytetu Warszawskiego 1808-1831: słownik biograficzny. Zakład Narodowy im. Ossolińskich., 1977, s. 269.
- 1 2 Zbigniew Andrzej Judycki, Janusz Gmitruk, Mała encyklopedia Polonii francuskiej, wyd. I, Warszawa: Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, 2021, s. 57, ISBN 978-83-7901-299-2.
- 1 2 Helena Łuczak-Kozerska: Paweł Darasz. W: Polski słownik biograficzny. T. 4: Chwalczewski Jerzy – Dąbrowski Ignacy. Wrocław [etc.]: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1938, s. 432-433. ISBN 978-83-04-03291-0.
- ↑ Odsłonięcie nagrobka polskiego powstańca w Algierze [online], Rzeczpospolita [dostęp 2025-03-06].
Linki zewnętrzne
- Grób Pawła Darasza na cmentarzu chrześcijańskim Saint Eugène w Algierze. [dostęp 2025-03-08].