Poświętne (powiat wołomiński)

Poświętne
wieś
Ilustracja
Kościół św. Jana Chrzciciela i św. Wojciecha
Państwo

 Polska

Województwo

 mazowieckie

Powiat

wołomiński

Gmina

Poświętne

Wysokość

112 m n.p.m.

Liczba ludności (2023)

431[1]

Strefa numeracyjna

25

Kod pocztowy

05-326[2]

Tablice rejestracyjne

WWL

SIMC

0684286[3]

Położenie na mapie gminy Poświętne
Mapa konturowa gminy Poświętne, w centrum znajduje się punkt z opisem „Poświętne”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej znajduje się punkt z opisem „Poświętne”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Poświętne”
Położenie na mapie powiatu wołomińskiego
Mapa konturowa powiatu wołomińskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Poświętne”
Ziemia52°19′43″N 21°25′24″E/52,328611 21,423333[4]
Grób rodziny Lelewelów

Poświętne – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie wołomińskim, w gminie Poświętne[3][5]. Ma status sołectwa[6]. Wieś jest siedzibą władz gminy.

Wieś jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii św. Jana Chrzciciela i św. Wojciecha Biskupa Męczennika w Poświętnem[7].

Historia

Do końca XIX w. Poświętne było w gminie Cygów i wchodziło w skład ziem należących do majątku Szymanowskich[8]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa siedleckiego.

Obiekty

We wsi znajdują się:

  • Murowana kapliczka przydrożna z ok. połowy XIX wieku. Wewnątrz znajduje się XVIII wieczna rzeźba Chrystusa Ukrzyżowanego.
  • Na cmentarzu znajduje się grób rodziny Lelewelów, dawnych właścicieli pobliskiej Woli Cygowskiej. W samej Woli Cygowskiej zasłużonym mieszkańcom: Protowi Lelewelowi (1790–1884) – właścicielowi wsi oraz Joachimowi Lelewelowi (1786–1861) – historykowi, profesorowi Uniwersytetu Wileńskiego i Warszawskiego, politykowi, ideologowi demokracji polskiej, członkowi Rządu Narodowego w powstaniu listopadowym, poświęcono w dowód pamięci tablice pamiątkowe.
  • Parafia i kościół rzymskokatolicki pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela i św. Wojciecha Biskupa Męczennika erygowana 1 marca 1527 przez biskupa płockiego Rafała Leszczyńskiego jeszcze jako w Cygowie. Dopiero później część wsi z kościołem zaczęto nazywać Poświętne. Pierwszą świątynię ufundowali Maryna Ronczajska i jej synowie Andrzej i Stanisław, właściciele dzisiejszej wsi Ręczaje. W 1755 r. wichura niszczy kościół. Nowy, drewniany ufundował w 1762 właściciel Cygowa i cześnik ziemi warszawskiej Dyzma Szymanowski. Był współkolatorem wraz z wojewodą wileńskim Karolem Stanisławem Radziwiłłem. Do ołtarza głównego ofiarował obraz włoskim malowaniem w cieniu Crucifixi Domini bardzo prześliczny, kupiony od pijarów za 40 dukatów[9]. W podziemiach kościoła pochowani zostali Dyzma Szymanowski, jego syn, Teodor oraz wnuk, Feliks Szymon. We wrześniu 1939 kościół spłonął wraz z całą wsią podczas niemieckiego bombardowania. W 1940 ks. Piotr Zajkowski zbudował tymczasową kaplicę. W latach 1976–1979 trwała budowa dzisiejszego kościoła przez ks. prałata Mariana Pełkę. Został on poświęcony 27 czerwca 2004 przez ks. bp Kazimierza Romaniuka.
  • Tablica upamiętniająca Józefa i Józefę Dmochów oraz Jana Kowalskiego, którzy w 1943 zostali zabici przez Niemców za pomaganie Żydom w okolicznym Helenowie[10].

Przypisy

  1. ↑ Raport o stanie gminy Poświętne w 2023. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2023 s. 5-6
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 957 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. 1 2 GUS. Wyszukiwarka TERYT
  4. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 109142
  5. ↑ Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. ↑ Strona gminy, sołectwa
  7. ↑ Opis parafii na stronie diecezji
  8. ↑ Cygów, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 722.
  9. ↑ Materiały do dziejów Ziemi Płockiej. Z archiwaliów diecezjalnych płockich XVIII wieku, Wyd. M. M. Grzybowski, Płock 1996
  10. ↑ Upamiętnienie Józefy i Józefa Dmochów oraz Jana Kowalskiego - Instytut Pileckiego [online], instytutpileckiego.pl, 2022 [dostęp 2023-04-02] (pol.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.